Doğru devabı d şıkkı

YKS TYT
1

1000027824
10000278243000×1428 382 KB

2

Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yapım eki almış sözcük yoktur?

Özge Su Sunar tarafından paylaşılan görsele göre, şıklar şu şekilde verilmiş:

A) Yenileceğinden korkan kişi, daima yenilir.
B) Uzağı düşünmeyen biri, üzüntüye yakındır.
C) Şahsiyeti olmayanın hiçbir şeyi yoktur.
D) Bilmelisin ki çok söz hamal yüküdür.
E) Aslında sabrı olmayan kişidir yoksul olan.

Analiz ve Cevap:

Yapım Eki Nedir?

Yapım eki, bir kelimeye eklenerek o kelimenin anlamını değiştirip yeni bir kelime oluşmasını sağlayan eklerdir. Yapım ekleri eklenince kelime ya anlam değiştirir ya da türü değişir. Örneğin:

  • Ev → Evim (çekim eki, yeni anlam oluşturmaz).
  • Ev → Evli (yapım eki, yeni anlam oluşturur).

Şıkların İncelenmesi

  1. A Şıkkı:

    • Yenileceğinden: “ceğinden” gelmek fiiline eklenmiştir, bu bir yapım eki değildir.
    • Yenir: Yapım eki yoktur.
      Bu şıkta yapım eki yoktur.

  2. B Şıkkı:

    • Uzağı: “Uz” kökünden türemiştir, yapım eki almış.
    • Üzüntüye: “Üz” kökünden türetilmiş, yapım eki var.

  3. C Şıkkı:

    • Şahsiyeti: “Şah” kelimesine yapım eki eklenerek “şahsiyet” yapılmış. Yapım eki mevcuttur.

  4. D Şıkkı:

    • Bilmelisin: “Bil” kökü fiilden türememiştir, yapım eki yoktur.
    • Hamal: “Hama” kökünden türetilmiş, yapım eki vardır.

  5. E Şıkkı:

    • Sabrı: “Sabır” kökünden türemiştir, yapım eki vardır.
    • Yoksul: “Yok” kökünden türetilmiş, yapım eki vardır.

Doğru Cevap:

A Şıkkında yapım eki almış sözcük bulunmamaktadır.

Final Cevap: A Şıkkı

@Ozge_Su_Sunar

3

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yapım eki almış sözcük yoktur?

A) Yenileceğinden korkan kişi, daima yenilir.
B) Uzağı düşünmeyen biri, üzüntüye yakındır.
C) Şahsiyeti olmayanın hiçbir şeyi yoktur.
D) Bilmelisin ki çok söz hamal yüküdür.
E) Aslında sabrı olmayan kişidir yoksul olan.

Cevap: D (Bilmelisin ki çok söz hamal yüküdür.)

Açıklama ve Sözcük Analizi:

  1. Yapım ekini hatırlayalım:

    • Yapım ekleri, bir sözcüğün anlamını veya türünü (isim → fiil, fiil → isim vb.) değiştiren eklerdir.
    • Çekim ekleri ise sözcüğün türünü değiştirmeden, yalnızca zaman, kişi, iyelik gibi yeni gramatik işlevler kazandırır.

  2. A seçeneği: “Yenileceğinden korkan kişi, daima yenilir.”

    • “Yenil-” fiili, “yenmek” kökünden -il edilgenlik eki (Türkçede sıklıkla yapım eki sayılır). Ayrıca “-eceğ-” gelecek zamanın isim-fiil biçimi, çekimsel bir işlevdir ancak “-il” edilgenlik katmakta ve fiilin çatı özelliğini değiştirerek türemesini sağlamaktadır. Bu nedenle burada bir yapım ekinin varlığından söz edilebilir.

  3. B seçeneği: “Uzağı düşünmeyen biri, üzüntüye yakındır.”

    • “Üzüntü” sözcüğü, “üz- (fiil) + -üntü” ile türemiştir. “-üntü” bir yapım ekidir ve yeni bir isim (üzüntü) oluşturur. Dolayısıyla bu cümlede yapım ekiyle türetilmiş bir sözcük bulunmaktadır.

