dünya etrafı nehirle çevrili düz bir tepsi biçimindedir diyen uygarlık
Dünya etrafı nehirle çevrili düz bir tepsi biçimindedir diyen uygarlık hangisidir?
Cevap:
Dünya’nın etrafının nehirle çevrili düz bir tepsi biçiminde olduğunu savunan uygarlık veya kültür, tarih boyunca değişik şekillerde ortaya çıkmıştır. Ancak en belirgin ve klasik örnek, Eski Mezopotamya uygarlıkları ve özellikle Sümerler ile Babil halkıdır.
1. Mezopotamya ve Tepsi Dünyası Modeli
- Mezopotamya coğrafyası, iki büyük nehir arasına (Fırat ve Dicle) kurulmuştur ve bu bölgede yaşayan eski uygarlıkların dünya algısı genellikle düz bir toprak parçası olarak şekillenir.
- Mezopotamya mitolojisinde dünyayı çevreleyen büyük bir nehir veya su kütlesi (Apsu) vardır.
- Dünya, bu büyük su çevresi içinde düz ve tepsi şekli gibi düşünülür; üzeri gökyüzü kubbesiyle kaplıdır.
2. Eski Yunan ve Mısırlılar
- Eski Yunan’lı bazı filozoflar ve Mısırlılar da dünyanın düz olduğunu ve çevresinin denizle kaplı olduğunu kabul etmişlerdir.
- Genel olarak dünya düz ve yuvarlak bir tepsi (tabak) gibi hayal edilmiştir; etrafında ise büyük su kütleleri (denizler veya nehirler) dolaşır.
3. Haritalarda Dünyanın Tepsi Şeklinde Gösterimi
- Orta Çağ Avrupa haritalarında, özellikle T-O haritalarında, dünya düz kabul edilip, büyük bir çevresi deniz veya nehirlerle sınırlandırılır şekilde çizilmiştir.
4. Efsane ve Mitoloji
- Çeşitli kültürlerde yer alan dünya modeli, etrafı akan su ile çevrili düz bir yüzey şeklinde anlatılır. Bu fikir, dünyanın yuvarlak olduğu bilimsel keşiflerden önce genel kabul gören bir dünya görüşüydü.
Özet Tablo: Dünyanın Etrafı Nehirle Çevrili Düz Tepsi Modelini Savunan Uygarlıklar
| Uygarlık/Kültür | Dünya Tasarımı | Çevresinde | Kültürel veya Mitolojik Temel |
|---|---|---|---|
| Mezopotamya (Sümerler, Babilliler) | Düz ve tepsi biçiminde dünya | Apsu denilen büyük su kütlesi | Evrenin yaratılış mitlerinde büyük suya vurgu |
| Eski Mısır | Düz ve yuvarlak tepsi | Nil Nehri ve çevresindeki sular | Nil ve doğa unsurları dünya düzenine dahil |
| Eski Yunan (Bazı Filozoflar) | Dünyayı düz tabak (disk) olarak tasarlamışlar | Denizler ve nehirler | İlk bilimsel dünya tasviri ancak sınırlı bilgi |
| Orta Çağ Avrupa (T-O Haritaları) | Düz ve çevresi sudan oluşan dünya modeli | Büyük denizler | Hristiyanlık görüşüyle harmanlanmış |
Sonuç
Dünya etrafının nehirle çevrili düz bir tepsi biçiminde olduğu görüşü, özellikle Mezopotamya uygarlıkları başta olmak üzere birçok eski uygarlığın mitolojisinde ve bilim öncesi dünya tasarımlarında yer almıştır. Günümüzde ise bu görüş, dünyanın yuvarlak ve küresel olduğu anlayışı ile tamamen değiştirilmiştir.
Kaynaklar:
- Jeremy Black, Anthony Green, “Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia”, (1992).
- Samuel Noah Kramer, “History Begins at Sumer”, (1981).
- Britannica, World and Universe in Ancient Civilizations, 2023.