Kalıtsal Yapıların Hiyerarşisi: Kromozom, DNA, Gen ve Nükleotid
Kalıtsal yapılar; hücre çekirdeğinde bulunan genetik bilginin saklanmasını, aktarılmasını ve yönetilmesini sağlayan hiyerarşik moleküllerdir. Bu yapılar basitten karmaşığa doğru Nükleotid < Gen < DNA < Kromozom şeklinde sıralanır (akılda kalması için karmaşıktan basite KeDiGeNi kodlaması kullanılır).
Görseldeki Numaralı Yapıların Tanımı
- 1 Numaralı Yapı (Kromozom): DNA’nın özel proteinler (histon) etrafına sarılarak yoğunlaşmasıyla oluşan en büyük kalıtsal yapıdır.
- 2 Numaralı Yapı (DNA): Çift zincirli, sarmal yapıda olan ve hücrenin tüm yaşamsal faaliyetlerini yöneten yönetici moleküldür.
- 3 Numaralı Yapı (Gen): DNA üzerindeki belirli görevleri (göz rengi, saç şekli vb.) şifreleyen, anlamlı görev birimleridir.
- 4 Numaralı Yapı (Nükleotid): Fosfat, deoksiriboz şekeri ve organik bazdan oluşan, DNA’nın en küçük yapı birimidir.
Soruların Doğru Cevapları
-
DNA’nın en küçük yapı birimi hangisidir?
4 (Nükleotid)
-
Hücrenin yönetici molekülü hangisidir?
2 (DNA)
-
DNA’nın en küçük görev birimi hangisidir?
3 (Gen)
-
Kaç numaralı yapı DNA ve özel proteinlerin birleşmesiyle oluşur?
1 (Kromozom)
-
Hücre çekirdeğinde 1 numaralı yapıdan kaç tane bulunur?
46 tane (Sağlıklı bir insanın vücut hücresinde 23 çift, yani 46 kromozom bulunur)
-
Yapıların basitten karmaşığa doğru sıralaması nasıldır?
4 - 3 - 2 - 1 ya da Nükleotid - Gen - DNA - Kromozom (N - G - D - K)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Yapı birimi ile görev birimini karıştırmamak için: Yapı birimi \rightarrow nükleotid (en küçük yapıtaşı), Görev birimi \rightarrow Gen olarak eşleştirilir.