Soru Özeti
Anne ve baba kıvırcık saçlı (dominant özellik), çocuk düz saçlı (resesif özellik). Kıvırcık saç alleli “K”, düz saç alleli “k” olsun. Buna göre aşağıdaki ebeveyn genotip kombinasyonlarından hangileri, kk (düz saç) fenotipli çocuğu verebilir?
I. Kk × Kk
II. KK × KK
III. KK × Kk
IV. Kk × kk
Çözüm Adımları
-
Fenotip–Genotip İlişkisi
- Kıvırcık saç: K_ (KK veya Kk)
- Düz saç: kk
-
Çocuk fenotipi kk ise
- Hem anne hem baba k allelini gamet olarak vermelidir.
- Yani her iki ebeveynin genotipinde en az bir k aleli bulunmalıdır.
-
Olası ebeveyn genotipleri ve kk üretme durumu
Kombinasyon Anne Genotipi Baba Genotipi kk Üretme Olasılığı Sonuç I. Kk Kk ¼ Mümkün II. KK KK 0 Mümkün Değil III. KK Kk 0 Mümkün Değil IV. Kk kk ½ Mümkün - I. Kk × Kk → Punnett tablosu: KK : Kk : Kk : kk = 1 : 2 : 1 → ¼ ihtimalle kk
- II. KK × KK → Tüm gametler K; kk çıkışı imkânsız
- III. KK × Kk → Gametler (K, K) × (K, k); k–k eşleşmesi yok → kk çıkışı imkânsız
- IV. Kk × kk → Gametler (K, k) × (k, k); k–k eşleşmesi yarı yarıya → ½ ihtimalle kk
Sonuç
Anne ve babanın genotip kombinasyonlarından yalnızca I. ve IV. seçenekleri, düz saçlı (kk) çocuk oluşturabilir.
Doğru cevap: I ve IV.
Özet Tablo
| Seçenek | Eşleştirme | kk Üretme İhtimali | Mümkün mü? |
|---|---|---|---|
| I | Kk × Kk | 25 % | Evet |
| II | KK × KK | 0 % | Hayır |
| III | KK × Kk | 0 % | Hayır |
| IV | Kk × kk | 50 % | Evet |
Sorunun özeti: Anne ve baba kıvırcık (kıvırcık baskın), çocuk düz (çekinik). Hangi çaprazlamalar bu durumu açıklayabilir?
Cevap: A) Yalnız I.
Açıklama:
- Kıvırcık alleli K (baskın), düz için kk (çekinik).
- Çocuğun fenotipinin düz olması için genotipi kk olmalı; yani çocuğa her iki ebeveynden de birer k alleli gelmiş olmalı.
- Bu yüzden her iki ebeveynin de en az bir k alleline sahip olması gerekir — yani her ikisi de Kk (taşıyıcı) olmalıdır.
- I seçeneği: Kk \times Kk → Punnett karesine göre döller: KK,\ Kk,\ Kk,\ kk → kk olma olasılığı %25. Bu durum hem ebeveynlerin kıvırcık (fenotip) olmasına hem de düz çocuk olmasına izin verir.
- II (KK \times KK) ve III (KK \times Kk) durumlarında hiçbir zaman kk oluşmaz.
- IV (Kk \times kk) durumunda düz çocuk (kk) elde edilebilir ama bu durumda bir ebeveyn düz (kk) olur; oysa resimde hem anne hem baba kıvırcık gösteriliyor. Bu yüzden IV geçerli değil.
Sonuç: Yalnız I geçerli olduğu için doğru seçenek A) Yalnız I.
