6.1. DiŞ etkenlerden ziyade, kişinin bireysel eğiliminin
hilekârlığın nedeni olmasınin daha muhtemel olduģuna
ilişkin deliller elde ettiler.
5/. Peki, hilekârlık doğuştan gelen bir özellik olabilir mi?
l. Araştırmacılar, maddi kazanç için hile yapmanın
ekonomik çevrenin bir sonucu olup olmadığını
belirlemek için görece ekonomik bolluk ve kıtlık
dönemlerindeki hile davranışına yönelik yakından bir
inceleme yürüttüler.
4) V. Ünlü suçluların hile yapmaya yönelik eğilimleri;
genellikle, içerisinde bulundukları ve yoksullaştırılmiş
yaşam koşullarına bağlanır.
V Yürüttükleri denevler sirasında, araştırmacilar ilginç
bulgulara ulaştılar.
Yukarıda numaralanmiş cümleleránlamlı bir bütün
Oluşturacak biçimde siralandığínda hangi cümlenin yeri
değişmez?
Anlamlı Bir Bütün Oluşturacak Şekilde Cümleleri Sıralama
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Bu tür sorularda cümlelerin akışına ve birbirleriyle olan mantıksal bağlantılarına dikkat etmek önemlidir. Öncelikle metnin genel konusunu belirleyip giriş, gelişme ve sonuç cümlelerini tespit etmeliyiz.
Adım 1 — Cümleleri Okuma ve Konuyu Anlama
Metin, hilekârlığın nedenleri üzerine bir araştırmadan bahsediyor. Özellikle dış etkenler (ekonomik çevre) ve bireysel eğilim arasındaki ilişkiyi sorguluyor.
Adım 2 — Giriş Cümlesini Bulma
- IV. Cümle (“Ünlü suçluların hile yapmaya yönelik eğilimleri; genellikle, içerisinde bulundukları ve yoksullaştırılmış yaşam koşullarına bağlanır.”) genel bir yargıyla konuyu ortaya koyduğu için giriş cümlesi olmaya en uygun seçenektir. Bu cümle, hilekârlığın yaygın olarak hangi faktörlere bağlandığını belirtir.
Adım 3 — Soru Cümlesini ve Cevabını Eşleştirme
- II. Cümle (“Peki, hilekârlık doğuştan gelen bir özellik olabilir mi?”) bir soru cümlesidir. Bu soruyu mantıksal olarak I. Cümle (“Dış etkenlerden ziyade, kişinin bireysel eğiliminin hilekârlığın nedeni olmasının daha muhtemel olduğuna ilişkin deliller elde ettiler.”) takip etmelidir, çünkü I. cümle sorunun cevabı niteliğindedir. Ancak, I. cümle bir “sonuç” cümlesi gibidir, araştırmanın bulgularını özetler.
Adım 4 — Araştırma Sürecini Takip Etme
- III. Cümle (“Araştırmacılar, maddi kazanç için hile yapmanın ekonomik çevrenin bir sonucu olup olmadığını belirlemek için görece ekonomik bolluk ve kıtlık dönemlerindeki hile davranışına yönelik yakından bir inceleme yürüttüler.”) araştırmanın amacını ve yöntemini açıklayan bir cümledir. Bu cümle, IV. cümleden sonra gelerek konuyu daha detaylandırmalıdır.
- V. Cümle (“Yürüttükleri deneyler sırasında, araştırmacılar ilginç bulgulara ulaştılar.”) araştırmanın yürütüldüğünü ve bulgulara ulaşıldığını belirtir. III. cümleden sonra gelerek araştırmanın gelişimini anlatır.
Adım 5 — Mantıksal Akışı Oluşturma
- IV. Ünlü suçluların hile yapmaya yönelik eğilimleri; genellikle, içerisinde bulundukları ve yoksullaştırılmış yaşam koşullarına bağlanır. (Genel yargı)
- III. Araştırmacılar, maddi kazanç için hile yapmanın ekonomik çevrenin bir sonucu olup olmadığını belirlemek için görece ekonomik bolluk ve kıtlık dönemlerindeki hile davranışına yönelik yakından bir inceleme yürüttüler. (Araştırmanın amacı ve başlangıcı)
- V. Yürüttükleri deneyler sırasında, araştırmacılar ilginç bulgulara ulaştılar. (Araştırmanın ilerleyişi ve bulguya ulaşılması)
- II. Peki, hilekârlık doğuştan gelen bir özellik olabilir mi? (Araştırmanın sonucuna yönelik soru)
- I. Dış etkenlerden ziyade, kişinin bireysel eğiliminin hilekârlığın nedeni olmasının daha muhtemel olduğuna ilişkin deliller elde ettiler. (Araştırmanın vardığı sonuç, II. cümleye cevap)
Bu sıralamaya göre, IV. cümle ilk sırada yer alır ve metnin girişini oluşturur. III. cümle araştırmanın başlangıcını, V. cümle deneylerin yapıldığını, II. cümle ise araştırmanın temel sorusunu ortaya koyar. I. cümle ise bu araştırmanın sonucunu ve ikinci cümlede sorulan sorunun cevabını verir.
Yapılan bu sıralamada, IV. cümlenin yeri değişmeden metnin girişini oluşturduğu görülmektedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: IV. Cümle
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Metin Tamamlama/Sıralama
- Tanım: Verilen karışık cümleleri anlamlı ve mantıksal bir bütün oluşturacak şekilde düzenleme becerisi.
- Bu problemde: Cümlelerin giriş, gelişme ve sonuç ilişkilerini göz önünde bulundurarak akıcı bir paragraf oluşturuldu.
SIK YAPILAN HATALAR:
Kronolojik Akışı Göz Ardı Etme
- Yanlış: Cümleleri sadece yüzeysel anlamlarına göre değil, aynı zamanda olayın veya düşüncenin zaman içindeki ilerleyişini dikkate almadan sıralamak.
- Doğru: Bir olayın veya araştırmanın adımları varsa (giriş, yöntem, bulgular, sonuç gibi) bu akışı takip etmek.
- Neden yanlış: Metnin tutarlılığını bozar ve okuyucunun anlamasını zorlaştırır.
Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir paragraf sıralama problemi çözmek ister misin?