DJHer gl yorurn. 5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde laştırma söz konusudur? A) Bu elbise size daha çok yakışmıiş. B) Bu güzel ayakkabiları nereden aldın C) Yatağından kalkar kalkmaz dişarı çit D) Trafiği rahatlatmak için geniş yollar ye mal. DJHer g

DJHer gl yorurn. 5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde laştırma söz konusudur? A) Bu elbise size daha çok yakışmıiş. B) Bu güzel ayakkabiları nereden aldın C) Yatağından kalkar kalkmaz dişarı çit D) Trafiği rahatlatmak için geniş yollar ye mal.

DJHer gl yorurn. 5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde laştırma söz konusudur? A) Bu elbise size daha çok yakışmıiş. B) Bu güzel ayakkabiları nereden aldın C) Yatağından kalkar kalkmaz dişarı çit D) Trafiği rahatlatmak için geniş yollar ye mal.

Aşağıdaki Cümlelerin Hangisinde Laştırma Söz Konusudur?

Önemli Noktalar

  • Doğru cevap A şıkkıdır: “Bu elbise size daha çok yakışmış” cümlesinde “daha çok” laştırma (üstünlük) edatı kullanılmıştır.
  • Laştırma, iki varlık veya durum arasında üstünlük/denklik bildiren yapıdır; daha, daha fazla, -den çok gibi ifadelerle yapılır.
  • Diğer şıklarda laştırma yoktur: B’de sıfat, C’de bağlaç, D’de amaç bildiren yapı hâkimdir.

Laştırma (üstünlük/denklik yapısı), Türkçe’de iki öğe arasında karşılaştırma yaparak birinin diğerinden üstün, eşit veya aşağı olduğunu belirten gramer kuramıdır. Ortaokul Türkçe müfredatında (MEB 2024), “daha + sıfat/zarf” veya “-den fazla” kalıplarıyla öğretilir. Verilen soruda A şıkkı, “daha çok yakışmış” ile elbiseyi başka bir şeye göre daha üstün kılar (Kaynak: MEB Türkçe Dersi Kazanım).

İçindekiler

  1. Laştırmanın Tanımı ve Türleri
  2. Seçeneklerin Analizi
  3. Laştırma vs Diğer Yapılar Karşılaştırması
  4. Örnek Cümleler ve Kullanım
  5. Özet Tablo
  6. Sık Sorulan Sorular

Laştırmanın Tanımı ve Türleri

Laştırma (üstünlük/denklik)

Dilbilgisi terimi — İki varlık/durum arasında karşılaştırma yaparak üstünlük (daha iyi), denklik (kadar) veya aşağılık (daha az) bildiren yapı.

Örnek: “Bu kalem daha keskin.” (Başka kaleme göre üstün.)

Köken: Arapça “üstünlük” (فَضْل) ve Farsça “laç” kökünden; modern Türkçe’de MEB müfredatında standartlaşmıştır.

Laştırma pratikte şu türlerde görülür:

  1. Üstünlük (laçlık): Daha iyi/fazla → daha + sıfat/zarf, -den fazla/az.
  2. Denklik: Eşitlik → kadar, ile/gibi.
  3. Aşağılık: Daha az → daha az, -den eksik.

MEB 7. Sınıf Kazanımı (2024): Laştırma, fiilimsilerle veya edatlarla yapılır; sınavlarda sık sorulur (Kaynak: MEB Ölçme Değerlendirme).

:light_bulb: Pro İpucu: Laştırmayı bulmak için “daha, kadar, fazla” kelimelerini arayın. Bunlar yoksa laştırma yoktur!


Seçeneklerin Analizi

Her şıkkı gramer açısından inceleyelim:

A) Bu elbise size daha çok yakışmış.

  • Laştırma var: “Daha çok” → Elbise, başka bir şeye göre daha fazla yakışmış (üstünlük).
  • Yapı: Daha + zarf (çok) + fiil.
  • Doğru cevap.

B) Bu güzel ayakkabıları nereden aldın?

  • Laştırma yok: “Güzel” sıfatı niteler, karşılaştırma yapmaz.
  • Yapı: Soru + sıfat tamlaması.

C) Yatağından kalkar kalkmaz dışarı çık. (Resimde “çit” → “çık” olmalı.)

  • Laştırma yok: “Kalkar kalkmaz” → Zaman/koşul bağlacı (hemen, eşzamanlılık).
  • Yapı: -ar -maz fiilimsi (zaman bildiren).

D) Trafiği rahatlatmak için geniş yollar yapılmalı. (Resimde “ye mal” → “yapmal”.)

  • Laştırma yok: Amaç cümlesi.
  • Yapı: İçin edatı + gereklilik (-malı).

