Duyu Organlarını ve Duyu Reseptörlerini Araştırma
Zar potansiyeli değişiminin diğer nöronlara nasıl aktarıldığını aşağıdaki şekilden yararlanarak açıklayınız.
Açıklamam:
Duyu Reseptörlerini Sınıflandırıyorum
Reseptörleri inceleyiniz ve öğrendiğiniz bilgilere göre tabloları ve kutucukları doldurunuz.
Uyaran ve Reseptörler
Sinapslarda İmpuls İletimi ve Zar Potansiyeli Değişimi
Bir nöronda elektriksel olarak ilerleyen impuls (aksiyon potansiyeli), akson ucuna ulaştığında kimyasal sinyallere dönüşür. Sinaps bölgesinde salgılanan kimyasal haberciler, bir sonraki nöronun zar geçirgenliğini değiştirerek zar potansiyeli değişiminin (yeni bir impulsun) diğer nörona aktarılmasını sağlar.
“Açıklamam” Bölümüne Yazılabilecek Aşamalar:
-
İmpulsun Akson Ucuna Ulaşması:
- Aksiyon potansiyeli (uyartı) akson ucuna ulaştığında, hücre dışından akson ucuna Ca^{2+} (kalsiyum) iyonları girer.
-
Nörotransmitter Maddelerin Salgılanması:
- Kalsiyum iyonlarının etkisiyle sinaptik kesecikler hücre zarına kaynaşır ve içlerindeki nörotransmitter maddeleri (asetilkolin, dopamin vb.) ekzositoz yoluyla sinaptik boşluğa bırakır.
-
Reseptörlere Bağlanma:
- Sinaptik boşluktaki nörotransmitter maddeler difüzyonla yayılarak iletimin aktarılacağı komşu nöronun dendrit zarı üzerindeki özgül reseptörlere bağlanır.
-
Yeni Zar Potansiyelinin Başlaması (Depolarizasyon):
- Reseptörlerin uyarılmasıyla dendrit zarındaki iyon kanalları (özellikle Na^+ kanalları) açılır. Hücre içine Na^+ girişi gerçekleşerek zar potansiyeli değişir (depolarizasyon) ve uyartı yeni nöronda elektriksel bir impuls olarak yoluna devam eder.
-
Nörotransmitterlerin Uzaklaştırılması:
- İletim tamamlandıktan sonra sinaptik boşluktaki kimyasal maddeler enzimlerle parçalanır veya geri emilerek (endositoz) sinaps boşluğu bir sonraki uyartıya hazır hale getirilir.
Sınav / Ders Notu İpucu:
- Nöron boyunca iletim elektrokimyasal ve hızlıdır.
- Sinapslardaki iletim ise nörotransmitter maddeler ile kimyasal olarak (difüzyonla) gerçekleştiği için nörondaki iletime göre daha yavaştır.
Sinapslarda sadece belirli uyarıların geçmesine izin veren kolaylaştırıcı ve durdurucu (inhibitör) sinaps mekanizmalarını da incelemek ister misin?