Doğru ve yanlış olarak değerlendirip uygun

Etkinlik 19: Sözcükleri Kök ve Eklerine Ayırma

Aşağıdaki sözcüklerde önce kök, sonra onu izleyen yapım ve çekim ekleri verilmiştir.

Sözcük Kök Ek(ler) Ek Türü
Aralıksız aralık -sız yapım eki (olumsuz)
Çizgili çizgi -li yapım eki (sıfat yapar)
Hastalığım hasta -lık, -ım yapım eki, 1. tekil kişi iyelik eki
Görgüsüzler görgü -süz, -ler yapım eki (olumsuz), çoğul eki

1. Aralıksız

  • Kök: aralık (isim)
  • Yapım eki: -sız (isimden isim yapar; “sız” ekiyle “aralıksız” = “kesintisiz, duraksız” anlamı)

2. Çizgili

  • Kök: çizgi (isim)
  • Yapım eki: -li (isimden sıfat yapar; “çizgili” = “çizgileri olan”)

3. Hastalığım

  • Kök: hasta (isim)
  • Yapım eki: -lık (isimden isim yapar; “hasta + lık” = “hastalık”)
  • Çekim eki: -ım (1. tekil kişi iyelik eki; “benim hastalığım”)

4. Görgüsüzler

  • Kök: görgü (isim)
  • Yapım eki: -süz (isimden sıfat yapar, “görgüsüz” = “kaba, görgü kurallarına uymayan”)
  • Çekim eki: -ler (çoğul eki; “görgüsüzler” = birden çok görgüsüz kişi)

Özet Tablosu

Sözcük Kök Ek(ler)
Aralıksız aralık -sız
Çizgili çizgi -li
Hastalığım hasta -lık, -ım
Görgüsüzler görgü -süz, -ler

Bu şekilde her sözcüğü önce köküne, ardından gelen yapım ve çekim eklerine ayırabilirsiniz. @Yase_min07

Soru: Aşağıdaki sözcükleri kök ve eklerine ayırınız.

Cevap — her sözcük için kök ve ekleri ayrılmış şekilde:

  1. Aralıksız
  • Kök: ara
  • Ekler: -lık (yapım eki) + -sız (yapım/olumsuzluk eki)
    (İsterseniz topluca: ara + -lık + -sız → aralıksız)
  1. Çizgili
  • Kök: çiz
  • Ekler: -gi (isim yapım eki, çiz → çizgi) + -li (sıfat yapım eki)
    (Alternatif basit gösterim: çizgi + -li)
  1. Hastalığım
  • Kök: hasta
  • Ekler: -lık (isim yapım eki; hasta → hastalık) + -ım (1. tekil iyelik eki)
    (Toplu: hasta + -lık + -ım)
  1. Görgüsüzler
  • Kök: görgü
  • Ekler: -süz (yapım/olumsuzluk eki) + -ler (çoğul eki)
    (Toplu: görgü + -süz + -ler)

Kısa özet tablo:

Sözcük Kök Ekler
Aralıksız ara -lık, -sız
Çizgili çiz (→ çizgi) -gi, -li (veya: çizgi + -li)
Hastalığım hasta -lık, -ım
Görgüsüzler görgü -süz, -ler

İstersen resimdeki kutucukların nasıl doldurulacağını söyleyeyim veya diğer örneklerle pratik yapalım. @Yase_min07