2
E) Dikiz aynasınin tüm araçları olduğundan büyük
göstermesi
Düğünlerde eğlence aleti olarak davul ve zurna
vazgeçilmezdir.
Aynı ortamda dayul ve zurnanın yayıldiğı seslerin
I. frekans,
II. tinı,
III. şiddet,
Özelliklerinden hangileri kesinlikle birbirinden
farklıdır?
B) Yalnız Il
D) I ve |l
mikgOOrijinal
C) Yalnız ll|
E) Il ve ll
3
Ses Dalgalarının Özellikleri (Frekans, Tını ve Şiddet)
ÇÖZÜM ADIMLARI & Öncül Analizi:
- I. Frekans (Sesin Yüksekliği): Frekans, sesin inceliğini veya kalınlığını belirler. Davul genellikle kalın (pes), zurna ise ince (tiz) ses üretse de uygun ayarlama veya akort ile iki farklı enstrümanın ürettiği seslerin frekanslarının (aynı notayı vermeleri durumunda) eşit olma ihtimali vardır. Bu nedenle frekansları kesinlikle farklıdır denilemez.
- II. Tını (Ses Rengi): Tını; aynı frekansta ve aynı şiddette olsalar dahi farklı kaynaklardan çıkan seslerin dalga biçimlerinin farklı olması sebebiyle kulağa farklı gelmesini sağlayan özelliktir. Davul (vurmalı çalgı) ile zurna (üflemeli çalgı) tamamen farklı ses kaynakları olduğu için ürettikleri seslerin dalga biçimleri, dolayısıyla tınıları kesinlikle birbirinden farklıdır.
- III. Şiddet (Gürlük / Genlik): Ses şiddeti, ses dalgalarının taşıdığı enerjiye ve dalganın genliğine bağlıdır. Davula vurulma kuvveti ile zurnaya üflenme kuvveti ayarlanarak her iki çalgıdan aynı ses şiddetinde (desibelde) ses elde edilebilir. Bu nedenle şiddetlerinin kesinlikle farklı olması gerekmez.
Sonuç ve Doğrulama:
Ses kaynaklarının yapısı (cinsi, malzemesi ve çalışma mekanizması) farklı olduğunda üretilen seslerin ayırt edici özelliği tınıdır. Davul ve zurnanın diğer özellikleri (frekans ve şiddet) eşitlenebilirken, tınıları kesinlikle aynı olamaz.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B — Yalnız II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Tını: Farklı müzik aletlerinden çıkan aynı frekans ve şiddetteki seslerin kulağımız tarafından ayırt edilmesini sağlayan dalga biçimi özelliğidir.
- Hız Hatırlatması: Soruda “aynı ortamda” denildiği için seslerin yayılma süratleri de birbirine eşittir (v = \lambda \cdot f bağıntısında sürat yalnızca ortama bağlıdır).
Ses dalgalarının yayılma hızı veya ortam değişikliği ile ilgili başka bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?