Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma hareketine ait bir görsel aşağıdakidir.
Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
B) II ve III aralıklarında Güney Yarım Küre’de birim yüzeye düşen enerji miktarı artar.
D) I ve II aralıklarında Kuzey Yarım Küre’de bir cismin gölge boyu uzar.
Mevsimlerin Oluşumu ve Gece-Gündüz Sürelerinin Değişimi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünya’nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki dolanımı nedeniyle Kuzey Yarım Küre’de (KYK) en kısa gece 21 Haziran gün dönümünde yaşanır. 21 Haziran’dan en uzun gecenin yaşandığı 21 Aralık tarihine kadar olan süreçte (III ve IV numaralı aralıklar) KYK’de gece süreleri sürekli artar, gündüz süreleri ise kısalır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görseldeki aralıklar ve tarihleri:
- I. aralık: 21 Aralık – 21 Mart
- II. aralık: 21 Mart – 21 Haziran
- III. aralık: 21 Haziran – 23 Eylül
- IV. aralık: 23 Eylül – 21 Aralık
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) 21 Aralık’tan 21 Mart’a (I) KYK’de gündüzler uzar; ancak 21 Haziran’dan sonra (III) gündüzler kısalmaya başladığı için bu ifade yanlıştır.
- B) 21 Mart’tan 21 Haziran’a (II) Güney Yarım Küre kış mevsimine girdiği için Güneş ışınlarının geliş açısı küçülür ve birim yüzeye düşen enerji miktarı azalır; bu nedenle ifade yanlıştır.
- C) KYK’de en kısa gece 21 Haziran’dadır. 21 Haziran’dan 23 Eylül’e (III) ve 23 Eylül’den 21 Aralık’a (IV) gidildikçe gece süresi sürekli artarak 21 Aralık’ta maksimum değerine ulaşır; bu ifade doğrudur.
- D) 21 Aralık’tan 21 Haziran’a kadar (I ve II) Güneş ışınlarının KYK’ye geliş açısı büyüdüğü için cisimlerin gölge boyu uzamaz, aksine kısalır.
CEVAP: C) III ve IV aralıklarında Kuzey Yarım Küre’de gece süresi artar.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Gün dönümü (solstis) tarihleri dönüm noktalarıdır. 21 Haziran’da KYK en uzun gündüzü ve en kısa geceyi yaşar; bu andan 21 Aralık’a kadar geçen tüm sürede (yılın ikinci yarısı) geceler aralıksız uzamaya devam eder.