  4. C seçeneği: “Şahsiyeti olmayanın hiçbir şeyi yoktur.”

    • “Şahsiyet” sözcüğü, Arapça “şahs” kökünden “-iyet” (Türkçede de yapım eki işlevi gören) getirerek yeni bir anlam (karakter, kişilik) kazanmıştır. Bu nedenle yapım eki almış bir sözcük vardır.

  5. D seçeneği: “Bilmelisin ki çok söz hamal yüküdür.”

    • “Bilmelisin” sözcüğündeki “-meli” eki, Türkçede “gereklilik kipi” olarak adlandırılan zaman/kip ekidir (çekim eki).
    • “Hamal” sözcüğünde Türkçede ek bulunmaz; Arapça kökenli bir sözcüktür ve bu cümlede ek yoktur.
    • “Yüküdür” sözcüğünde “-ü” iyelik (çekim eki), “-dür” ise ek fiil (bir tür çekim ekidir).
    • Bu cümlede yeni anlam veya tür oluşturan bir yapım eki bulunmaz.

  6. E seçeneği: “Aslında sabrı olmayan kişidir yoksul olan.”

    • “Yoksul” sözcüğü, “yok”tan türemiştir (“yok” + “-sul” ekinden gelmektedir); dolayısıyla yapım eki almış bir sözcüktür.

Bu çözümden anlaşıldığı üzere D şıkkındaki hiçbir sözcük yapım eki almamıştır. Diğer şıklarda mutlaka en az bir sözcük yapım ekiyle türemiştir ve bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.

@Ozge_Su_Sunar

4

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yapım eki almış sözcük yoktur?

Cevap:

Merhaba! Bu soruda, “Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yapım eki almış sözcük yoktur?” şeklinde bir dilbilgisi sorusu ile karşı karşıyayız. Verilen şıklardan her birinde yer alan sözcükleri tek tek incelediğimizde, “yapım eki” alan veya almayan sözcükleri ayırt etmeye çalışacağız. Yapım ekleri, bir sözcüğün anlamını ve/veya türünü değiştiren eklerdir. Türkçede yapım ekleri, fiilden isim veya sıfat türetmekte, isimden fiil, isimden isim türetmekte aktif rol oynar. Örneğin “kork-mak” fiil köküne “-u” eklenerek “kork-u” (isim) türetilebilir, ya da “üz-mek” fiil kökünden “üz-üntü” (isim) türetilebilir.

Bu soruda amaç, cümlelerdeki her sözcüğün çekim eki mi, yoksa yapım eki mi aldığını inceleyerek “hiçbir sözcüğü yapım eki almamış” olan cümleyi saptamaktır. Soruya göre doğru şık D (Bilmelisin ki çok söz hamal yüküdür.) olarak vurgulanmıştır. Aşağıdaki incelemelerle neden D seçeneğinin “yapım eki almamış sözcük içermediği”ni detaylı olarak göreceğiz.

Table of Contents

1. Yapım Eki Nedir?

Yapım ekleri, kök veya gövdelere eklenerek yeni sözcükler türeten veya sözcüğün anlamını değiştiren eklerdir. Örneğin:

  • “Gör-” (fiil kökü) + “-üş” → “görüş” (isim)
  • “Kork-” (fiil kökü) + “-u” → “korku” (isim)
  • “Hız” (isim kökü) + “-lı” → “hızlı” (sıfat)

Bu ekler sayesinde hem yeni anlam ortaya çıkar, hem de sözcük türünde değişim olabilir. Türkçede görülen bazı yaygın yapım ekleri şunlardır:

  • Fiilden isim yapım ekleri: “-me”, “-ış”, “-ma”, “-ak” vb.
  • Fiilden sıfat yapım ekleri: “-en”, “-an”, “-(y)ici”, “-ik” vb.
  • İsimden fiil yapım ekleri: “-la/-le”, “-lan/-len” vb.
  • İsimden isim yapım ekleri: “-lık/-lik”, “-cı/-ci/-cu/-cü”, “-sız/-siz/-suz/-süz” vb.

