Dünya üzerinde eş yükseltide bulunan bazı konumlarda aynı gün içinde yaşanan gece-gündüz süreleri arasındaki ilişki aşağıdaki grafikte verilmiştir.
[Grafik görseli]
Grafiğe göre K, L, M ve N konumlarının Ekvator çizgisine uzaklıkları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) K > L > N > M
B) M > K > N > L
C) L > N > M = K
D) K = M > N > L
Gece-Gündüz Süre Farkı ve Ekvator’a Uzaklık İlişkisi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe gece ile gündüz süresi arasındaki fark artar. Bu nedenle, bir konumda gece ve gündüz süreleri arasındaki fark ne kadar büyükse o konumun Ekvator çizgisine olan enlemsel uzaklığı da o kadar fazladır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Konumların Gece-Gündüz Süre Farklarının Hesaplanması
Grafikte verilen gündüz (mavi) ve gece (kırmızı) saat değerleri incelenerek her konum için mutlak süre farkı bulunur:
- K konumu: Gündüz 6 saat, Gece 18 saat\text{Fark} = |18 - 6| = 12\text{ saat}
- L konumu: Gündüz 12 saat, Gece 12 saat\text{Fark} = |12 - 12| = 0\text{ saat}
- M konumu: Gündüz 18 saat, Gece 6 saat\text{Fark} = |18 - 6| = 12\text{ saat}
- N konumu: Gündüz 9 saat, Gece 15 saat\text{Fark} = |15 - 9| = 6\text{ saat}
Adım 2 — Ekvator’a Uzaklıkların Sıralanması
Süre farkı en büyük olan noktalar Ekvator’a en uzak, farkı 0 saat olan nokta ise doğrudan Ekvator üzerindedir:
- K ve M konumlarının farkları eşit ve en büyüktür (12 saat): Farklı yarım kürelerde aynı enlem derecesinde yer aldıklarından Ekvator’a uzaklıkları birbirine eşittir (K = M).
- N konumunun farkı 6 saattir.
- L konumunun farkı 0 saattir (tam Ekvator üzerindedir).
Bu durumda Ekvator’a uzaklık ilişkisi:
K = M > N > L
CEVAP: D) K = M > N > L
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Ekvator’da yıl boyunca gece ve gündüz süresi daima 12’şer saattir (fark sıfırdır). K ve M gibi biri kış diğeri yaz mevsimi yaşayan noktaların süre farkları eşitse, bu noktalar farklı yarım kürelerde bulunsalar dahi Ekvator’a eşit mesafededir.