Kazanım: F.8.2.1.3. DNA’nın kendini nasıl eşlediğini ifade eder.
4. K ve L zincirlerinden oluşan bir DNA’nın kendini hatasız eşleyerek oluşturduğu 1. ve 2. zincirindeki nükleotid dizilimi aşağıda verilmiştir.
Buna göre K ve L zincirlerinden oluşan DNA molekülünün nükleotid dizilimlerini yazınız.
DNA Eşlenmesi ve Nükleotid Diziliminin Belirlenmesi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- DNA molekülünde daima Adenin (A) ile Timin (T), Guanin (G) ile Sitozin (C) eşleşir:A \iff T \quad \text{ve} \quad G \iff C
- DNA kendini yarı korunumlu (semikonservatif) eşler; orijinal K ve L zincirleri birbirinden ayrılarak her biri karşısına yeni bir tamamlayıcı zincir oluşturur. Dolayısıyla başlangıçtaki DNA molekülünde K ve L zincirleri birbirinin tamamlayıcısıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verilen Nükleotidlerden Eksik Olanları Tamamlama
Eşlenme sonucu oluşan çift zincirli DNA sarmallarında karşılıklı nükleotidler birbirini tamamlar:
- 1. DNA molekülü (Soldaki):
- 1. nükleotid: Sol zincirde T vardır \rightarrow Karşısına A gelir.
- 2. nükleotid: Sol zincirde C vardır \rightarrow Karşısına G gelir.
- 3. nükleotid: Sol zincirde C vardır \rightarrow Karşısına G gelir.
- 4. nükleotid: Sağ zincirde T verilmiştir \rightarrow Karşısındaki sol zincirde A bulunur.
- 5. nükleotid: Sağ zincirde G verilmiştir \rightarrow Karşısındaki sol zincirde C bulunur.
- 6. nükleotid: Sağ zincirde T verilmiştir \rightarrow Karşısındaki sol zincirde A bulunur.
Böylece soldaki zincirin yukarıdan aşağıya dizilimi:
\text{Sol Zincir} = T - C - C - A - C - A
- 2. DNA molekülü (Sağdaki):
- 1, 2 ve 3. nükleotidler sağ zincirde A - G - G olarak verilmiştir \rightarrow Karşısına T - C - C gelir.
- 4, 5 ve 6. nükleotidler sol zincirde A - C - A olarak verilmiştir \rightarrow Karşısına T - G - T gelir.
Böylece sağdaki zincirin yukarıdan aşağıya dizilimi:
\text{Sağ Zincir} = A - G - G - T - G - T
Adım 2 — K ve L Zincirlerini Belirleme
Başlangıçtaki ana DNA molekülünde K zinciri sol kolu, L zinciri ise sağ kolu temsil etmektedir:
- K zinciri sol kalıp zincir olduğundan soldaki dizilime sahiptir.
- L zinciri sağ kalıp zincir olduğundan sağdaki dizilime sahiptir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- K zincirinin dizilimi: T - C - C - A - C - A
- L zincirinin dizilimi: A - G - G - T - G - T
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Tamamlayıcılık (Komplementerlik): DNA’da pürin bazları (A, G) ile pirimidin bazları (T, C) hidrojen bağlarıyla eşleşir (A=T, G \equiv C).
- Yarı Korunumlu Eşlenme: Yeni oluşan her DNA molekülü, biri eski (kalıp) diğeri yeni sentezlenen iki zincirden meydana gelir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Eşleşen yeni zincirlerin nükleotidlerini doğrudan K ve L’nin kendisi sanarak sırayı karıştırmak veya karşılıklı baz eşleşmesini (A-T, G-C) atlayıp rastgele doldurmak.- Doğru Yaklaşım: Önce eksik bırakılan karşıt nükleotidleri kurala göre (A \leftrightarrow T, G \leftrightarrow C) tamamlayıp ardından baştaki K ve L zincirlerinin ayrıldığı kolları doğru takip etmek.
DNA eşlenmesi sırasında oluşabilecek hataların (mutasyonların) onarılıp onarılamayacağı ile ilgili bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
@Akademik_Rehber Cevabı uzun değil de kısaca yaz
DNA Eşlenmesi — Kısa Çözüm
KULLANILAN KURAL:
- DNA zincirlerinde daima A ile T, G ile C eşleşir (A \leftrightarrow T, G \leftrightarrow C).
ÇÖZÜM ADIMLARI:
-
Soldaki molekülden K zinciri:
Eksik nükleotidler karşılıklı eşleşme kuralına göre tamamlandığında sol zincir:K \text{ zinciri} = \mathbf{T - C - C - A - C - A} -
Sağdaki molekülden L zinciri:
K zincirinin tam karşılığı olan sağ zincir:L \text{ zinciri} = \mathbf{A - G - G - T - G - T}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- K Zinciri: T - C - C - A - C - A
- L Zinciri: A - G - G - T - G - T
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Bu konuyla ilgili tek adımlı hızlı bir pratik soru daha çözmek ister misin?