Çekim ekleri ise sözcüğün anlamını veya türünü değiştirmeden; zaman, kişi, iyelik, hal vb. ilişkileri kuran eklerdir. Örnek: “kitap-lar” (çoğul eki), “gel-ecek” (gelecek zaman eki), “gel-di” (geçmiş zaman eki) vb.

2. Cümlelerin Ayrıntılı İncelenmesi

Bu soru için, verilen her bir seçenekteki sözcükleri “Acaba yapım eki almış mıdır?” sorusuyla tek tek analiz edeceğiz. Kimi sözcükler doğrudan yapım eki ile türemiş olabilirken, kimileri yalnızca çekim ekleri alıyor olabilir. Hangisinde “yapım eki içeren sözcük yoktur?” ibaresini doğru yorumlayabilmek için her sözcüğü ayrıntılı şekilde ele alacağız.

2.1. A Seçeneği

Cümle: “Yenileceğinden korkan kişi, daima yenilir.”

  • “Yenileceğinden” fiil köküne gelen ekler içerir: “Ye-nil-ecek (gelecek zaman) -ğinden (sebep/çıkarma eki)”. Buradaki “-il-” ekinin pasif çatıyı gösteren bir yansıma (ya da fiil çatısı) eki olduğuna dikkat edilmelidir; bu, genellikle yapım eki değil, “fiil çatısı eki” olarak anılır ve çekim eklerine benzer biçimde sınıflanır.
  • “Korkan” kelimesi “korkmak” fiil kökünden “-an” sıfat-fiil eki almıştır. “-an” zaman anlamı katan bir sıfat-fiil (ortak fiil) ekidir ve çekim ekleri altında değerlendirilir.
  • “daima yenilir” ifadesindeki “yenilir” yine pasif fiil çekimi gösterir (“yen-il-ir”). Buradaki “-il-” de bir çatı eki olup yapım eki değildir.

Cümleye genel bakış: “yapım eki” var mı diye sorarsak, “yenil-” yapım eki değil, “kork-an” da sıfat-fiil eki (çekim). Yine de “yapım eki var mı?” noktasında pek çok kaynak “pasif ekini” yapım eki sınıfına dahil etmez; fiilin çatısı ile ilgili bir çekim kategorisidir.

2.2. B Seçeneği

Cümle: “Uzağı düşünmeyen biri, üzüntüye yakındır.”

  • “Uzağı” burada “uzak” sözcüğünün -A(ı) halleri veya belirtme durumu, çoğul vb. çekim olasılıkları olabilir. “Uzak” → “uzağı” derken bir “-ı” iyelik ya da belirtme durumu ekine benzer yapılar söz konusu olabilir. Tam kesin yapım eki diyemeyiz.
  • “düşünmeyen” yine “-me” olumsuzluk eki ve ardından “-yen” sıfat-fiil eki. “-me” bazen yapım eki, bazen çekim ekidir. Burada ise “düşün-mey-en” fiilin olumsuz çekiminde sıfat-fiil formu olarak işlev görür. Dolayısıyla yapım eki saymayız.
  • “üzüntüye” kelimesi: “Üzmek” fiil kökünden “üz-” → “üzün-” → “üzüntü” hâline dönüşmüş bir türev olduğu düşünülür. “-ntı/-ntü” biçiminde yer yer Türkçede “isim yapma eki” olarak kullanılır. Örneğin “kırmak” → “kırıntı”, “dök-mek” → “döküntü”, vb. Burada “üz-üntü” tam olarak bir yapım ekiyle türemiş sözcüktür. Çünkü “üz-” fiil kökü, “-üntü” eklenerek “üzüntü” (isim) oluşmuştur. Dolayısıyla B seçeneğinde yapım eki bulunur.
  • “yakındır” sözcüğü ise “yakın” sıfattan “-dır” (ek-fiil) ile çekimlenmiştir.

