Dik koordinat sisteminde O noktasından harekete başlayan bir hareketli A(1, 1) noktasına geldiğinde saat yönünde x kadar dönerek B noktasına, B noktasından saat yönünün tersi yönde 4x kadar dönerek C noktasına, C noktasında saat yönünün tersi yönde 2x kadar dönerek D noktasına ulaşıyor.
DC yolu y - eksenine paralel olduğuna göre x kaç derecedir?
A) 3
B) 4
C) 5
D) 6
E) 9
Doğrusal Hareket ve Yön Açısı Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dik koordinat sisteminde yönelme açıları pozitif x-ekseni referans alınarak hesaplanır. Saatin tersi yönündeki dönüşler pozitif (+), saat yönündeki dönüşler ise negatif (-) yön değişimi olarak kabul edilir. y-ekseninin pozitif yönü 90^\circ’lik açıya karşılık gelir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Başlangıç Doğrultusunun Açısını Belirleme
Hareketli O(0, 0) noktasından A(1, 1) noktasına doğru doğrusal hareket etmiştir. OA doğrusunun eğimi:
Adım 2 — Dönüşleri ve Son Yönelme Açısını Hesaplama
- A noktasında saat yönünde (negatif yönde) x kadar dönerek AB doğrultusuna geçer:\alpha_1 = 45^\circ - x
- B noktasında saat yönünün tersi yönde (pozitif yönde) 4x kadar dönerek BC doğrultusuna geçer:\alpha_2 = (45^\circ - x) + 4x = 45^\circ + 3x
- C noktasında saat yönünün tersi yönde (pozitif yönde) 2x kadar dönerek CD doğrultusuna geçer:\alpha_3 = (45^\circ + 3x) + 2x = 45^\circ + 5x
Adım 3 — Paralellik Şartını Uygulama ve x Değerini Bulma
CD yolu y-ekseninin pozitif yönüne paralel olduğundan, CD doğrusunun pozitif x-ekseni ile yaptığı açı 90^\circ olmalıdır:
CEVAP: E) 9 (x = 9^\circ)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Analitik geometri ve vektör hareket sorularında “saat yönü” saat kollarının dönüşü gereği açı azaltır (-), “saat yönünün tersi” ise trigonometrik yön olduğundan açı artırır (+). Bağıl açıları kümülatif toplayarak son duruma eşitlemek en pratik yoldur.
