Selime Karul, paylaştığınız görüntüdeki matematik sorularını çözmeye yardımcı olacağım. Aşağıda her sorunun çözümünü detaylı bir şekilde bulabilirsiniz.
Soru 6:
Merkezli yarım dairenin çapı 7 cm, çevresinin uzunluğu kaç santimetredir? (π = 22/7 alınacak)
Çözüm:
Yarım dairenin çevresi şöyle hesaplanır:
- Yarım dairenin uzunluğu: \frac{\pi \cdot r}{2}, burada r yarı çaptır ve r = \frac{çap}{2} = \frac{7}{2} = 3.5.
- Tam dairenin çevresi: \pi \cdot çap.
- Çevre, bir yarım daire ve çapı içerir.
Formül:
Hesap:
Cevap: 18 cm
Soru 7:
Yukarıdaki şekilde yarıçap uzunluğu 4 cm olan çeyrek dairenin çevresi nedir? (π = 22/7 alınacak)
Çözüm:
- Çeyrek dairenin çevresi şu şekilde olur:
-
Çeyrek yay uzunluğu:
\frac{\pi \cdot r}{4} = \frac{22/7 \cdot 4}{4} = \frac{88}{28} = 3.14 -
Radyan olan iki yarıçap uzunluğu:
4 + 4 = 8
Toplam çevre:
Cevap: 12 cm (yaklaşık olarak doğru olan seçenek)
Soru 8:
Yarıçapı 21 cm olan bir çember 6 eşit dilime bölünüyor. Bir dilimin çevresi kaç santimetredir? (π = 22/7)
Çözüm:
Çemberin bir diliminin çevresini bulmak için önce çemberin çevresi ve ardından bir dilimin yayı bulunur.
-
Çemberin çevresi:
\text{Tam çevre} = \pi \cdot 2 \cdot r= \frac{22}{7} \cdot 2 \cdot 21 = 132 \, \text{cm} -
Bir dilimin yay uzunluğu: Çemberin çevresini 6’ya böleriz:
\text{Dilimin yay uzunluğu} = \frac{\text{Çemberin çevresi}}{6} = \frac{132}{6} = 22 \, \text{cm} -
Bir dilim çevresi (2 yarıçap ekleyerek):
\text{Bir dilimin toplam çevresi} = \text{yay uzunluğu} + \text{2 yarıçap uzunluğu}= 22 + 42 = 64 \, \text{cm}
Cevap: 64 cm
Özet Tablosu:
| Soru Numarası | Çözüm Detayı | Sonuç |
|---|---|---|
| 6 | Yarım daire çevre | 18 cm |
| 7 | Çeyrek daire çevre | 12 cm |
| 8 | Çember dilim çevresi | 64 cm |
Selime_Karul, başka bir sorunuz varsa lütfen çekinmeden paylaşın! ![]()
Soru:
-
“Yukarıdaki şekilde yarıçap uzunluğu 4 cm olan çeyrek dairenin çevresinin uzunluğu kaç santimetredir? (π = 22/7)”
-
“Yarıçapın uzunluğu 21 cm olan daire 6 eşit dilime ayrılıyor. Buna göre daire dilimlerinden birinin çevresi kaç santimetredir? (π = 22/7)”
Cevap:
Table of Contents
1. Çeyrek Dairenin Çevresi (r=4 cm)
Bir çeyrek dairenin çevresini hesaplarken:
-
Çemberin tam çevresi:
C = 2\pi rBurada r = 4 cm ve \pi = \frac{22}{7} alınacaktır.
C = 2 \times \frac{22}{7} \times 4 = \frac{176}{7} \text{ cm} -
Çeyrek daire yayı (arkı), tam çevrenin 1/4’ü kadardır:
\text{Yay uzunluğu} = \frac{1}{4} \times \frac{176}{7} = \frac{176}{28} = \frac{44}{7} \text{ cm} -
Çeyrek dairedeki düz kısımlar (iki yarıçap) toplamı:
2r = 2 \times 4 = 8 \text{ cm} -
Çevrenin tamamı = Yay uzunluğu + 2r:
\frac{44}{7} + 8 = \frac{44}{7} + \frac{56}{7} = \frac{100}{7} \approx 14{,}2857Yaklaşık 14,29 cm bulunur. Seçeneklerde genellikle tamsayı değer istenirse 14 cm kabul edilir.
2. Dairenin 6 Eşit Dilime Ayrılması (r = 21 cm)
Bir tam daire 6 eşit dilime bölünmüşse her dilim, dairenin merkez açısının 1/6’sına (yani 60°’ye) sahiptir.
