Düşey kesiti şekildeki gibi olan yolun A noktasından serbest bırakılan cisim en fazla B noktasına kadar gidebiliyor.
Bu durumda sürtünme kuvvetinin yaptığı iş, cismin A noktasındayken sahip olduğu enerjinin yüzde (%) kaçı olabilir?
A) 20
B) 30
C) 40
D) 50
E) 80
İş-Enerji Teoremi ve Mekanik Enerji Korunumu
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Sürtünmeli ortamlarda mekanik enerji korunmaz; mekanik enerjideki değişim sürtünme kuvvetinin yaptığı negatif işe (ısıya dönüşen enerjiye) eşittir:
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Başlangıç ve Bitiş Noktalarındaki Enerjilerin Belirlenmesi
Cisim A noktasından (h_A = 5h) serbest bırakıldığı için ilk hızı sıfırdır (v_A = 0) ve tüm enerjisi yer çekimi potansiyel enerjisidir. Cismin en fazla B noktasına (h_B = 4h) kadar gidebilmesi, B noktasında durduğunu (v_B = 0) gösterir:
Adım 2 — Sürtünme Kuvvetinin Yaptığı İşin Hesaplanması
Cismin A’dan B’ye hareketi boyunca sürtünme kuvvetinin yaptığı iş (W_{\text{sür}}), iki nokta arasındaki mekanik enerji farkına karşılık gelir:
Adım 3 — Enerji Kaybının Yüzdesinin Bulunması
Sürtünmeye harcanan enerjinin cismin başlangıçtaki toplam enerjisine oranı:
CEVAP: A) 20 (|W_{\text{sür}}| = \%20 \, E_A)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “En fazla bir noktaya kadar gidebilme” ifadesi, cismin ulaştığı uç noktada anlık olarak hızının sıfırlandığı (v = 0) anlamına gelir. Bu nedenle ara yoldaki sürtünme dağılımı ne olursa olsun, iki nokta arasındaki potansiyel enerji farkı doğrudan sürtünmeye harcanan enerjiyi verir.
