Durulması mümkün değildir

KPSS
1
  1. BazI temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasinin dur-
    durulması mümkün değildir. Bunlara çekirdek haklar
    denir.
    Aşağıdakilerden hangisi çekirdek haklara ilişkin
    bir hüküm değildir?
    Savaş hukukuna uygun filler sonucu meydana
    gelen ölümler disında kişinin yaşama hakkına,
    maddi ve manevi varlığına ve bütünlüğüne do-
    A)
    kunulamaz
    B) Kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açık-
    lamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlana-
    maz.
    C) Suç ve cezalar geçmişe yürütülemez.
    D) Masumiyet karinesi vardır.
    E) Herkesin sağlık hakkı vardır.
    il-
    uy-
    rek-

Soru Görseli
Soru Görseli1024×768 128 KB

2

Çekirdek Haklar ve Sınırlandırılamayan Hürriyetler

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Çekirdek Hak (Sert Çekirdek Haklar) Kavramını Anlamak
1982 Anayasası’nın 15. maddesine göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde bile dokunulamayan, durdurulması mümkün olmayan haklara çekirdek haklar denir. Bu haklar mutlak korunma altındadır.

Adım 2 — Seçenek A’nın Analizi
Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında; kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz. Bu hüküm Anayasa’da açıkça belirtilen bir çekirdek haktır.

Adım 3 — Seçenek B’nin Analizi
Kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz. Bu madde, kişinin iç dünyasına (forum internum) ilişkin olup çekirdek haklar kapsamındadır.

Adım 4 — Seçenek C ve D’nin Analizi
Suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi (C seçeneği) ve suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağı ilkesi yani Masumiyet Karinesi (D seçeneği), hukuk devleti ilkesinin sarsılmaz temel taşlarıdır ve çekirdek haklar listesinde yer alır.

Adım 5 — Seçenek E’nin Analizi
Sağlık hakkı, Anayasa’nın “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” bölümünde yer alır. Sosyal haklar, devletin mali imkanları ölçüsünde yerine getirdiği haklardır ve olağanüstü durumlarda sınırlandırılabilir. Dolayısıyla sağlık hakkı bir çekirdek hak değildir.

Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: E. Herkesin sağlık hakkı vardır. — Sosyal ve ekonomik bir haktır, çekirdek hak değildir.
:cross_mark: A. Yaşama Hakkı — Çekirdek haktır.
:cross_mark: B. Din ve Vicdan Hürriyeti — Çekirdek haktır.
:cross_mark: C. Suç ve Cezaların Geçmişe Yürümezliği — Çekirdek haktır.
:cross_mark: D. Masumiyet Karinesi — Çekirdek haktır.

Adım 7 — Son Doğrulama
Anayasa Madde 15/2’de sayılan sınırlı sayıdaki çekirdek haklar arasında yaşama hakkı, maddi/manevi bütünlük, din-vicdan hürriyeti, masumiyet karinesi ve suçların geriye yürümezliği bulunur. Sağlık hakkı bu listede yoktur.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: E) Herkesin sağlık hakkı vardır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. Çekirdek Haklar

  • Tanım: Savaş veya OHAL durumlarında dahi dokunulması yasak olan en temel insan haklarıdır.
  • Bu problemde: Soruda istenen, hangi seçeneğin bu dokunulamaz kategoride olmadığını belirlemektir.

2. Masumiyet Karinesi

  • Tanım: Bir kişinin suçluluğu mahkeme kararıyla kesinleşene kadar suçsuz sayılmasıdır.
  • Önemi: Evrensel bir hukuk ilkesi ve Türkiye’de bir çekirdek haktır.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Sosyal Haklar ile Kişisel Hakları Karıştırmak

  • Yanlış: Sağlık, eğitim veya çalışma hakkı gibi hakların da hiçbir zaman kısıtlanamayacağını düşünmek.
  • Doğru: Sadece “kişinin dokunulamaz alanı” ile ilgili belirli haklar (çekirdek haklar) mutlak korumalıdır. Sosyal haklar (E seçeneği gibi) devletin imkanlarına ve durumun gerekliliklerine göre sınırlandırılabilir.

Anayasa hukukundaki diğer hak gruplandırmaları (Kişisel, Sosyal, Siyasi) arasındaki farkları da incelemek ister misin?