- Aşağidaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapl-
miştır?
A) Yan yana görünmekten çok korkuyorlar.
B) Seksen yaşını geçmesine rağmen dipdiri bir görünüşü
var.
C) Bu çınar yüz yilliktır.
(D) Gözler ki birer parçasidır sen de ilahin.
E lsirgan otu kansere birebir gelmekteymiş.
Aşağıdaki Cümlelerin Hangisinde Yazım Yanlışı Yapılmıştır?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin İncelenmesi
“Yan yana görünmekten çok korkuyorlar.” cümlesinde geçen “yan yana” ifadesi bir ikilemedir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ikilemeler ayrı yazılır. Bu nedenle A seçeneğinde yazım yanlışı yoktur.
Adım 2 — B Seçeneğinin İncelenmesi
“Seksen yaşını geçmesine rağmen dipdiri bir görünüşü var.” cümlesindeki “dipdiri” kelimesi pekiştirmeli bir sözcüktür. Türkçede pekiştirmeler bitişik yazılır. Bu seçenekteki kullanım doğrudur.
Adım 3 — C Seçeneğinin İncelenmesi
“Bu çınar yüz yıllıktır.” cümlesinde ağacın yaşını/süresini belirten “yüz yıllık” ifadesi sayı grubu oluşturmaktadır (“asır” anlamındaki “yüzyıl” kelimesinden farklı olarak nesnel sayı ve süre belirtir). Dolayısıyla ayrı yazılması doğrudur.
Adım 4 — D Seçeneğinin İncelenmesi
“Gözler ki birer parçasıdır sen de ilahın.” cümlesindeki “-de” eki, bulunma durum ekidir (“ilahın parçası sende bulunmaktadır” anlamındadır). Bulunma eki olan “-de / -da” eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır. Cümlede ayrı yazılara k (“sen de”) yazım yanlışı yapılmıştır. Doğru yazımı “sende” şeklinde olmalıdır.
Adım 5 — E Seçeneğinin İncelenmesi
“Isırgan otu kansere birebir gelmekteymiş.” cümlesinde “ısırgan otu” bitki adı olduğu için ayrı yazılır. “Birebir” kelimesi ise “etkisi kesin olan, şifa veren/uygun gelen” anlamında kullanıldığında TDK kurallarına göre bitişik yazılır (yüz yüze görüşme anlamındaki “bire bir” ile karıştırılmamalıdır). Bu seçenekteki yazım doğrudur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yan yana görünmekten çok korkuyorlar. — İkileme ayrı yazılmıştır (Doğru).
B. Seksen yaşını geçmesine rağmen dipdiri bir görünüşü var. — Pekiştirme bitişik yazılmıştır (Doğru).
C. Bu çınar yüz yıllıktır. — Sayı ve süre belirten söz öbeği ayrı yazılmıştır (Doğru).
D. Gözler ki birer parçasıdır sen de ilahın. — Bulunma eki olan “-de” ayrı yazılmıştır (Yazım Yanlışı Var).
E. Isırgan otu kansere birebir gelmekteymiş. — Bitki adı ayrı, “etkili” anlamındaki “birebir” bitişik yazılmıştır (Doğru).
Adım 7 — Son Doğrulama
D seçeneğindeki devrik cümlede yer alan “-de”, bağlaç değil bulunma durum ekidir. Cümleden çıkarıldığında cümlenin yapısı ve anlamı bozulmaktadır (“Gözler ki birer parçasıdır sen ilahın” şekline dönüşür). Bu nedenle “sende” biçiminde bitişik yazılması gerektiğinden doğru cevap D şıkkıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) Gözler ki birer parçasıdır sen de ilahın.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Türkçede “-de/-da” ekinin ve bağlacının ayrımı veya bitki adlarının yazılışı ile ilgili benzer bir KPSS sorusu çözerek konuyu pekiştirmek ister misin?
