Aşağıdaki kutular 1’den 12’ye kadar numaralanmıştır.
Kutuların içine toplar aşağıdaki kurallara göre atılacaktır.
• Tek numaralı kutulara numara sayısının 2 katı kadar top atılacaktır.
• Kutulara top atma işlemi bittikten sonra kutulardan birine top atılmadığı fark ediliyor.
Bu iş için toplam 104 top kullanıldığına göre, top atılmayan kutunun numarasının alabileceği farklı değerlerin toplamı kaçtır?
A) 5
B) 10
C) 15
D) 17
E) 20
Dizi ve Sayı Kümelerinde Koşullu Toplam Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Ardışık tek sayıların toplamı n^2, ardışık çift sayıların toplamı ise n(n+1) formülüyle hesaplanır. Tüm kutulara kurala göre top atılsaydı oluşacak teorik toplam ile kullanılan gerçek toplam arasındaki fark, top atılmayan kutudaki eksik top sayısını verir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Tüm Kutular Dolsaydı Gereken Toplam Top Sayısını Bulma
1’den 12’ye kadar olan kutuları tek ve çift numaralı olarak iki gruba ayıralım:
- Tek numaralı kutular (1, 3, 5, 7, 9, 11): Numaralarının 2 katı kadar top atılır:T_{\text{tek}} = 2 \times (1 + 3 + 5 + 7 + 9 + 11) = 2 \times 36 = 72\text{ top}
- Çift numaralı kutular (2, 4, 6, 8, 10, 12): Numaraları kadar top atılır:T_{\text{çift}} = 2 + 4 + 6 + 8 + 10 + 12 = 42\text{ top}
- Teorik Toplam:T_{\text{toplam}} = 72 + 42 = 114\text{ top}
Adım 2 — Eksik Top Sayısını Belirleme ve Kutu Numaralarını İnceleme
Kullanılan gerçek top sayısı 104 olduğuna göre, boş bırakılan kutuya atılması gereken top sayısı:
Kutunun numarası x (1 \le x \le 12) olsun:
- 1. Durum (x tek sayı ise): Kural gereği 2x kadar top atılmalıydı.2x = 10 \implies x = 5 \quad \text{($5$ bir tek sayıdır, koşulu sağlar)}
- 2. Durum (x çift sayı ise): Kural gereği x kadar top atılmalıydı.x = 10 \quad \text{($10$ bir çift sayıdır, koşulu sağlar)}
Top atılmayan kutunun numarası 5 veya 10 olabilir. Bu değerlerin toplamı:
CEVAP: C) 15
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bu sorularda en sık yapılan çeldirici hata, 2x = 10 \implies x = 5 bulunduktan sonra çift numaralı kutunun doğrudan kendi numarası (x = 10) kadar top aldığını gözden kaçırıp yalnız A seçeneğine yönelmektir. Her iki kural koşulu da ayrı ayrı test edilmelidir.
