Sorunun Özeti ve Çözümü
Verilenler:
- A, B, C: birbirinden farklı ve sıfırdan farklı rakamlar.
- BC: iki basamaklı doğal sayı (B onlar basamağı, C birler basamağı).
- CA: iki basamaklı doğal sayı (C onlar basamağı, A birler basamağı).
- AC: iki basamaklı doğal sayı (A onlar basamağı, C birler basamağı).
- BC + CA = AC + 5
- Bu koşulu sağlayan A, B, C rakamlarıyla yazılabilecek üç basamaklı ABC doğal sayısının en büyük ve en küçük değerleri arasındaki fark sorulmaktadır.
Çözüm Adımları
Adım 1 — Denklemi yazalım
BC + CA = AC + 5
Basamak değerlerine göre açalım:
- BC = 10 \times B + C
- CA = 10 \times C + A
- AC = 10 \times A + C
Denklem:
(10B + C) + (10C + A) = (10A + C) + 5
Bunu sadeleştirelim:
10B + C + 10C + A = 10A + C + 5
10B + 11C + A = 10A + C + 5
Tarafları düzenleyelim:
10B + 11C + A - 10A - C = 5
10B + 10C - 9A = 5
Adım 2 — Denklemi sadeleştirelim
10B + 10C - 9A = 5
10(B + C) = 9A + 5
Bu durumda:
10(B + C) - 9A = 5
Adım 3 — Doğal sayı ve rakam kısıtlarını kontrol edelim
A, B, C doğal sayılar, 1 \leq A, B, C \leq 9, farklı rakamlar.
Amacımız, bu denklemi sağlayan (A, B, C) üçlüleri içinde ABC sayısının en büyük ve en küçük değerlerini bulmak.
Adım 4 — Denenceyi sağlamak için deneme yapalım
10(B + C) = 9A + 5
Burada sağ taraf $9A + 5$’tir, A 1’den 9’a kadar değişir. Sağ tarafın 10’a bölünebilmesi için 9A + 5’in 10’a bölümünden kalan 0 olmalı.
Öncelikle 9A + 5 değerinin 10 ile bölünüp bölünmediğine bakalım:
- A=1: 9*1 + 5 = 14, 14 mod 10 = 4 (geçmez)
- A=2: 9*2 + 5 = 23, 23 mod 10 = 3 (geçmez)
- A=3: 9*3 + 5 = 32, 32 mod 10 = 2 (geçmez)
- A=4: 9*4 + 5 = 41, 41 mod 10 = 1 (geçmez)
- A=5: 9*5 + 5 = 50, 50 mod 10 = 0 (geçerli)
- A=6: 9*6 + 5 = 59, 59 mod 10 = 9 (geçmez)
- A=7: 9*7 + 5 = 68, 68 mod 10 = 8 (geçmez)
- A=8: 9*8 + 5 = 77, 77 mod 10 = 7 (geçmez)
- A=9: 9*9 + 5 = 86, 86 mod 10 = 6 (geçmez)
Yalnızca A=5 sağlanıyor.
Adım 5 — B ve C’yi bulalım
A=5 için;
10(B + C) = 9 \times 5 + 5 = 50
B + C = \frac{50}{10} = 5
Şimdi, B ve C pozitif ve farklı rakamlar, A=5 ile farklı.
B + C = 5 olacak şekilde aşağıdaki çiftler var:
- (B,C) = (1,4)
- (B,C) = (2,3)
- (B,C) = (3,2)
- (B,C) = (4,1)
B ve $C$’nin sıfır olmaması gerektiği için sadece bu değerleri alıyoruz.
Adım 6 — ABC sayısını yazalım
A=5 olarak sabit.
ABC sayısı: 3 basamaklı sayı, rakamları (A, B, C)
ABC = 100A + 10B + C = 500 + 10B + C
Şimdi her (B, C) için ABC sayılarını bulalım:
- (B=1, C=4) → ABC = 500 + 10*1 + 4 = 514
- (B=2, C=3) → ABC = 500 + 20 + 3 = 523
- (B=3, C=2) → ABC = 500 + 30 + 2 = 532
- (B=4, C=1) → ABC = 500 + 40 + 1 = 541
Adım 7 — En büyük ve en küçük ABC sayıları
- En küçük ABC: 514
- En büyük ABC: 541
Adım 8 — Sorunun cevabı
Şıklarda istediğimiz değer, en büyük ile en küçüğün farkı:
541 - 514 = 27
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: A) 27
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Pro İpucu: Problemlerde basamak sayılarıyla oluşturulan denklemleri yazarken rakamların basamak değerlerini doğru yazmak ve işlem yapmak, çözüme ulaşmada kilit rol oynar.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?