Dünya’nın oluşumundan günümüze kadar 4,6 milyar yıl geçmiştir. Bu süreçte meydana gelen olaylar yer kabuğunun sürekli değişmesine neden olmuştur. Tek parça olan kara kütlesi parçalanmış; aralarda iç denizler ve yeni okyanuslar oluşmuştur.
Yukarıda verilen bilgilere göre
I. yer kabuğunun sürekli değişime uğradığı,
II. zaman içinde bazı denizlerin oluştuğu,
III. okyanusların ortadan kalktığı,
IV. toprak tabakalarının oluştuğu
bulgularından hangileri elde edilebilir?
A) I ve II
B) I ve III
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV
Yer Kabuğunun Jeolojik Değişimi ve Parçalanma Süreci
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta verilen bilgilere dayalı coğrafi çıkarım sorularında, genel coğrafya bilgisi yerine yalnızca metinde açıkça geçen ifadelere ve doğrudan sonuçlarına odaklanılmalıdır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde yer alan “yer kabuğunun sürekli değişmesine neden olmuştur” ve “aralarda iç denizler ve yeni okyanuslar oluşmuştur” ifadelerine göre öncüller incelendiğinde:
- I. Öncül (Doğru): Metindeki “yer kabuğunun sürekli değişmesine neden olmuştur” cümlesi bu yargıyı doğrudan doğrular.
- II. Öncül (Doğru): Metinde geçen “aralarda iç denizler… oluşmuştur” ifadesinden zamanla yeni denizlerin meydana geldiği çıkarılır.
- III. Öncül (Yanlış): Metinde okyanusların yok olduğu değil, tam aksine “yeni okyanuslar oluştuğu” belirtilmektedir.
- IV. Öncül (Yanlış): Parçada toprak tabakalarının (horizonların) oluşumu veya ayrışma süreçleri hakkında hiçbir bilgi yer almamaktadır.
Bu doğrultuda:
- A) I ve II: Metinden doğrudan ulaşılan kesin yargılardır.
- B) I ve III: III. öncül metinle çeliştiği için elenir.
- C) II ve III: III. öncül metinde yer almadığı için elenir.
- D) II ve IV: IV. öncüle metinden ulaşılamadığı için elenir.
- E) III ve IV: Her iki öncül de metinde bulunmadığı için elenir.
CEVAP: A) I ve II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “Yukarıda verilen bilgilere göre” köküyle başlayan sorularda, toprak oluşumu veya levha hareketleri gibi bilimsel olarak doğru olan dış bilgiler metinde açıkça geçmiyorsa doğru kabul edilmemelidir.