Diyaliz makinesindeki filtre sisteminde aşağıda verilen hücre zarından madde geçiş yöntemlerinden hangisi gerçekleşmektedir?
A) Aktif taşıma
B) Difüzyon
C) Fagositoz
D) Pinositoz
E) Ekzositoz
Hücre Zarından Madde Geçişleri ve Diyaliz Mekanizması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Diyaliz; kanda biriken üre, kreatinin gibi küçük erimiş moleküllerin yarı geçirgen bir zar (filtre) üzerinden derişim farkına bağlı olarak çok yoğun ortamdan az yoğun ortama kendiliğinden geçmesi esasına dayanan bir difüzyon olayıdır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Diyaliz makinesinde kan ile diyaliz sıvısı yarı geçirgen bir zarla ayrılır; kandaki zararlı atıklar yüksek konsantrasyondan diyaliz sıvısındaki düşük konsantrasyona doğru enerji (ATP) harcanmadan geçer.
- A) Aktif taşıma: Maddelerin ATP harcanarak az yoğundan çok yoğuna taşınmasıdır; makine filtresinde hücresel metabolik enerji (ATP) harcanmaz.
- B) Difüzyon: Moleküller derişim farkına bağlı olarak filtre gözeneklerinden pasif bir şekilde geçer; diyalizin temel çalışma prensibidir.
- C) Fagositoz: Büyük katı moleküllerin yalancı ayaklarla hücre içine alınması olup canlı hücre ve ATP gerektirir.
- D) Pinositoz: Büyük sıvı moleküllerin pinositik cep oluşturularak hücreye alınmasıdır; makinedeki moleküler filtrelemeyle ilgisi yoktur.
- E) Ekzositoz: Hücre içindeki büyük moleküllerin kofulla hücre dışına atılması işlemidir.
CEVAP: B — Difüzyon
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Diyaliz işlemi cansız bir ortamda gerçekleştiği için ATP harcanmasını gerektiren aktif taşıma veya endositoz/ekzositoz gibi hücresel mekanizmalar burada kesinlikle gerçekleşemez; yalnızca yoğunluk farkına dayalı difüzyon (pasif taşıma) gerçekleşir.