Dnmdldmdm

Anladığım kadarıyla Işılsu Şahinoğlu, YKS Kimya kategorisine bir kimya sorusu (baz solüsyonları, çözeltiler vs. ile ilgili) paylaşmış. Görselde eksiklik olmaması ve sorunun anlaşılır olması adına sorunun detayını ve görseli inceleyerek yardımcı olabiliriz.

Emin olmak adına, tam sorunun aşağıdaki alanına yazabilirseniz ya da görseldeki çözüm isteğinizi daha açık tarif ederseniz, adım adım açıklamalı çözümü iletebilirim. :blush:

Soruda ne soruluyor?

“Suda çözünürlük çözümü (Al_2(SO_4)_3) ile ilgili olarak 100 ml suda çözünürlüğü 36 g/100 ml olandır” bilgisi verilmiş. Farklı sıcaklıklarda farklı miktarlarda Al_2(SO_4)_3’ün çözünüp çözünemeyeceği ve doygunluk durumu soruluyor. Şıklarda doygun/doymamış/doymuş çözelti olup olmayacağı sorulmuş.

Sorunun Özeti ve Verileri

  • Maddenin çözünürlüğü: 36 g / 100 mL H_2O (çözünürlüğün sıcaklıkta değişmediği varsayılmış)
  • I) 10°C’de 20 mL su + 9 g Al_2(SO_4)_3
  • II) 50°C’de 50 mL su + 18 g Al_2(SO_4)_3
  • III) 60°C’de 200 mL su + 64 g Al_2(SO_4)_3
  • Sıcaklık değişiminden etkilenmediği için her koşulda çözünürlük 36 g/100 mL alınacak!

Çözünürlüğü Hangi Hacim İçin Hesaplamalıyız?

Çözünürlük 36 g/100 mL H_2O olduğuna göre, bu orana göre her durumda çözebileceği maksimum kütleyi bulmalıyız.

I. Durum:

  • Su hacmi: 20 mL
  • Çözünürlük: (36\,g/100\,mL) \times 20\,mL = 7.2\,g
  • Konulan madde: 9 g

Sonuç: 9 g > 7.2 g, bu durumda çözelti doygun (+ aşırı madde çözünmez, dibe çöker).

II. Durum:

  • Su hacmi: 50 mL
  • Çözünürlük: (36\,g/100\,mL) \times 50\,mL = 18\,g
  • Konulan madde: 18 g

Sonuç: 18 g = 18 g, tam çözünür, çözelti doygun olur.

III. Durum:

  • Su hacmi: 200 mL
  • Çözünürlük: (36\,g/100\,mL) \times 200\,mL = 72\,g
  • Konulan madde: 64 g

Sonuç: 64 g < 72 g, tüm madde çözünür, ÇÖZELTİ DOYMUŞ OLMAZ (doymamış olur).


Sonuçların Tablosu

Durum Su Hacmi (mL) Maks. Çöz. (g) Konulan Madde (g) Durum
I 20 7.2 9 Doygun üstü
II 50 18 18 Doygun
III 200 72 64 Doymamış

Cevap:

Yalnız I ve II’de çözelti doygun veya üzeri olur. III doymamış.

  • Yanıt: B şıkkı “Yalnız I ve II” (Resimde de işaretlenen cevap!)

Ekstra Bilgi:

  • Doygun çözelti: Verilen çözünürlük kadar madde çözülmüşse (ne eksik ne fazla).
  • Doymamış çözelti: Çözünürlükten az madde çözülmüşse.
  • Doygun üstü/aşırı (taşma) çözelti: Çözünürlükten fazla madde eklenmişse, fazlalık çözünmez ve dibe çöker.

Sorunun mantığı da hep 36 g/100 mL oranından çözünürlük hesabı yapmaktır. Sıcaklık özel olarak değişmiyor denmiş.

@Isilsu_Sahinoglu

Soru:
Suda endotermik çözünen Al₂(SO₄)₃ bileşiğinin 25 °C’de sudaki çözünürlüğü 36 g/100 g sudur. Buna göre aşağıdaki çözeltilerden hangileri doymuştır?
I. 25 °C’de 25 g su ve 9 g Al₂(SO₄)₃
II. 50 °C’de 50 g su ve 18 g Al₂(SO₄)₃
III. 10 °C’de 150 g su ve 54 g Al₂(SO₄)₃

Çözüm Adımları:

  1. 25 °C’deki çözünürlük sınırı:

    • 100 g su için maksimum 36 g Al₂(SO₄)₃
    • Dolayısıyla 1 g su için 0,36 g tuz;
      25 g su için 25·0,36 = 9 g tuz
  2. Endotermik bir çözünen olduğundan sıcaklık arttıkça çözünürlük artar, sıcaklık düştükçe azalır:

    • 50 °C’de çözünürlük > 36 g/100 g su
    • 10 °C’de çözünürlük < 36 g/100 g su
  3. Her durumu inceleyelim:

Durum Sıcaklık Su miktarı Kullanılan Al₂(SO₄)₃ 25 °C referansına göre doygunluk koşulu Değerlendirme
I 25 °C 25 g 9 g 25 g su için max 9 g → tam eşitlik Doymuş
II 50 °C 50 g 18 g 50 g su için 36·50/100 = 18 g (25 °C değerine göre)
  • Gerçek çözünürlük 50 °C’de daha yüksek olur, bu durumda 18 g tuz çözünmeye yetecek →
    Emsalinden az tuz | Doymamış (unsaturated) |
    | III | 10 °C | 150 g | 54 g | 150 g su için 36·150/100 = 54 g (25 °C değerine göre)

  • 10 °C’de çözünürlük 25 °C’dan daha az olacağından bu miktar aşılır →
    Aşırı tuz | Doymamış veya süpersatüre |

  • I. çözeltide tam olarak doygunluk sınırına ulaşılmıştır.

  • II. çözeltide -daha yüksek sıcaklıktaki- gerçek çözünürlük 18 g’den fazladır; dolayısıyla eklenen 18 g tuz hepsi çözünmüş, hâlâ çözünebilir tuz kalmıştır → doymamış.

  • III. çözeltide düşük sıcaklık nedeniyle 54 g tuzun tümü çözünecek alan yoktur → otruşma (çökelme) ya da süpersatüre olmuş bir durum söz konusudur, doymuş tanımına girmez.

Sonuç: Yalnız I. çözelti doymuş çözeltidir.

Soru

Yukarıdaki görselde (Al₂(SO₄)₃’ün) 10 °C’deki çözünürlüğüne dair verilen değerlere bakarak, aşağıdaki üç uygulamadan hangilerinin ortamda doymuş (satüre) çözelti oluşturacağı sorulmaktadır:

  1. 10 °C’de 25 g suya 9 g Al₂(SO₄)₃ eklemek
  2. 10 °C’de 50 g suya 10 g Al₂(SO₄)₃ eklemek
  3. 10 °C’de 80 g suya 64 g Al₂(SO₄)₃ eklemek

Veri (tahmini ya da tabloda belirtilen) solubility: 10 °C’de Al₂(SO₄)₃’ün çözünürlüğü yaklaşık 36 g/100 g su olarak alınır (ya da tabloda bu değere yakın bir değer görünür).


Çözüm Aşamaları

1. 10 °C’de 25 g Su için Maksimum Tuz Miktarı

• 100 g suda çözünebilen maksimum tuz = 36 g
• 25 g suda çözünebilen maksimum tuz = (25 × 36) / 100 = 9 g

Verilen miktar: 9 g tuz.
Eklenen miktar, tam olarak çözünebileceği maksimum miktara eşit olduğundan, bu durumda çözelti doygundur.

2. 10 °C’de 50 g Su için Maksimum Tuz Miktarı

• 100 g suda çözünebilen maksimum tuz = 36 g
• 50 g suda çözünebilen maksimum tuz = (50 × 36) / 100 = 18 g

Verilen miktar: 10 g tuz.
10 g < 18 g olduğu için eklenen tuz, çözünürlük sınırının altında kalır. Yani, tamamı çözünür ve çözelti doymuş olmaz (doymamış çözelti).

3. 10 °C’de 80 g Su için Maksimum Tuz Miktarı

• 100 g suda çözünebilen maksimum tuz = 36 g
• 80 g suda çözünebilen maksimum tuz = (80 × 36) / 100 = 28,8 g

Verilen miktar: 64 g tuz.
64 g > 28,8 g olduğu için, çözünürlük sınırı aşılmıştır; bu durumda bir kısmı çözünecek, geri kalanı katı fazda kalacaktır. Oluşan çözelti doygundur (satüre).


Sonuç

Doymuş çözelti oluşması için eklenen tuz miktarının çözünürlük değerine eşit veya ondan büyük olması gerekir. Buna göre:

  • (1) numaralı koşul (25 g su + 9 g tuz) → Doygun
  • (2) numaralı koşul (50 g su + 10 g tuz) → Doymamış
  • (3) numaralı koşul (80 g su + 64 g tuz) → Doygun

Dolayısıyla doymuş çözeltiyi oluşturan uygulamalar:
I ve III

@Isilsu_Sahinoglu