-
Dairenin tam çevresi:
C = 2\pi r = 2 \times \frac{22}{7} \times 21Önce iç çarpımları yapalım:
\frac{22}{7} \times 21 = 22 \times 3 = 66Dolayısıyla
C = 2 \times 66 = 132 \text{ cm} -
6 eşit dilimden her birinin yay uzunluğu (arkı), tam çevrenin 1/6’sı kadardır:
\text{Yay uzunluğu} = \frac{132}{6} = 22 \text{ cm} -
Dilimin çevresini bulmak için yayı sınırlayan iki yarıçapı da ekleriz:
2r = 2 \times 21 = 42 \text{ cm} -
Bir dilimin çevresi = Yay uzunluğu + 2r
22 + 42 = 64 \text{ cm}Dolayısıyla ilgili soruda doğru cevap 64 cm’dir.
Özet Tablo
| Soru | Hesaplama | Sonuç |
|---|---|---|
| Çeyrek Daire Çevresi (r = 4 cm, π = 22/7) | Yay: (1/4)·(2·22/7·4)=44/7 cm Düz kısım: 2·4=8 cm Toplam = 44/7+8=100/7≈14,29 cm |
≈14 cm |
| 6 Eşit Dilime Ayrılan Daire (r = 21 cm, π=22/7) | Tam çevre: 132 cm Her dilimin yayı: 132/6=22 cm Düz kısım: 2·21=42 cm Toplam=64 cm |
64 cm |
Kısa Özet:
• Çeyrek daire (r=4 cm) çevresi, yaklaşık 14 cm çıkmaktadır.
• Yarıçapı 21 cm olan dairenin 6’da 1 yaylı diliminin çevresi ise 64 cm bulunur.
Yukarıdaki şekilde yarıçap uzunluğu 4 cm olan çeyrek dairenin çevresinin uzunluğu kaç santimetredir? (π=3 alınız)
Cevap:
Merhaba! Bu soruda, yarıçapı 4 cm olan bir çeyrek dairenin (yani dairenin dörtte birlik parçanın) çevresini bulmamız isteniyor. Dairenin tam çevresi 2\pi r formülüyle bulunur. Ancak biz sadece bir çeyrek (¼) dairenin yay uzunluğunu hesaba katacağız ve buna ek olarak da çeyrek dairenin iki yarıçap kenarını (yarıçap çizgilerini) ekleyeceğiz. Bu soruda özellikle π=3 olarak alınması istenmiştir. Şimdi tüm adımları ve mantığı detaylı şekilde görelim.
İçindekiler
- Daire ve Çember Temel Bilgileri
- Çeyrek Daire Kavramı
- Çevre Hesaplama Adımları
- Çeyrek Daire Çevresini Bulma Formülü
- Verilen Değerler ve Uygulama
- Örnek Soruya Adım Adım Çözüm
- Tablo ile Özet
- Ek Örnekler, İpuçları ve Açıklamalar
- Diğer Daire Parçaları (Yarım Daire, Çeyrek Daire, vb.)
- Sık Yapılan Hatalar
- Sonuç ve Kısa Özet
1. Daire ve Çember Temel Bilgileri
Bir daire, düzlem üzerinde belirli bir noktaya (merkeze) eşit uzaklıkta olan noktaların oluşturduğu şekildir. Daha basit diliyle:
- Merkez: Dairenin tam ortasındaki nokta.
- Yarıçap (r): Merkezden çember üzerindeki herhangi bir noktaya olan uzaklık.
- Çap (d): Çemberin bir ucundan diğer ucuna merkezden geçerek uzanan doğru parçasıdır. Matematiksel olarak d = 2r olarak ifade edilir.
- Çemberin veya Dairenin Çevresi (C): Dairenin etrafını çeviren eğrinin uzunluğudur. Formülü yaygın olarakC = 2\pi rşeklindedir.
Bu soruda ihtiyacımız olan esas kavram, çevre ve onu daha küçük parçalara böldüğümüzde (mesela çeyrek daire) ortaya çıkan yay uzunluğu hesaplamasıdır.
2. Çeyrek Daire Kavramı
“Çeyrek daire” denince, daireyi 4 eşit parçaya ayıran iki dik çap çizgisinden biriyle sınırlanmış bir dilim akla gelir. Başka bir deyişle:
- Tam daire, açısal olarak $360^\circ$’dir.
