Doğal Sayı ve Tam Sayılarla İlgili Soruların Çözümleri
Önemli Noktalar
- İlk soru, \frac{28}{x+2} ifadesinin doğal sayı olması koşuluna dayanır.
- İkinci soruda x, y, z negatif tam sayılar ve aralarındaki iki fark verilmiştir.
- Üçüncü soruda ise x, y tam sayı olarak verilmiş ve x + \frac{90}{y} = 5 denkleminden hareket edilmektedir.
İçindekiler
- Soru 7: \frac{28}{x+2} ifadesi doğal sayı
- Soru 8: Negatif tam sayılar ve toplamı
- Soru 9: Tam sayılar ile toplam
1. Soru: \frac{28}{x+2} ifadesinin doğal sayı olması koşulu
Soru: x bir doğal sayı ve
\frac{28}{x + 2}
ifadesi doğal sayıdır. x in alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?
Çözüm:
\frac{28}{x+2} ifadesi doğal sayı olmak için, x + 2 sayısı 28’in bir böleni olmalıdır.
28’in pozitif bölenleri:
1, 2, 4, 7, 14, 28
Bunlar x + 2 olabilir, çünkü x+2 > 0 (çünkü x doğal sayı).
Buna göre:
x + 2 = d \quad \Rightarrow \quad x = d - 2
Burada d \in \{1, 2, 4, 7, 14, 28\} .
Sadece x \geq 0 olduğu için uygun x değerleri şunlar:
- d = 1 \Rightarrow x = -1 (doğal sayı değil)
- d = 2 \Rightarrow x = 0
- d = 4 \Rightarrow x = 2
- d = 7 \Rightarrow x = 5
- d = 14 \Rightarrow x = 12
- d = 28 \Rightarrow x = 26
Uygun x değerleri: \{0, 2, 5, 12, 26\}
Toplamları:
0 + 2 + 5 + 12 + 26 = 45
Cevap: A) 45
Uzman İpucu: Bölen sorularında eski klasik yöntem bölenleri yazıp içine koymak ve aranan koşulu sağlamaktır.
2. Soru: x, y, z negatif tam sayılar ve x - y = 8 , y - z = 14
Soru: x, y, z negatif tam sayılar, aşağıdaki eşitlikler veriliyor:
x - y = 8
y - z = 14
x + y + z toplamı en çok kaçtır?
Çözüm:
- x = y + 8
- y = z + 14 \Rightarrow z = y - 14
Toplama yerine koyarsak:
x + y + z = (y+8) + y + (y - 14) = 3y - 6
Burada y negatif tam sayıdır (yani y < 0 ). 3y - 6 ifadesinin maksimumu için y maksimum olmalı ancak negatif.
Negatif tam sayılar … -3, -2, -1, 0 (0 doğal sayıdır, negatif değildir).
En büyük negatif tam sayı y = -1 alınırsa,
3(-1) - 6 = -3 - 6 = -9
Ancak -9 listedeki seçeneklerde yok.
Tekrar kontrol edelim: Soru negatif tam sayılar diyor, yani 0 hariç ve negatif.
y = -1 en büyük negatif tam sayı. Toplamı -9 yapıyor.
Alternatif olarak, soruda toplamların en çok değerini soruyor ve seçeneklerde -30, -31, -32, -33, -34 var. -9 seçeneklerde yok.
Burada önemli bir nokta, x, y, z negatif tam sayılar, ama x, y, z negatif tam sayıysa, x, y, z < 0 demektir.
Sizden istenen toplam x + y + z en çok kaçtır.
x + y + z = 3y - 6
Eğer y = -1 , toplama -9 olur ki bu seçeneklerde yok.
Ancak seçeneklerde -30, -31 vs var, bu da y 'nin daha küçük negatif bir sayı olduğu anlamına gelir.
Öyleyse y negatif tam sayı olarak -1 den çok daha küçük sayı da olabilir.
y = -8 için:
3(-8) -6 = -24 -6 = -30 \quad \rightarrow \text{Seçenek A}
Ve bu maksimum değer olabilir, çünkü y negatif büyüdükçe toplam küçülür. Fakat y=-7 için:
3(-7) -6 = -21 -6 = -27 \quad \Rightarrow \text{Bu değer negatif ama -27 listede yok}
Ama bizim yanlış yaptığımız kısım şudur: y - z = 14 . Eğer y = -7 , z = y - 14 = -7 - 14 = -21 dir ki z negatif.
x = y + 8 = -7 + 8 = 1 , ama x negatif olmalı, 1 pozitif.
Burada x pozitif oldu, ki problemde negatif bu soruda tam sayı mı? “x,y,z negatif tam sayılar” deniyor.
Demek ki x de negatif olmalı.
O halde x = y + 8 < 0 olmalı.
Buradan y + 8 < 0 \Rightarrow y < -8 .
Bizim y <-8 olmalı.
Aynı şekilde z = y - 14 negatif olmalı ki y - 14 < 0 \Rightarrow y < 14 zaten sağlanıyor.
Şimdi, y < -8 ve y negatif tam sayı.
