Dünya’nın Güneş etrafında gerçekleştirdiği K hareketi aşağıda verilmiştir.
Dünya’nın K hareketi boyunca gerçekleşen durumlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Kuzey Yarım Küre’de gündüz süresi, gece süresinden daha fazla olur.
B) Oğlak Dönencesi’nde birim yüzeye aktarılan Güneş enerjisi artar.
C) Güney Yarım Küre’de gece süresi azalır.
D) Güneş ışınlarının Yengeç Dönencesi’nde yeryüzü ile yaptığı açı artar.
Mevsimlerin Oluşumu: 21 Aralık - 21 Mart Arası Değişimler
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünya’nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki dolanma hareketi nedeniyle, 21 Aralık’tan 21 Mart’a doğru gidildikçe Güneş ışınlarının Kuzey Yarım Küre’ye (Yengeç Dönencesi) düşme açısı büyürken, Güney Yarım Küre’ye (Oğlak Dönencesi) düşme açısı küçülür.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görselde K hareketi, Dünya’nın 21 Aralık konumundan 21 Mart (Ekinoks) konumuna geçiş sürecini göstermektedir. Bu süreçteki değişimleri inceleyelim:
- A) Yanlış: Kuzey Yarım Küre’de 21 Aralık’tan sonra gündüzler uzamaya başlasa da 21 Mart’taki ekinoksa kadar gece süresi gündüz süresinden daima daha fazladır.
- B) Yanlış: 21 Aralık’ta Güneş ışınları Oğlak Dönencesi’ne dik (90^\circ) düşer; bu tarihten sonra geliş açısı küçüldüğü için birim yüzeye aktarılan Güneş enerjisi azalır.
- C) Yanlış: Güney Yarım Küre’de 21 Aralık en kısa gecedir; bu tarihten 21 Mart’a doğru gidildikçe geceler uzar (gece süresi artar).
- D) Doğru: 21 Aralık’ta Yengeç Dönencesi Güneş ışınlarını yıl içindeki en dar/eğik açıyla alır. 21 Mart ekinoksuna doğru ilerledikçe ışınların Yengeç Dönencesi ile yaptığı açı kademeli olarak artar.
CEVAP: D) Güneş ışınlarının Yengeç Dönencesi’nde yeryüzü ile yaptığı açı artar.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: 21 Aralık - 21 Mart arasında Kuzey Yarım Küre’de gündüz sürelerinin artıyor olması, gündüzün geceden uzun olduğu anlamına gelmez. Gündüzler ancak 21 Mart ekinoksundan sonra gece süresini aşar.