Doğrusal bir şekilde ilerleyen bir hareketli önce 3 metre batıya, sonra 9 metre kuzeye, sonra 27 metre doğuya, sonra 81 metre güneye,$ 1.. şeklinde periyodik olarak yol almaktadır.
Hareketli, hareketini 3 'ün pozitif tam sayı kuvvetleri şeklinde yaptığına göre hareketlinin 8 . yön değiştirmeden sonra aldığı toplam yol ile 10. yön değiştirmeden sonra aldığı toplam yol arasındaki fark kaç metredir?
A) 4 \cdot 3^9
B) 3^{10}
C) 6 \cdot 3^8
D) 2 \cdot 3^{10}
E) 3^{21}
Üslü Sayılar ve Geometrik Dizi ile Toplam Yol Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Ardışık adımlarda alınan yollar 3’ün pozitif tam sayı kuvvetleri (3^n) biçimindedir. n. yön değiştirmeden sonra alınan toplam yol S_n = \sum_{k=1}^{n} 3^k bağıntısıyla bulunur; iki farklı dönüm noktası arasındaki fark ise bu iki nokta arasında katedilen adımların uzunlukları toplamına eşittir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Yön Değiştirme Noktaları ve Yol İlişkisinin Belirlenmesi
Görseldeki hareket incelendiğinde:
-
- yön değiştirmeye kadar alınan yol: 3^1 = 3\text{ m}
-
- yön değiştirmeye kadar alınan yol: 3^1 + 3^2\text{ m}
-
- yön değiştirmeye kadar alınan yol: 3^1 + 3^2 + 3^3\text{ m}
-
- yön değiştirmeye kadar alınan yol: 3^1 + 3^2 + 3^3 + 3^4\text{ m}
Buna göre, n. yön değiştirmeden hemen sonra ulaşılan toplam yol:
Adım 2 — 8. ve 10. Yön Değiştirmeler Arasındaki Yol Farkının Hesaplanması
-
- yön değiştirmeden sonra alınan toplam yol: S_8 = 3^1 + 3^2 + \dots + 3^8
-
- yön değiştirmeden sonra alınan toplam yol: S_{10} = 3^1 + 3^2 + \dots + 3^8 + 3^9 + 3^{10}
İki durum arasındaki fark, 8. yön değiştirmeden sonra gidilen 9. ve 10. etapların uzunlukları toplamıdır:
Adım 3 — Üslü İfadelerde Ortak Çarpan Parantezine Alma
İfadeyi en küçük üs olan 3^9 parantezine alarak sadeleştirelim:
CEVAP: A) 4 \cdot 3^9 (S_{10} - S_8 = 4 \cdot 3^9\text{ m})
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: İki toplam arasındaki fark sorulduğunda geometrik serinin toplam formülünü ayrı ayrı açıp çıkarmak yerine, aradaki terimleri (3^9 ve 3^{10}) doğrudan toplayıp ortak çarpan parantezine almak işlem hatasını önler ve zaman kazandırır.