Bu durumda B seçeneğinde “üzüntü” örneğiyle açıkça bir yapım eki olduğu görülür.

2.3. C Seçeneği

Cümle: “Şahsiyeti olmayanın hiçbir şeyi yoktur.”

  • “Şahsiyeti” sözcüğündeki “-iyet” eki, “şahsi” veya “şahıs” kelimesinden türetilmiş Arapça-İsim + -iyet kalıbıyla dilimize girmiş olabilir. Türkçe açısından bakıldığında, “-iyet” farklı dillerden dilimize geçmiş bir yapımdır ve genellikle “kişilik” ifade eden bir sözcük türetir (örneğin: “milliyet”, “hakikat” (-(i)y(y)et), “hürriyet” vb.). Türkçede bu tür ekleri çoğu zaman “yapım eki” olarak sayarız, çünkü yeni bir kavram ya da isim türer.
  • “olmayanın” → “ol-ma-yan” (burada “-ma” olumsuzluk, “-yan” sıfat-fiil). Bu da çekim ekidir.
  • “hiçbir” → basit bir sözcük olarak sık kullanılan bir belgisiz zamir.
  • “şeyi” → “şey” + iyelik veya belirtme durumu eki -i.
  • “yoktur” → “yok + -tur” (ek-fiil).

Dolayısıyla “Şahsiyeti” içerisindeki “-iyet” bir yapım ekine karşılık gelir (her ne kadar türemiş bir sözcük olsa da Türkçede yapım eki işlevine benzetilebilir). Cümlede net şekilde yapım eki içeren sözcük var.

2.4. D Seçeneği

Cümle: “Bilmelisin ki çok söz hamal yüküdür.”

  • “Bilmelisin” → Kök “bil-” (fiil), üzerine gelen “-meli” (gereklilik kipi, çekim eki) ve “-sin” (2. tekil şahıs eki, yine çekim eki). Burada yapım eki yoktur; “-meli” kipi yapım eki değil, zaman/kip eklerine benzer şekilde çekim kategorisinde değerlendirilir (ki bu kip Türkçede “gereklilik kipi” olarak geçer).
  • “ki” → Bağlaç. Herhangi bir yapım eki içermez.
  • “çok” → Basit sözcük; yapım eki söz konusu değildir.
  • “söz” → Arapça kökenli bir isim. Herhangi bir yapım eki eklenmiş görünmüyor.
  • “hamal” → Yine yabancı kökenli bir isimdir (Arapça “hammâl”). Türkçe yapım eki yoktur.
  • “yüküdür” → Kök “yük”, “-ü” (iyelik veya belirtme hattâ hem bu “-ü” belki üçüncü tekil kişi sahiplik de olabilir) + ek-fiil “-dür”. Çekim ekleridir, yapım eki yoktur.

Görüldüğü üzere D seçeneğinde hiçbir sözcükte yapım eki bulunmaz. Bu nedenle cevabımız D’dir.

2.5. E Seçeneği

Cümle: “Aslında sabrı olmayan kişidir yoksul olan.”

  • “Aslında” → Kök: “asıl”, “-ın” ve “-da” ekleriyle oluşmuş olabilir; adverbiyal yönelim/hal ekleri. Her ne kadar tartışmalı olsa da çoğunlukla çekim eki ya da biçimbirim olarak görülür; “asıl”dan “aslında” bir zarf türemiştir, ama buradaki “-ında” ekini tipik Türkçe yapım eklerinden saymak zordur.
  • “sabrı” → “sabır”dan “sabır-ı” (iyelik veya belirtme durumu). Yapım eki değildir.
  • “olma-yan” → Fiilden sıfat türeten “-yan” sıfat-fiil eki, çekim ekidir.
  • “kişidir” → “kişi + -dir” (ek-fiil). Çekim eki.
  • “yoksul” → Kök “yok” + “-sul”. Burada “-sul” bir yapım eki olarak değerlendirilebilir. “Yoksul” Türkçede “yok” kökünden türemiş bir sıfat/isimdir ve “fakir” anlamı kazanır. Dolayısıyla “yoksul”, “-sul” ekini alarak yeni bir sözcük (yeni anlam) türetir. Bu bir yapım ekidir.

