Dtvmnlnd5f,

Ahmet’in Toplam Parasını Bulma Problemi

Soru: Ahmet parasının önce 1/4’ini, sonra 2/3’ünü harcamıştır. Ahmet’in geriye 150 TL parası kalmıştır. Buna göre Ahmet’in toplam parasının kaç Türk lirası (TL) olduğunu bulunuz. İşlemlerinizi gösteriniz. (10 puan)


Çözümün Detaylı Anlatımı

Bu problemde Ahmet’in başlangıçtaki toplam parasını bulmak için kesir işlemlerini adım adım uygulamamız gerekiyor. Veriye göre Ahmet öncelikle parasının 1/4’ünü harcamaktadır. Ardından kalan paranın 2/3’ünü harcamaktadır. Bu iki harcamadan sonra geriye 150 TL kaldığı bilgisi verilmiştir. Aşağıdaki adımları dikkatle izleyerek sonuca ulaşalım.

Adım 1: Değişken Tanımlama

Bir matematik problemine başlarken bilinmeyen miktarı genellikle bir değişkenle ifade ederiz. Bu problemde Ahmet’in toplam parasını X (TL) olarak tanımlayalım. Yani:

  • X = Ahmet’in başlangıçtaki toplam parası (TL).

Adım 2: İlk Harcama (1/4’ünü Harcama)

Ahmet ilk olarak parasının 1/4’ünü harcıyor. Bu miktar,

\frac{1}{4} \times X = \frac{X}{4}

olacaktır.

Harcadıktan sonra geriye kalan para ise:

X - \frac{X}{4} = \frac{3X}{4}

Bu sonuç, birinci harcamadan sonra Ahmet’in elinde kalan paradır.

Adım 3: İkinci Harcama (2/3’ünü Harcama)

Ahmet şimdi de elinde kalan paranın 2/3’ünü harcıyor. Elinde kalan para 3X/4 olduğu için, harcanan miktar:

\frac{2}{3} \times \frac{3X}{4} = \frac{2}{3} \cdot \frac{3X}{4} = \frac{6X}{12} = \frac{X}{2}

Yani bu ikinci harcamada X/2 (TL) harcanmıştır.

Adım 4: İkinci Harcamadan Sonra Kalan Para

Ahmet’in ikinci harcamadan sonra kalan parasını bulmak için, birinci harcamadan sonra kalan 3X/4’ten ikinci harcamada harcanan X/2 miktarını çıkarırız:

\frac{3X}{4} - \frac{X}{2} = \frac{3X}{4} - \frac{2X}{4} = \frac{X}{4}

Görüldüğü gibi ikinci harcamadan sonra Ahmet’in elinde X/4 TL kalmaktadır.

Adım 5: Geriye Kalan Miktarın 150 TL Olduğunun Verilmesi

Soruda, ikinci harcamadan sonra Ahmet’in geriye 150 TL’si kaldığı söylenmiştir. Yukarıdaki sonuçtan kalan para X/4’e eşit olduğu için,

\frac{X}{4} = 150

Adım 6: Toplam Parayı Bulma

X/4 = 150 eşitliğinden, Ahmet’in toplam parasını bulmak için her iki tarafı 4 ile çarparız:

X = 150 \times 4 = 600

Bu işleme göre Ahmet’in başlangıçtaki toplam parasının 600 TL olduğu ortaya çıkar.

Adım 7: Sonucu Kontrol Etme

Problemi çözerken elde ettiğimiz 600 TL sonucunu mantık yürüterek kontrol edebiliriz:

  1. Toplam para: 600 TL.
  2. İlk harcama: 1/4’ü = 1/4 × 600 = 150 TL → Kalan 450 TL.
  3. İkinci harcama: Kalan paranın 2/3’ü = 2/3 × 450 = 300 TL → Kalan 150 TL.
  4. Kalan 150 TL, soruda belirtilen miktarla uyuşmaktadır.

Böylece yaptığımız işlem doğru çıkmaktadır.


Matematiksel Gerekçe ve İpuçları

  • Kesir Problemlerinde Strateji: Bilinmeyeni X olarak belirleyip sırasıyla yapılan kesirli harcamaları X cinsinden ifade etmek en pratik yöntemdir.
  • Adım Adım Takip: İlk harcama, ikinci harcama vb. şeklinde aşamalar hâlinde ilerlemek, ortaya çıkabilecek işlem hatalarını en aza indirir.
  • Cebirsel İfadelerle Kontrol: Elde ettiğiniz denklem (X/4 = 150) çözmesi en kolay cepte taşınabilecek formüllerden biridir. Bu sayede problem, sadece dört basit adımla çözülebilir.

Adımların Tablo İle Özeti

Aşağıdaki tabloda her adımda hangi işlemin yapıldığını, elde edilen sonucu ve kısa açıklamasını görebilirsiniz:

Adım Yapılan İşlem Sonuç Açıklama
1 Toplam parayı X olarak tanımlama X Başlangıçtaki bilinmeyen miktar
2 İlk harcama = X’in 1/4’ü X/4 Ahmet’in ilk harcadığı para
3 İlk harcamadan sonra kalan para = X − (X/4) 3X/4 Harcamadan sonra eldeki miktar
4 İkinci harcama = (3X/4)’ün 2/3’ü X/2 Ahmet’in ikinci harcadığı para
5 İkinci harcamadan sonra kalan para = (3X/4) − (X/2) X/4 İkinci harcama sonrasında elinde kalan miktar
6 Kalanın 150 TL olduğu bilgisine göre X/4 = 150 denklemi kurma – Verilen problem koşulundan yararlanma
7 X/4 = 150 denkleminden X’i bulma: X = 150 × 4 600 Ahmet’in toplam parası
8 Kontrol etme (600 TL üzerinden hesaplanarak 150 TL kalıp kalmadığının doğrulanması) Doğrulandı (150 TL) İşlemlerin sonucu soruyla uyumlu

Cevap

Ahmet’in başlangıçtaki toplam parası 600 TL’dir.

Bu problemi çözmek için kullandığımız yöntem, kesirlerle ilgili problemlerdeki klasik “bilinmeyen belirleyip ardışık işlem yapmak” prensibine dayanır. Önce parasının 1/4’ünü, ardından ise geri kalan paranın 2/3’ünü harcayan bir kişinin sonunda kalan miktar verildiğinde, en etkin yol, bilinmeyeni X şeklinde tanımlayarak her bir kesir işleminden sonra elinde ne kadar para kaldığını denklemlerle ifade etmektir. Sonda elde edilen miktar problemsel veriye (150 TL) eşitlenerek denklemin çözümüyle X bulunur.

Bu sayede Ahmet’in toplam parasının 600 TL olduğu sonucuna varırız. Adımları tekrar gözden geçirdiğimizde herhangi bir tutarsızlık veya işlem hatası görünmediğinden, cevap güvenilirdir.

@Nimet_ecem_Mekis