En büyük y negatif tam sayı -9.
y = -9 :
x = y + 8 = -9 +8 = -1 < 0 \quad \checkmark
z = y -14 = -9 -14 = -23 < 0 \quad \checkmark
Hesaplayalım:
x + y + z = -1 -9 -23 = -33
O halde x + y + z toplamı en çok -33 olabilir.
Cevap: D) -33
3. Soru: x, y tam sayılar, x + \frac{90}{y} = 5
Soru: x, y tam sayıdır ve
x + \frac{90}{y} = 5
Olduğuna göre, x in alabileceği değerlerin toplamı kaçtır?
Çözüm:
Denklemi düzenleyelim:
x = 5 - \frac{90}{y}
x tam sayı ise \frac{90}{y} tam sayı olmalı. Yani y sayısı 90’ın tam böleni olmalı.
90’ın tam bölenleri pozitif ve negatif olarak:
\pm 1, \pm 2, \pm 3, \pm 5, \pm 6, \pm 9, \pm 10, \pm 15, \pm 18, \pm 30, \pm 45, \pm 90
Her bölen için x = 5 - \frac{90}{y} hesaplayalım:
| y |
90 / y |
x = 5 - 90/y |
x tam mı? |
| 1 |
90 |
5 - 90 = -85 |
Tam |
| -1 |
-90 |
5 + 90 = 95 |
Tam |
| 2 |
45 |
5 - 45 = -40 |
Tam |
| -2 |
-45 |
5 + 45 = 50 |
Tam |
| 3 |
30 |
5 - 30 = -25 |
Tam |
| -3 |
-30 |
5 + 30 = 35 |
Tam |
| 5 |
18 |
5 - 18 = -13 |
Tam |
| -5 |
-18 |
5 + 18 = 23 |
Tam |
| 6 |
15 |
5 - 15 = -10 |
Tam |
| -6 |
-15 |
5 + 15 = 20 |
Tam |
| 9 |
10 |
5 - 10 = -5 |
Tam |
| -9 |
-10 |
5 + 10 = 15 |
Tam |
| 10 |
9 |
5 - 9 = -4 |
Tam |
| -10 |
-9 |
5 + 9 = 14 |
Tam |
| 15 |
6 |
5 - 6 = -1 |
Tam |
| -15 |
-6 |
5 + 6 = 11 |
Tam |
| 18 |
5 |
5 - 5 = 0 |
Tam |
| -18 |
-5 |
5 + 5 = 10 |
Tam |
| 30 |
3 |
5 - 3 = 2 |
Tam |
| -30 |
-3 |
5 + 3 = 8 |
Tam |
| 45 |
2 |
5 - 2 = 3 |
Tam |
| -45 |
-2 |
5 + 2 = 7 |
Tam |
| 90 |
1 |
5 - 1 = 4 |
Tam |
| -90 |
-1 |
5 + 1 = 6 |
Tam |
Tüm bölenler için x tam sayı çıktı.
Şimdi x in tüm alabileceği değerlerin toplamına bakalım:
\sum x = (-85 + 95) + (-40 + 50) + (-25 + 35) + (-13 + 23) + (-10 + 20) + (-5 + 15) + (-4 + 14) + (-1 + 11) + (0 + 10) + (2 + 8) + (3 + 7) + (4 + 6)
Gruplar birbirini tamamlarsa:
- (-85 + 95) = 10
- (-40 + 50) = 10
- (-25 + 35) = 10
- (-13 + 23) = 10
- (-10 + 20) = 10
- (-5 + 15) = 10
- (-4 + 14) = 10
- (-1 + 11) = 10
- (0 + 10) = 10
- (2 + 8) = 10
- (3 + 7) = 10
- (4 + 6) = 10
12 grup, her biri 10 toplam:
12 \times 10 = 120
Cevap: E) 120
Özet Tablo
| Soru |
Ana Tema |
Sonuç |
| 7 |
Bölenler ve doğal sayılar |
\sum x = 45 |
| 8 |
Negatif tam sayılar ve toplamları |
Maksimum x+y+z = -33 |
| 9 |
Tam sayılar ve denklem çözümü |
\sum x = 120 |
Sık Sorulan Sorular
1. Bölen sorularında nasıl yaklaşılır?
Bir ifadenin doğal sayı olması için payda veya ifadede olması gereken sayının tam bölenleri göz önüne alınır.
2. Negatif tam sayılarda toplam nasıl bulunur?
Koşulları sağlayan değişkenlerde en büyük veya en küçük değerleri kontrol ederek toplamın en büyük veya en küçük hali bulunur.
3. Tam sayılarla bölünebilirlik ve tam sayılık kontrollerinde ne yapılır?
Kesirli ifadelerde paydanın ilgili sayının böleni olması gerekir. Tüm olası bölenler incelenip denkleme yerleştirilebilir.
Sonraki Adımlar
Bu çözümleri pekiştirmek için ilk sorudaki bölen bulma yöntemini kullanan farklı sorular ister misiniz? Ya da ikinci soru gibi negatif tam sayılarla eşitsizlik problemleri hakkında detaylı bir rehber hazırlamam faydalı olur mu?
@Ceyda_Bas