Günes
Dürya’nn Günes etrafinda do-
lanm sIrasinda mevsinlerin
baslangc taritierindeká K, L M
ve N konumlan yanda gostetl-
miştir.
Verilen konumlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yaniştır?
A) M konumundan sonra güney yanm kürede gündüzler kısalmaya başlar.
L konumunda Ekvatordan kuzeye doğru gdildikçe gündüz süresi uzar.
C) N konumunda Dünya’nın tüm bölgelerinde gace ve gündüz süreleri eşit olur.
D) Kkonumunda güneş işınlan Yengeç Dönencesine oğle vakti dik olarak düşer.
Dünya’nın Güneş Etrafındaki Konumları ve Mevsimlerin Başlangıç Tarihleri Analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Öncelikle Dünya’nın dönme ekseni eğikliği ve dolanma yönü (saat yönünün tersi) dikkate alınarak harflendirilen konumların tarihleri belirlenir:
- K Konumu: Kuzey Yarım Küre Güneş’e dönüktür \rightarrow 21 Haziran (Yaz Gündönümü)
- L Konumu: Dolanma yönüne göre 21 Haziran’dan sonraki ekinoks \rightarrow 23 Eylül (Sonbahar Ekinoksu)
- M Konumu: Güney Yarım Küre Güneş’e dönüktür \rightarrow 21 Aralık (Kış Gündönümü)
- N Konumu: Dolanma yönüne göre 21 Aralık’tan sonraki ekinoks \rightarrow 21 Mart (İlkbahar Ekinoksu)
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
- M konumu (21 Aralık): Güney Yarım Küre’de yaz mevsiminin başlangıcıdır ve yılın en uzun gündüz süresi yaşanır.
- En uzun gündüz yaşandıktan sonraki tarihlerde gündüz süreleri kısalmaya, gece süreleri uzamaya başlar.
- Bu nedenle A ifadesi doğrudur.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
- L konumu (23 Eylül): Ekinoks tarihidir. Ekinoks tarihlerinde Güneş ışınları Ekvator’a dik düşer ve Dünya’nın her yerinde 12 saat gece, 12 saat gündüz (gece-gündüz eşitliği) yaşanır.
- Bu tarihte Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe gündüz süresi değişmez; tüm enlemlerde gündüz süresi 12 saattir.
- Bu nedenle B ifadesi yanlıştır.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
- N konumu (21 Mart): Ekinoks tarihidir.
- Ekinoks tarihlerinde Dünya genelinde eksen eğikliğinin etkisi ortadan kalktığı için aydınlanma çemberi kutup noktalarından geçer ve tüm dünyada gece-gündüz eşitliği gerçekleşir.
- Bu nedenle C ifadesi doğrudur.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
- K konumu (21 Haziran): Kuzey Yarım Küre’de yaz başlangıcıdır.
- Bu tarihte Güneş ışınları öğle vakti Kuzey Yarım Küre’de bulunan Yengeç Dönencesi’ne 90^\circ’lik dik açıyla düşer.
- Bu nedenle D ifadesi doğrudur.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. M konumundan sonra güney yarım kürede gündüzler kısalmaya başlar. — Doğru bilgi (En uzun gündüzden sonra kısalma başlar).
B. L konumunda Ekvator’dan kuzeye doğru gidildikçe gündüz süresi uzar. — YANLIŞ BİLGİ (23 Eylül ekinoksunda her yerde süre eşittir, uzamaz).- C. N konumunda Dünya’nın tüm bölgelerinde gece ve gündüz süreleri eşit olur. — Doğru bilgi (21 Mart ekinoksudur).
- D. K konumunda güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne öğle vakti dik olarak düşer. — Doğru bilgi (21 Haziran durumudur).
Adım 6 — Son Doğrulama
L konumu 23 Eylül Ekinoksu’nu temsil ettiği için Dünya’nın hiçbir bölgesinde gece veya gündüz süresi birbirinden farklı olamaz; her yerde eşitlik (12 saat gündüz / 12 saat gece) vardır. Bu sebeple kuzeye doğru gidildikçe gündüz süresinin uzaması mümkün değildir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B şıkkı (L konumunda Ekvator’dan kuzeye doğru gidildikçe gündüz süresi uzar.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Mevsimler ve eksen eğikliği konusunu pekiştirmek için 21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerindeki gölge boyu değişimleriyle ilgili benzer bir soru incelemek ister misin?