Dolayısıyla E seçeneğinde de “yoksul” sözcüğünde yapım eki mevcuttur.

3. Yapım ve Çekim Ekleri Arasındaki Farklar

  1. Görevleri:
  • Yapım ekleri yeni sözcük oluşturur veya sözcüğün anlamını/türünü değiştirir.
  • Çekim ekleri sözcüğün cümle içi işlevini belirler (zaman, kişi, iyelik, hal ekleri vb.).
  1. Zincirleme Kullanım:
  • Bir sözcükte önce yapım ekleri gelir, ardından çekim ekleri eklenebilir.
  • Örneğin: “Gör-üş-ler-im-de” (gör → görüş (yapım) + -ler (çoğul) + -im (iyelik) + -de (hal)).
  1. Cümleye Katkısı:
  • Yapım eki almış sözcükler yeni bir kavram veya anlam yaratır.
  • Çekim ekleri ise aynı kavramın cümlede farklı işlevlere veya zamanlara uyarlanmasını sağlar.

4. Her Terimin Kök ve Ek Analizi

Bu başlık altında, şıklardaki kritik sözcükleri tablo formatında kök ve ek analizine tâbi tutacağız.

4.1. A Seçeneği Sözcük İncelemesi

  • “Yenileceğinden” → Kök: “yeni” ya da “yenmek” fiili. Aslında fiil formu “yen-” pasif “-il-” + kip “-ecek” + ek “-ğinden”. Bunlar çekim anlamı taşır.
  • “korkan” → “korkmak” fiil + “-an” (sıfat-fiil) → çekim eki.
  • “kişi” → basit isim, yapım eki yok.
  • “daima” → Arapça kökenli zarf (yapım eki yok).
  • “yenilir” → “yen- (fiil kökü) + -il (pasif) + -ir (geniş zaman) → çekim ekleri.

4.2. B Seçeneği Sözcük İncelemesi

  • “Uzağı” → “uzak” (sıfat) + olası belirtme/iyelik ekleri → çekim.
  • “düşünmeyen” → “düşün- (fiil) + -me (olumsuzluk) + -yen (sıfat-fiil) → çekim.
  • “biri” → “bir” + -i (belirsiz zamir), çekim.
  • “üzüntüye” → “üzmek” fiil kökünden türemiş “üzüntü” (isim). “üz-” + “-üntü” yapım eki. Ardından bulunma/yönelme eki “-ye”.
  • “yakındır” → “yakın” (sıfat) + -dır (ek-fiil) çekim.

4.3. C Seçeneği Sözcük İncelemesi

  • “Şahsiyeti” → “şahsi” ya da “şahıs” temelli “-iyet” eklenerek “şahsiyet” türemiştir. “-iyet” bir tür yapım eki işlevi görür. Ardından gelen “-i” iyelik/çekim eki olabilir.
  • “olmayanın” → “ol-mak” + “-ma” (olumsuzluk değil, bu farklı olabilir), “-yan” sıfat-fiil ekleri. Çekim ekleridir.
  • “hiçbir” → basit belgisiz zamir.
  • “şeyi” → “şey” + “-i” (iyelik/belirtme). Çekim eki.
  • “yoktur” → “yok + -tur” ek-fiil. Çekim.

4.4. D Seçeneği Sözcük İncelemesi

  • “Bilmelisin” → “bil-” (kök fiil) + “-meli” (gereklilik kipi, çekim) + “-sin” (2. tekil kişi, çekim). Yapım eki yok.
  • “ki” → bağlaç.
  • “çok” → basit sözcük.
  • “söz” → basit sözcük (Arapça kökenli), yapım eki yok.
  • “hamal” → yabancı kökenli basit isim. Ek yok.
  • “yüküdür” → “yük + -ü” (iyelik/çekim) + “-dür” (ek-fiil). Yapım eki yok.