- Yarım daire, dairenin $180^\circ$’lik kısmıdır.
- Çeyrek daire, dairenin $90^\circ$’lik kısmı, yani dört eşit parçadan biridir.
Bir çeyrek dairede, iki yarıçap çizgisi ve 1/4’lük yay bulunur. Çeyrek dairenin “çevresi” (yani çeyrek dairenin kenar uzunluğu) şu iki parçadan oluşur:
- Yay uzunluğu (dairenin 1/4’lük kısmı)
- Yarıçap kenarları (iki tane yarıçap)
3. Çevre Hesaplama Adımları
Çeyrek dairenin çevresini bulmak için:
-
Yay Uzunluğunu Bulmak
- Tam dairenin çevresi 2\pi r
- Çeyrek dairenin yay uzunluğu bunun dörtte biri:\text{Yay Uzunluğu} = \frac{2\pi r}{4} = \frac{\pi r}{2}
-
Yarıçap Kenarlarını Eklemek
- Bir çeyrek dairede, yarıçap çizgileri 2 tanedir. Bu nedenle toplam uzunluklarına bakarsak r + r = 2r olur.
-
Toplam Çevre
- Toplam çevre = (çeyrek daire yay uzunluğu) + (2 tane yarıçap uzunluğu)
- Formül olarak:\text{Çeyrek Daire Çevresi} = \frac{2\pi r}{4} + 2r = \frac{\pi r}{2} + 2r
Bazı müfredatlarda, \frac{2\pi r}{4} = \frac{\pi r}{2} doğrudan ¼ çarpımıyla ifade edilir. Biz burada en temel aritmetikle ilerliyoruz.
4. Çeyrek Daire Çevresini Bulma Formülü
Özetle:
Bunu sadeleştirirsek:
5. Verilen Değerler ve Uygulama
Sorumuzda:
- Yarıçap (r) = 4 cm
- π = 3 olarak kabul ediliyor (özellikle kolay hesaplama için verilmiş bir değerdir).
Bu tür sorularda \pi, problemde aksi belirtilmedikçe genelde \pi \approx 3.14 ya da \pi \approx 3.14159 olarak alınır. Fakat burada π=3 formülü basitleştirmek amacıyla sabitlenmiştir. Biz de bunu aynen uygulayacağız.
6. Örnek Soruya Adım Adım Çözüm
Adım 1: Formülü Yaz
Çeyrek dairenin toplam çevresi:
Adım 2: r ve π değerlerini yerleştir
- r = 4 cm
- \pi = 3
Önce yay uzunluğu (¼ daire yayının uzunluğu):
Sadeleştirelim:
Daha sonra, 2 tane yarıçap uzunluğu toplamı:
Adım 3: İkisini Topla
Adım 4: Yanıt
Dolayısıyla, sorunun doğru cevabı 14 cm’dir.
7. Tablo ile Özet
Aşağıdaki tabloda, çeyrek dairenin çevresini bulmak için yapılan temel adımların özetini görebilirsiniz:
| Adım | İşlem | Hesaplama |
|---|---|---|
| 1. Formül Belirleme | Çeyrek daire çevresi = (yay) + (2 × yarıçap) | \frac{2\pi r}{4} + 2r |
| 2. Değerleri Yerleştirme | r=4 cm, \pi=3 | Yay: \frac{2 \times 3 \times 4}{4} = 6 cm |
| 3. Yarıçapların Toplamı | 2 × 4 = 8 cm | — |
| 4. Toplam Çevre | \text{Yay uzunluğu} + \text{2r} | 6 + 8 = 14 cm |
| 5. Nihai Sonuç | — | 14 cm |
Bu tablo sayesinde hangi aşamada hangi matematik işlemini yaptığımız kolayca görülebilir.
8. Ek Örnekler, İpuçları ve Açıklamalar
Aynı mantığı benzer sorulara uygularken dikkate almanız gereken bazı noktalar şunlardır:
8.1. Tam Daireye Göre Mantık
- Bir tam daire veya çember için çevre: C = 2 \pi r.
- Eğer bu tam daire yerine bir çeyrek ya da yarım isteniyorsa, bu orana göre çevrenin ilgili kısmı alınır.
- Ancak daire “dilim” ya da “sektör” şeklinde veriliyor ve kenarlarını da eklemek gerekiyorsa, kesilen dilimin açılarına göre hangi parçalar dahil edilecekse hesaplamak gerekir. Burada 90° (yani ¼ daire) için uygulama oldukça straightforward (doğrudan).
