DÜNYA’MIZIN HAREKETLERİ
BİNGONOT-
Dünya’mızın dönme ve dolanma olmak üzere iki türlü hareketi vardır. Her iki hareketi de batıdan doğuya doğru süreklidir.
Güneş Etrafında Dolanma Hareketi Sonucunda
• Gece ve gündüz oluşur.
• 1 günde (24 saatte) tamamlanır.
• Güneş, gün içinde farklı yerlerde görülür.
• 1 yılda (365 gün 6 saatte) tamamlanır.
• Mevsimler oluşur.
1 Dünya üzerindeki bazı şehirlerin konumları görselde verilmiştir.
Görseldeki şehirlerden hangilerinde gece, hangilerinde gündüz
yaşandığını aşağıdaki kutucuklara yazalım.
Gece Yaşanan Şehirler
A, B
Gündüz Yaşanan Şehirler
C, D
2 Aşağıdaki görsellerde varlıkların yaptığı bazı hareketler gösterilmiştir.
Bu hareketlerden hangilerinin Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketine örnek olarak verile-
bileceğini belirleyelim ve işaretleyelim.
Dolonma
Dönme
Dünya’mızın Hareketleri ve Sonuçları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Dönme Hareketi: Bir varlığın kendi ekseni etrafında tur atmasıdır. Dünya kendi etrafında 1\text{ günde } (24\text{ saat}) döner; bunun sonucunda gece ve gündüz oluşur.
- Dolanma Hareketi: Bir varlığın başka bir varlığın etrafında yörünge izlemesidir. Dünya, Güneş etrafında 1\text{ yılda } (365\text{ gün } 6\text{ saat}) dolanır; bunun sonucunda mevsimler oluşur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
1. Etkinlik — Gece ve Gündüz Yaşanan Şehirler
Dünya küresel bir şekle sahip olduğu için Güneş ışınları aynı anda Dünya’nın sadece bir yarısını aydınlatır:
- Güneş Işığı Alan Taraf (Aydınlık): Gündüz yaşanır.
- Güneş Işığı Almayan Taraf (Karanlık/Gölge): Gece yaşanır.
Görsel incelendiğinde Güneş ışınlarının sağ taraftan geldiği görülmektedir:
- Gece Yaşanan Şehirler: Karanlıkta kalan A ve B şehirleridir.
- Gündüz Yaşanan Şehirler: Işık alan aydınlık kısımdaki C ve D şehirleridir.
(Sayfaya yazılan cevaplar tamamen doğrudur.)
2. Etkinlik — Dünya’nın Güneş Etrafındaki Hareketine Örnekler
Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketi bir dolanma hareketidir (bir merkezin çevresinde turlama). Görselleri bu kurala göre sınıflandıralım:
- Topaç: Kendi ekseni etrafında döner \rightarrow Dönme Hareketi (Örnek olamaz)
- Pistte Koşan Sporcu: Pistin çevresinde turlar \rightarrow Dolanma Hareketi (Örnek verilebilir
) - Dönme Dolap: Kabinler merkezi bir noktanın etrafında tur atar \rightarrow Dolanma Hareketi (Örnek verilebilir
) - Semazen: Kendi etrafında döner \rightarrow Dönme Hareketi (Örnek olamaz)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- 1. Etkinlik:
- Gece Yaşanan Şehirler: \mathbf{A, B}
- Gündüz Yaşanan Şehirler: \mathbf{C, D}
- 2. Etkinlik: Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketine (dolanma hareketine) örnek olan görseller:
- Pistte koşan sporcu görseli
- Dönme dolap görseli
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Dönme: Bir nesnenin kendi etrafında fırıldak gibi dönmesidir (Dünya’nın kendi etrafında dönmesi gibi).
- Dolanma: Bir nesnenin başka bir nesnenin etrafında çember çizerek tur atmasıdır (Dünya’nın Güneş etrafında dolanması gibi).
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Günlük konuşma dilinde “dönme dolap” dendiği için bu hareketi Dünya’nın kendi etrafında dönmesine benzetmek.
Doğru Yaklaşım: Dönme dolabın kabinleri bir merkez etrafında dolandığı için bu hareket Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma hareketine örnektir.
Dünya’nın dönme ve dolanma hareketlerinin sonuçlarını karşılaştıran kısa bir tekrar sorusu çözmek ister misin?
