!IMG-20250622-WA0001|566x500 [Link Silindi]
Soruda verilen yazım yanlışı içeren cümlelerin düzeltilmiş hâli aşağıda verilmiştir:
1. TÜBİTAK’nin yaptığı yarışmaya katılacağım.
Doğrusu: TÜBİTAK’ın yaptığı yarışmaya katılacağım.
“TÜBİTAK’nin” yerine TÜBİTAK’ın yazılmalıdır, çünkü Türkçe’de özel adlar ek aldığında kesme işareti kullanılır ve “ki” ekinin doğru hali bağlaç yapısını bozmamalıdır.
2. Pazardan 5 kgden fazla portakal aldım.
Doğrusu: Pazardan 5 kilogramdan fazla portakal aldım.
“kg” kısaltmasının ardından “-den” ekine yer verilmiş. Ancak Türkçe’de ölçü birimi kısaltmaları yerine açık yazım tercih edilmelidir.
3. Sınıftaki listede 6.'ıncı sıradayım.
Doğrusu: Sınıftaki listede 6. sıradayım.
Hem rakamın hem de “'ıncı” kullanılmasına gerek yoktur. Türkçe kullanıma göre yalnızca 6. denmelidir.
4. Güneş, dünyamızın ısı ve ışık kaynağıdır.
Doğrusu: Güneş, Dünyamızın ısı ve ışık kaynağıdır.
“dünyamızın” kelimesindeki “D” büyük harfle yazılmalıdır çünkü “Dünya” özel bir isimdir ve gezegen anlamında kullanılırken büyük yazılır.
5. Annemin yaptığı yemekler güzelmi güzel olur.
Doğrusu: Annemin yaptığı yemekler güzel mi güzel olur.
“güzelmi” yazımı hatalıdır ve ayrı “güzel mi” olarak yazılması doğru olur. Türkçe’de soru ekleri ayrı yazılır.
Düzeltilmiş Cümlelerin Özet Tablosu
| Yanlış Cümle | Düzeltme | Yanlışlık Sebebi |
|---|---|---|
| TÜBİTAK’nin yaptığı yarışmaya katılacağım | TÜBİTAK’ın yaptığı yarışmaya katılacağım | Özel ad ekinde yanlışlık, kesme işareti eksik. |
| Pazardan 5 kgden fazla portakal aldım | Pazardan 5 kilogramdan fazla portakal aldım | Ölçü birimi yazımında hata. |
| Sınıftaki listede 6.'ıncı sıradayım. | Sınıftaki listede 6. sıradayım | Gereksiz ek kullanımı. |
| Güneş, dünyamızın ısı ve ışık kaynağıdır | Güneş, Dünyamızın ısı ve ışık kaynağıdır | Özel isim büyük harfle başlamalı. |
| Annemin yaptığı yemekler güzelmi güzel olur | Annemin yaptığı yemekler güzel mi güzel olur | Soru ekinin ayrı yazılması gerektiği. |
Sonuç ve Özet:
Yukarıdaki yazım hataları düzeltilerek doğru kullanım gösterilmiştir. Türkçe yazım kurallarına göre kesme işareti, büyük/küçük harfler, soru eklerinin ayrımı gibi detaylara dikkat edilmelidir.
2-Aşağıdaki cümlelerde yazım yanlışları yapılmıştır. Yazım yanlışlarını düzelterek kelimeleri, ekleri altlarındaki boşluğa yeniden yazınız. (20P)
Cevap:
İçindekiler
1. Soruya Genel Bakış
Bu soruda, beş adet cümledeki yazım ve noktalama yanlışlarını tespit edip, doğru yazımlarını oluşturmamız isteniyor. Her cümlede eklerin yanlış kullanımı, kısaltmaların doğru yazımı veya soru eklerinin ayrılması gibi temel yazım kurallarıyla ilgili hatalar bulunmaktadır.
2. Temel Terimler ve Yazım Kuralları
- Kısaltmaların Yazımı: Kısaltmalara gelen ekler kesme işareti ile ayrılır (Örn: “TÜBİTAK’ın”).
- Soru Eki (“mi”): “mi, mı, mu, mü” soru ekleri her zaman ayrı yazılır (“güzel mi”).
- Sayılara Gelen Ekler: Sayılardan sonra ek geldikçe, gerektiğinde kesme işareti veya uygun ek kullanılır (“6’ncı”, “5 kg’dan” vb.).
- Apostrof (Kesme İşareti): Özel isimlere, kısaltmalara ya da sayılara sonradan ek gelirken kullanılır (“TÜBİTAK’ın”, “5 kg’dan”).
- Büyük-Küçük Harf: Özellikle gezegen isimleri (“Dünya”, “Güneş”) cümlede gök cismi olarak kullanılıyorsa büyük harfle yazılabilir. “Dünyamızın” ise kimi kaynaklarda özel isim kullanımı yerine “dünyamızın” olarak yazılabilir. Bu soruda genellikle büyük harfle kullanılması tercih edilmektedir.
3. Ayrıntılı Düzeltmeler
Cümle 1
Yanlış Yazım:
“TÜBİTAK’nın yaptığı yarışmaya katılacağım.”
Doğru Yazım ve Açıklama:
“TÜBİTAK” bir kısaltma olduğu için sonuna gelen ek kesme işaretiyle ayrılmalıdır. Dolayısıyla doğru kullanım:
- TÜBİTAK’ın yaptığı yarışmaya katılacağım.