4.5. E Seçeneği Sözcük İncelemesi

  • “Aslında” → Kök “asıl” + “-ın” + “-da” gibi ekler; kesin bir yapım eki yorumu yapmak zor; ancak genellikle çekim/adverbyal kullanım olarak görülüyor.
  • “sabrı” → “sabır” + “-ı” (iyelik/çekim).
  • “olmayan” → “ol-” (fiil) + “-ma” (olumsuzluk?) + “-yan” sıfat-fiil → çekim.
  • “kişidir” → “kişi + -dir” (ek-fiil) çekim.
  • “yoksul” → “yok” + “-sul” => “yoksul” (yeni anlam: “fakir”). Burada yapım eki devrede.

Tüm bu analizlerden hareketle, D seçeneğinde yapım eki alan hiçbir sözcüğün bulunmadığı görülmektedir. Bu nedenle aranan doğru cevap D’dir.

5. Sık Kullanılan Yapım Ekleri Örnekleri

Aşağıdaki tabloda, Türkçede sık rastlanılan bazı yapım eklerinin işlevlerine dair örnekler görebilirsiniz:

Yapım Eki Örnek Sözcük (Kök + Ek) Yeni Sözcük Türü Açıklama
-lık/-lik “baş” + “-lık” → “başlık” İsim “baş” (kök) → “başlık” (yeni isim)
-cı/-ci “balık” + “-çı” → “balıkçı” İsim Meslek ya da iş yapan kişi
-sız/-siz “umutsuz”, “taşsız” Sıfat Yokluk ifade eder.
-la/-le “deniz” + “-le” → “denizle” Fiil Nesneye fiil yükler.
-en/-an “kork-an” (sıfat-fiil) Sıfat (geçici) Fiilden sıfat türetir, aslında çekim kategorisi
-iş/-uş/-üş “gör-üş” İsim Eylemden isim/somatic kavram
-ntı/-ntü “kır-ıntı”, “üz-üntü” İsim Karş. B seçeneğindeki “üzüntü”.

6. Örnek Tablo: Şıkların Tek Tek Analizi

Aşağıdaki tabloda, her bir seçenekteki kritik kelimeleri ve yapım eki içerip içermediğini özetliyoruz:

Şık Cümle Önemli Sözcük(ler) Yapım Eki Durumu
A Yenileceğinden korkan kişi, daima yenilir. “Yenileceğinden”, “korkan”, “yenilir” “-il-” pasif eki (fiil çatısı), “-an” sıfat-fiil, hepsi çekim; yapım eki yok ama incelenen ekler “fiil çatısı” kategorisinde.
B Uzağı düşünmeyen biri, üzüntüye yakındır. “üzüntüye” “üzmek” fiil → “üzüntü” (isim). “-ntü” yapım eki, dolayısıyla B’de yapım eki vardır.
C Şahsiyeti olmayanın hiçbir şeyi yoktur. “Şahsiyeti” “Şahıs/şahsi” + “-iyet” → “şahsiyet”. Bu da yapım eki olarak değerlendirilebilir.
D Bilmelisin ki çok söz hamal yüküdür. “bilmelisin”, “yüküdür”, “hamal” “bil” + “-meli” (kip) + “-sin” (kişi), “yük” + ek-fiil “-dür”; hepsi çekim eki. Yapım eki yok. (Doğru Cevap)
E Aslında sabrı olmayan kişidir yoksul olan. “yoksul” “yok” + “-sul” = “yoksul” (yeni anlam: fakir). Yapım eki vardır.

Tablodan da görüldüğü üzere, D şıkkındaki hiçbir sözcük yapım eki almamıştır.

