Dünya, Güneş etrafındaki dolanma hareketini yaklaşık 365 gün 6 saatte tamamlar. Bu hareketi sonucunda Güneş ışınlarının Dünya yüzeyindeki farklı noktalara geliş açısı değişir. Farklı bölgelerdeki mevsimsel sıcaklık farkı bu sayede oluşur.
Aşağıdaki görselde Dünya’nın Güneş etrafındaki konumları numaralandırılarak gösterilmiştir.
Numaralandırılmış konumlarda yaşanan mevsimler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
| Dünya’nın Konumu | Yarım Küre | Yaşanan Mevsim |
|1--- | 1— |$ 1— |
| B) 2 | Kuzey Yarım Küre | Kış |
| D) 4 | Güney Yarım Küre | İlkbahar |
Mevsimlerin Oluşumu ve Dünya’nın Dolanma Hareketi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma hareketi ve $23^\circ 27’$lik eksen eğikliği nedeniyle Güneş ışınlarının yarım kürelere düşme açıları yıl boyunca değişir. Kuzey Yarım Küre’nin Güneşe dönük olduğu sol konum 21 Haziran, sağ konum 21 Aralık, alt konum 23 Eylül ve üst konum 21 Mart tarihlerini temsil eder.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Görseldeki Dünya modellerinin eksen eğikliğine ve saat yönünün tersine olan dolanma yönüne göre aralıklar şu şekildedir:
- 1 Numaralı Aralık (21 Haziran – 23 Eylül): Kuzey Yarım Küre’de Yaz, Güney Yarım Küre’de Kış mevsimi yaşanır.
- 2 Numaralı Aralık (23 Eylül – 21 Aralık): Kuzey Yarım Küre’de Sonbahar, Güney Yarım Küre’de İlkbahar mevsimi yaşanır.
- 3 Numaralı Aralık (21 Aralık – 21 Mart): Kuzey Yarım Küre’de Kış, Güney Yarım Küre’de Yaz mevsimi yaşanır.
- 4 Numaralı Aralık (21 Mart – 21 Haziran): Kuzey Yarım Küre’de İlkbahar, Güney Yarım Küre’de Sonbahar mevsimi yaşanır.
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) 1 numaralı aralıkta Kuzey Yarım Küre’de sonbahar değil, yaz mevsimi yaşanır. (Yanlış)
- B) 2 numaralı aralıkta Kuzey Yarım Küre’de kış değil, sonbahar mevsimi yaşanır. (Yanlış)
- C) 3 numaralı aralık 21 Aralık ile 21 Mart arasını gösterir; bu tarihler arasında Güney Yarım Küre Güneş ışınlarını daha dik açıyla aldığı için yaz mevsimi yaşanır. (Doğru)
- D) 4 numaralı aralıkta Güney Yarım Küre’de ilkbahar değil, sonbahar mevsimi yaşanır. (Yanlış)
CEVAP: C) 3 — Güney Yarım Küre — Yaz
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Eksen eğikliği sağa yatık olan modellerde Güneş’e bakan tarafın (sol) 21 Haziran, Güneş’ten uzaklaşan tarafın (sağ) 21 Aralık olduğunu belirledikten sonra dolanma yönünü (saat yönünün tersi) takip ederek tarih aralıklarını kolayca bulabilirsiniz. Bir yarım kürede yaşanan mevsimin zıddı aynı anda diğer yarım kürede yaşanır.