- “-ın” eki kesme işareti ile ayrılır.
Cümle 2
Yanlış Yazım:
“Pazardan 5 kgden fazla portakal aldım.”
Doğru Yazım ve Açıklama:
- 5 kg kısaltması bir ölçünün kısaltılmasıdır ve ek kesme işareti yardımıyla eklenir.
- “Den” eki uygulanırken kısaltmanın sonuna apostrof konur ve uygun ünlü uyumuna dikkat edilir (“-dan” yerine “-den” veya “-ten” gibi). Ancak burada “kg” sessiz harfle bittiği ve “kg” sözcüğünü “kilogram” gibi düşününce “dan” ekine uyum sağlamak yerine yazımda “’dan” tercih edilir.
Doğru kullanım:
- Pazardan 5 kg’dan fazla portakal aldım.
Cümle 3
Yanlış Yazım:
“Sınıftaki listede 6.’Incı sıradayım.”
Doğru Yazım ve Açıklama:
- “6.” ifadesi sıra sayısını gösterir ve okuyuş “altıncı” şeklindedir. Yazımda eş zamanlı olarak sayı ve ek kullanımında “n” koruyucu harfi kullanılarak “6’ncı” şeklinde yazılır.
Doğru kullanım:
- Sınıftaki listede 6’ncı sıradayım.
Cümle 4
Yanlış Yazım (Soruya göre dikkate alınması gereken husus):
“Güneş, dünyamızın ısı ve ışık kaynağıdır.”
Olası Doğru Yazım ve Açıklama:
- “Güneş”, bir gök cismi olarak özel addır ve genellikle büyük harfle yazılır. Benzer şekilde “Dünya” bir gezegen adı ise büyük yazılabilir. Ancak “dünyamız” ifadesi, “bizim” dünyamız anlamında geçtiği için çoğu kullanımda küçük de yazılabilir veya “Dünyamız” şeklinde tercih edilebilir.
- Bu cümlede yazım yanlışı olmayabilir; ancak bazı kaynaklara göre “Güneş, Dünyamızın ısı ve ışık kaynağıdır.” yazmak daha yaygındır. Soruda “dünyamızın” kelimesinin yanlış yazıldığı ima ediliyorsa büyük harf tercihine dikkat edilmelidir:
- Güneş, Dünyamızın ısı ve ışık kaynağıdır.
Soruda “yanlış yazım” olarak görüldüyse bu şekilde düzeltilebilir.
Cümle 5
Yanlış Yazım:
“Annemin yaptığı yemekler güzelmi güzel olur.”
Doğru Yazım ve Açıklama:
- Soru eki “mi” her zaman ayrı yazılır.
- Vurgu için tekrar eden ifade “güzel mi güzel” şeklinde yazılmalıdır.
Doğru kullanım:
- Annemin yaptığı yemekler güzel mi güzel olur.
4. Düzeltme Tablosu
| Yanlış Cümle | Doğru Cümle | Hata Türü |
|---|---|---|
| TÜBİTAK’nın yaptığı yarışmaya katılacağım. | TÜBİTAK’ın yaptığı yarışmaya katılacağım. | Kısaltmaya ekin yazımı (kesme işareti) |
| Pazardan 5 kgden fazla portakal aldım. | Pazardan 5 kg’dan fazla portakal aldım. | Kısaltma + ek (apostrof ve ünlü uyumu) |
| Sınıftaki listede 6.’Incı sıradayım. | Sınıftaki listede 6’ncı sıradayım. | Sayıdan sonra sıra eki yazımı |
| Güneş, dünyamızın ısı ve ışık kaynağıdır. | Güneş, Dünyamızın ısı ve ışık kaynağıdır. (Kaynağa göre değişir.) | Özel isimde büyük harf kullanımı (ihtimalli) |
| Annemin yaptığı yemekler güzelmi güzel olur. | Annemin yaptığı yemekler güzel mi güzel olur. | Soru ekinin ayrı yazımı (“mi”) |
5. Genel Özet ve Önemli Noktalar
- Kısaltmalar: TÜBİTAK, kg gibi kısaltmalara ek geldiğinde kesme işareti (
') kullanarak yazmak gerekir. - Sayılara Gelen Ekler: “6’ncı”, “7’nci” gibi sırayı belirten ek yazımlarında sayının ardından kesme işareti + n + cı/ci/çu/çü kullanılır.
- Soru Eki (“mi”): Her zaman ayrı yazılmalıdır (“güzel mi”, “doğru mu” vb.).
- Özel İsimler: Güneş, Dünya gibi gök cismi isimleri büyük harfle yazılır. Metne göre “dünyamız” ifadesi küçük harfle de yazılabilir, ancak gök cismi olarak “Dünya” özel isim sayıldığında büyük yazmak tercih edilir.
- Tekrar Eden Yapılar: “güzel mi güzel” gibi ifadede, “mi” ayrı, vurgu ise bitişik değil tekrar şeklinde verilir.
Bu hataları düzeltirken Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kılavuzu ve noktalama işaretleri kurallarına dayanarak hareket edebilirsiniz. Böylece resmî sınavlarda veya yazışmalarda gereken yazım standartlarını sağlarsınız.