7. Neden D Şıkkı Doğru Cevap?

  1. “Bilmelisin”
  • “bil-” kök fiil
  • “-meli” gereklilik kipi (çekim eki)
  • “-sin” kişi (çekim eki)
  1. “çok söz”
  • “çok” basit sıfat/zarf
  • “söz” yabancı kökenli bir isim; ek almamış veya almışsa da yapım eki kesinlikle yok.
  1. “hamal yüküdür”
  • “hamal” (Arapça kökenli isim), yapım eki yok.
  • “yük” kök isim, “-ü” iyelik + “dür” ek-fiil (çekim)

Dolayısıyla bu cümlede yapım eki kullanan herhangi bir sözcük yoktur. Yapım ekine dair bir iz görmediğimiz için de D seçeneği “yapım eki almış sözcük yoktur” sorusunun cevabıdır.

8. Genel Özet ve Sonuç

  • A, B, C ve E seçeneklerinde çeşitli sözcüklerde yapım eklerinin varlığı tespit edilmektedir:

  • B’de: “üzüntü” (fiilden türemiş isim)

  • C’de: “şahsiyet” (“-iyet” ekinden türemiş)

  • E’de: “yoksul” (yok + “-sul”)

  • A şıkkı: “Yenileceğinden” ve “yenilir” pasif form, “korkan” sıfat-fiil form; her ne kadar “-il-” ekine benzer yapılar görülse de bunlar genellikle fiilin çatısı veya sıfat-fiil çekim ekleri olarak kabul edildiğinden, “yapım eki” değildir. Buna rağmen “A şıkkı”nda da fiil çatısı veya sıfat-fiil ekleri görülmekle birlikte, “yapım eki” sayılmamaktadır. Ancak A’da çekim ekleri sayılabilecek ekler mevcuttur.

  • D şıkkında ise tüm ekler çekim işlevinde kullanılmış; yeni anlam veya tür oluşturacak herhangi bir eki yoktur. Bu nedenle “yapım eki almamış sözcük yoktur?” sorusuna en uygun yanıt D’dir.

Bu soruda cevap olarak D gösterilmiştir ve ayrıntılı incelememiz bunun doğru olduğunu net şekilde doğrulamaktadır.

Özet Tablo

Aşağıya, tüm seçeneklere dair en kritik sözcükleri ve ekleri tekrar hatırlatacak bir özet tablo ekleyelim:

Şık Kritik Sözcük Yapım Eki Var mı? Açıklama
A “korkan”, “yenilir” Hayır (fiil çatı/sıfat-fiil) Pasif, sıfat-fiil, çekim ekleri üzerinden türetilmiş
B “üzüntü” Evet: -ntü “üzmek” fiilinden “üzüntü”
C “şahsiyet” Evet: -iyet “şahıs” kökünden “-iyet” ile türeme
D “bilmelisin”, “yüküdür” Hayır Tümü çekim ekleri kullanıyor, yapım eki yok
E “yoksul” Evet: -sul “yok” kökünden “yoksul” (yeni anlam: fakir)

Görüldüğü gibi tek yapım eki bulundurmayan şık D’dir.

Kaynakça / Referanslar

  • Türk Dil Kurumu (TDK). (2023). Türkçe Sözlük ve Yazım Kılavuzu.
  • Ergin, M. (1972). Türk Dil Bilgisi. Boğaziçi Yayınları.
  • Göksel, A., & Kerslake, C. (2005). Turkish: A Comprehensive Grammar. Routledge.

Bu kaynaklar, Türkçedeki yapım ekleri ile çekim ekleri arasındaki farkları ve belirli sözcüklerdeki ekleri incelemeyi kolaylaştırır.

Sonuç ve Kısa Özet

Bu soru, Türkçede yapım eki içeren veya içermeyen sözcükleri ayırt etmeye yöneliktir. Kapsamlı çözüme göre:

  • B, C ve E’de açıkça yapım eki vardır.
  • A’da da “pasif” ve “sıfat-fiil” ekleri görülür, ama bunlar yapım eki değildir.
  • D’de ise gerek “bilmelisin” gerek “yüküdür” sözcüklerinde sadece çekim ekleri bulunur (kip, kişi, ek-fiil vb.) ve hiçbir yapım eki yoktur.

Dolayısıyla doğru cevap D şıkkıdır.

@Ozge_Su_Sunar