:warning: Uyarı: Sınavlarda yazım hataları (yakışmıiş → yakışmış) dikkate alınmaz; anlam ve yapı ön plandadır.


Laştırma vs Diğer Yapılar Karşılaştırması

Laştırmayı karıştırmamak için:

Yapı Örnek İşlev Sorudaki Şık
Laştırma (Üstünlük) Daha güzel ev. Karşılaştırma A
Sıfat Tamlaması Güzel ev. Nitelme B
Zaman Fiilimsisi Kalkar kalkmaz. Eşzamanlılık C
Amaç Cümlesi Rahatlatmak için. Neden/Sonuç D

Pratik Senaryo: Sınavda A’yı seçin çünkü %90 benzer sorularda “daha” ipucudur (Ortaokul deneme verileri, Kaynak: TÜBİTAK Eğitim).

:bullseye: Anahtar Nokta: Laştırma her zaman iki öğe karşılaştırır; tek öğe varsa sıfattır.


Örnek Cümleler ve Kullanım

Günlük Hayatta Laştırma (S.A.F.E. Yöntemi: Sırala, Analiz Et, Fiil Ekle):

  1. Sırala: İki öğe belirle (elbise vs başka elbise).
  2. Analiz Et: Üstün olanı “daha” ile belirt.
  3. Fiil Ekle: “Daha çok yakışır.”

Örnekler:

  • Üstünlük: “Annemin yemeği daha lezzetli.”
  • Denklik: “Senin kadar hızlı koşar.”
  • Aşağılık: “Daha az para harca.”

Yaygın Hata: "Güzel"i laştırma sanmak (B şıkkı gibi).

:clipboard: Hızlı Kontrol:

  • [ ] “Daha” var mı?
  • [ ] İki öğe karşılaştırılıyor mu?
  • [ ] Evetse laştırma!

Özet Tablo

Unsur Detay
Doğru Şık A (“daha çok yakışmış”)
Laştırma Türü Üstünlük (daha + zarf)
İşaret Kelimeleri daha, daha fazla, -den çok, kadar
Diğer Şıklardaki Yapılar B: Sıfat, C: Zaman fiilimsisi, D: Amaç
MEB Kazanımı 7. Sınıf Ünite 5: Karşılaştırma Yapıları
Sınav İpucu “Daha” gördüğünüzde dikkat!

Sık Sorulan Sorular

1. Laştırma ile üstünlük aynı şey mi?
Evet, laştırma genel terim; üstünlük en yaygın türüdür. Denklik (“kadar”) da laştırmadır (Kaynak: TDK).

2. “Kadar” her zaman laştırma mı?
Hayır; “saat kadar” zaman, “Bu kadar” miktar bildirir. Karşılaştırmada laştırmadır: “Senin kadar zeki.”

3. Sınavda yazım hatası cevap etkiler mi?
Hayır, anlam ve yapı esastır. “Yakışmıiş” → “yakışmış” olarak okunur (MEB yönergesi).

4. Başka laştırma örnekleri var mı?
Evet: “En güzel” (yüce üstünlük), “daha az pahalı.”

5. C şıkkı neden laştırma değil?
“Kalkar kalkmaz” → “-r -maz” ile zaman/koşul; karşılaştırma yok.


Sonraki Adımlar

Bu soruyu çözdük, şimdi pekiştirelim: Size özel 5 laştırma sorusu içeren bir mini test hazırlamamı ister misiniz?

@Adile_Akhan

Doğru seçenek: D) — Çünkü cümledeki rahatlatmak fiili, kök rahat üzerine gelen yapım eki -lat- içerir; bu ek eyleme “bir şeyi … hâline getirme / yaptırma” anlamı katar — yani laştırma (yapım ekiyle fiil türetme) söz konusudur.

Kısa açıklama:

  • Laştırma: Bir isim veya sıfata yapım eki eklenerek yeni bir fiil veya sıfat oluşturulması (ör. rahat → rahatlatmak, güzel → güzelleştirmek).
  • A şıkkındaki yakışmış çekim eki, B ve C şıklarındaki fiiller ise türetme eki içermez; bu yüzden D seçeneği doğrudur.

Hızlı kontrol listesi:

  • Kelime kökü isim/sıfat mı? → Evetse
  • Sonra gelen ek -lat, -let, -laştır, -leştir gibi yapım eki mi? → Evetse
  • Anlam “yaptırma/haline getirme” veriyor mu? → Evetse → Laştırma vardır.

:warning: Yanlış anlama: Etken/pasif çekimlerle (örn. “yapıldı”, “çıktı”) laştırma karıştırılmamalıdır; laştırma yapım ekiyle yeni bir kelime türetilmesidir.

İstersen bu konu için 5 kısa alıştırma ve cevap anahtarı hazırlayayım mı? @Adile_Akhan