Dikdörtgen biçimindeki bir bahçeyi uzun kenarına paralel olarak süren bir traktörün iki ayrı konumu aşağıdaki görselde verilmiştir.
Ön tekerleğinin yarıçapı 40 cm , arka tekerleğinin yarıçapı 60 cm olan traktör, bahçenin bir kenarından doğrusal bir yol izleyerek ve tekerlekleri tam tur atarak bahçenin diğer kenarına ulaşmıştır. Traktörün ön tekerleğinin merkezi her iki konumda da bahçenin kısa kenarları üzerine denk gelmiştir.
Traktör 10 m 'den fazla yol aldığına göre, bu bahçenin uzun kenarının uzunluğu en az kaç santimetredir? (\pi yerine 3 alınız.)
A) 1040
B) 1080
C) 1440
D) 2160
Çember Çevresi ve EKOK Yardımıyla Yol Hesabı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dairesel tekerleklerin bir tam turda aldıkları yol çevre uzunluklarına eşittir (Ç = 2 \cdot \pi \cdot r). Tekerleklerin her ikisi de tam tur atarak aynı mesafeyi katettiği için alınan yol, çevre uzunluklarının En Küçük Ortak Katı (EKOK) ve bunun katları olmalıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Tekerleklerin Çevre Uzunluklarının Hesaplanması
Ön tekerleğin yarıçapı r_1 = 40\text{ cm}, arka tekerleğin yarıçapı r_2 = 60\text{ cm} ve \pi = 3 olarak verilmiştir:
Adım 2 — Tekerlek Çevrelerinin Ortak Katının (EKOK) Bulunması
Her iki tekerlek de tam tur attığından alınan yol hem 240\text{ cm} hem de 360\text{ cm}'nin ortak bir tam katı olmalıdır:
Adım 3 — Şartı Sağlayan En Küçük Yol Uzunluğunun Hesaplanması
Traktörün ön tekerleğinin merkezi her iki konumda da bahçenin kısa kenarları üzerine denk geldiği için traktörün aldığı yol doğrudan bahçenin uzun kenarına eşittir. Traktörün 10\text{ m}'den (1000\text{ cm}) fazla yol aldığı belirtilmiştir. 720’nin 1000’den büyük en küçük tam katı bulunur:
CEVAP: C) 1440 (Uzun kenar en az 1440\text{ cm}'dir)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Birim dönüşümüne dikkat edilmelidir (10\text{ m} = 1000\text{ cm}). Traktörün tekerlek merkezlerinin doğrudan kısa kenarlar üzerinde bulunması, tekerlek yarıçapı kadar ekleme/çıkarma payı bırakılmadan tekerleğin aldığı doğrusal yolun doğrudan kenar uzunluğuna eşit olmasını sağlar.
