pembe ve turuncu kenarları kutunun tabanıyla çakışacak
şeklindeki gri levha şeffaf bir kutunun içine sirasiyla
biçimde Şekil 1 ve Şekil 2’deki gibi yerleştiriliyor.
Şekil 1’de levhanin yarısı kutunun dişında kalırken
Şekil 2’de levhanin
kaçtır?
A) 2
Buna göre levhanın turuncu renkli kenar
uzunluğunun pembe renkli kenar uzunluğuna oranı
s)
Şekil 2
ü kutunun dişında kalmaktadır.
E)3
Şel
Çiz
Soru Fotoğrafı:
Dikdörtgen Levhanın Kutu İçindeki Konumu ve Kenar Oranları
[KULLANILAN FORMÜL / MANTIK:]
Bu soruda temel oran-orantı ve dikdörtgenin kenar uzunlukları arasındaki ilişkiyi kullanacağız. Kutunun yüksekliği sabit olduğu için her iki durumdaki yükseklik değerlerini birbirine eşitleyerek kenarlar arasındaki oranı bulacağız.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Değişkenlerin Tanımlanması
Dikdörtgen levhanın kenarlarını isimlendirelim:
- Pembe kenar uzunluğu: p
- Turuncu kenar uzunluğu: t
- Kutunun yüksekliği: h
Adım 2 — Şekil 1’in Analiz Edilmesi
Şekil 1’de pembe kenar (p) kutunun tabanıyla çakışıyor. Bu durumda levhanın dikey duran kenarı turuncu kenardır (t).
- Soruda levhanın yarısının kutunun dışında kaldığı belirtilmiş.
- Yani levhanın içindeki kısım \frac{t}{2}, dışındaki kısım \frac{t}{2}'dir.
- Kutunun yüksekliği, levhanın içeride kalan kısmına eşittir: h = \frac{t}{2}
Adım 3 — Şekil 2’nin Analiz Edilmesi
Şekil 2’de turuncu kenar (t) kutunun tabanıyla çakışıyor. Bu durumda levhanın dikey duran kenarı pembe kenardır (p).
- Soruda levhanın \frac{1}{3}'ünün dışarıda kaldığı belirtilmiş.
- Dışarıda kalan kısım \frac{p}{3} ise, içeride kalan kısım p - \frac{p}{3} = \frac{2p}{3} olur.
- Kutunun yüksekliği aynı olduğu için: h = \frac{2p}{3}
Adım 4 — Denklemlerin Eşitlenmesi ve Oranlama
Kutunun yüksekliği (h) her iki durumda da aynı olduğundan Adım 2 ve Adım 3’teki değerleri birbirine eşitleyelim:
\frac{t}{2} = \frac{2p}{3}
İçler dışlar çarpımı yaparsak:
3t = 4p
Bizden istenen turuncu kenarın pembe kenara oranı (t / p):
\frac{t}{p} = \frac{4}{3}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] \frac{4}{3} (C Şıkkı)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Oran-Orantı
- [Tanım:] İki çokluğun birbirine bölünerek karşılaştırılmasıdır.
- [Bu problemde:] Kutunun sabit olan yüksekliği (h) üzerinden turuncu ve pembe kenarlar arasında bir köprü kurmamızı sağlamıştır.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Yanlış Payda Seçimi
- [Yanlış:] Şekil 2’de dışarıda kalan \frac{1}{3} kısmını kutunun boyu olarak almak.
- [Doğru:] Kutunun boyu, levhanın içeride kalan kısmıdır. Eğer \frac{1}{3}'ü dışarıdaysa, \frac{2}{3}'ü içeridedir.
- [Neden yanlış:] Görselde levhanın kutu tabanına değdiği belirtildiği için kutu yüksekliği içerideki parçaya eşittir.
Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir geometri-oran problemi çözmemi ister misin?