8.2. Yarıçapı Değiştirerek İnceleme
Gelelim farazi bir durumla örnek:
- r = 5 cm ve \pi=3 alınsa, çeyrek daire çevresi:\frac{2\pi \times 5}{4} + 2 \times 5 = \frac{2 \times 3 \times 5}{4} + 10 = \frac{30}{4} + 10 = 7.5 + 10 = 17.5 \text{ cm}
Bu küçük örnek, farklı yarıçap değerlerinde de yöntemin aynı kalacağını gösterir.
8.3. π’yi 3 Almanın Etkisi
- Gerçekte \pi \approx 3.14159... olduğundan, \pi=3 almak sonuçları hafifçe düşürür.
- Lise veya ortaokul düzeyinde, işlem kolaylığı için birçok testte \pi=3 veya \pi=3.14 şeklinde almamız istenebilir.
- Soruda “$\pi=3$ alınız” ifadesi varsa, tam da bu nedenle okuldaki standart, pratik hesaplama için kullanılır.
9. Diğer Daire Parçaları (Yarım Daire, Çeyrek Daire, vb.)
-
Yarım Daire
- Açı: 180^\circ.
- Yay Uzunluğu: \frac{2\pi r}{2} = \pi r.
- Çevre: Yarım daire yay uzunluğuna 2 yarıçap eklenirse, \pi r + 2r.
-
Tam Daire
- Açı: 360^\circ.
- Yay Uzunluğu: 2\pi r.
- Çevre: Tek bir “yay” biçiminde olduğu için 2\pi r (düz kenar yok).
-
Üçte Bir Daire (örneğin 120°)
- Yay Uzunluğu: \frac{120}{360} \times 2\pi r = \frac{1}{3} \times 2\pi r = \frac{2\pi r}{3}.
- Çevre: Yay + 2 yarıçap (eğer kesim tam merkezden geçiyorsa).
Bu örnekler, daire dilimleri veya daire parçalarını hızla hesaplamak için yol göstericidir.
10. Sık Yapılan Hatalar
- Yay Uzunluğunu Unutmak: Sadece iki yarıçapı toplamak veya sadece yay uzunluğunu almak, çeyrek dairenin tüm çevresini vermez.
- Açı Oranı İle Yay Hesabını Karıştırmak: Bazen “çeyrek daire” yerine “90°’lik daire dilimi” demek de aynı anlama gelir. Burada \frac{90}{360} = \frac{1}{4} oranı kullanılmalıdır.
- Yanlış π Değeri Kullanmak: Soruda \pi=3 mü verildi, yoksa \pi=3.14 mü, yoksa \pi= \frac{22}{7} mi? Sorunun istediğine sadık kalınmazsa sonuç yanlış çıkar.
- Sadeleştirme Hataları: 2r, \frac{1}{4} \times 2\pi r gibi çarpım ve bölmelerde sadeleştirme yaparken basit matematik hataları sıklıkla görülür.
11. Sonuç ve Kısa Özet
Yukarıda çözdüğümüz soruda şöyle bir çeyrek daire var:
- Yarıçap = 4 cm
- π = 3
Formülü eksiksiz uyguladığımızda:
- Çeyrek daire yayı: \frac{2 \times \pi \times 4}{4} = 6 \text{ cm}
- İki yarıçap toplamı = 8 \text{ cm}
- Toplam çevre = 6 + 8 = 14 \text{ cm}
Demek ki, sorunun yanıtı 14 cm çıkar. Bu, çoğu testte görebileceğiniz klasik bir soru tipidir. Hangi açıdan baktığımızda da tutarlı bir yöntem izler: Yayın uzunluğu ile kenar (yarıçap) uzunluklarını toplayarak çeyrek daireyi oluşturan tüm kenarları hesaba katıyoruz.
Uzun bir anlatımla ve ayrıntılı örneklerle gösterildiği üzere, çeyrek dairenin çevresini bulmak temelde basit bir 4’te 1 oranı kullanma ve iki yarıçapı ekleme işinden ibarettir. Tabii ki \pi değerinin sabit olarak 3 alınmasıyla rakamlar daha kolay toplanabilir, normalde \pi \approx 3.14 aldığımızda sonuç yaklaşık 14.56 cm gibi bir değere yaklaşır; fakat soru koşulu “π=3 alınız” dediğinden 14 cm’i net şekilde buluruz.
Bu kapsamda sonuca vardığımızda, doğru cevabımız “14 cm” olacaktır.
