Dik koordinat düzleminde gerçel sayılar kümesi üzerinde
tanımlı f fonksiyonunun grafiği verilmiştir.
Buna göre,
1820
eşitsizliğini sağlayan x tam sayılarının toplamı kaçtır?
A) 6
B) 7
C) 8
D) 9
E) 10
Dik koordinat düzleminde verilen f(x) fonksiyonuna göre eşitsizlik çözümü
KULLANILAN KAVRAMLAR VE FORMÜL:
Bu soruyu çözmek için \frac{f(x)}{x} \geq 0 eşitsizliğinin işaret tablosunu oluşturmalıyız. Eşitsizliğin köklerini bulmak için hem payın (f(x)) hem de paydanın (x) köklerini inceleyeceğiz.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Fonksiyonun Köklerini Belirleme
Grafiğe baktığımızda f(x) fonksiyonunun x eksenini kestiği ve teğet olduğu noktalar kökleridir:
- x = -3 noktasında grafik eksene teğet olduğu için bu bir çift katlı köktür.
- x = 4 noktasında grafik ekseni kestiği için bu bir tek katlı köktür.
- Paydanın kökü ise x = 0 noktasıdır (bu nokta paydayı tanımsız yaptığı için çözüm kümesine dahil edilmez).
Adım 2 — İşaret Tablosunu Hazırlama
Bulduğumuz kökleri küçükten büyüğe sıralayalım: -3 (çift katlı), 0 ve 4.
- x > 4 için: Grafik x ekseninin altında olduğu için f(x) negatiftir (-). Payda (x) pozitiftir (+). Sonuç: (-) / (+) = (-).
- 0 < x < 4 aralığında: Grafik eksenin üstünde (+), payda (+). Sonuç: (+) / (+) = (+).
- -3 < x < 0 aralığında: Grafik eksenin üstünde (+), payda (-). Sonuç: (+) / (-) = (-).
- x < -3 aralığında: Grafik eksenin üstünde (+) ve -3 çift katlı kök olduğu için işaret değişmez, payda (-). Sonuç: (+) / (-) = (-).
Adım 3 — Eşitsizliği Sağlayan Aralıkları Belirleme
Bizden \frac{f(x)}{x} \geq 0 (pozitif veya sıfır olan) yerler isteniyor:
- (0, 4] aralığı eşitsizliği sağlar (0 dahil değil çünkü paydayı sıfır yapar).
- Ayrıca f(x) = 0 olan noktalar da çözüme dahildir. Grafiğe göre f(-3) = 0 olduğundan x = -3 noktası da çözüme eklenmelidir.
Adım 4 — Tam Sayı Değerlerini Toplama
- (0, 4] aralığındaki tam sayılar: 1, 2, 3, 4
- Ayrıca sağlayan diğer nokta: -3
Bu sayıların toplamı:
1 + 2 + 3 + 4 + (-3) = 7
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 7
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Çift Katlı Kök
- Tanım: Fonksiyonun grafiğinin x eksenine teğet olduğu noktalardır.
- Bu problemde: x = -3 noktasında grafik dönme yaptığı için işaret tablosunda sağında ve solunda işaret değişmemiştir.
2. Eşitsizlik Tablosu
- Tanım: Fonksiyonun hangi aralıklarda pozitif veya negatif değer aldığını gösteren şemadır.
- Bu problemde: En sağdan (en büyük kökten sonraki bölge) başlayarak grafiğin konumuna göre işaret belirlenmiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
-3 Noktasını Unutmak
- Yanlış: Sadece (0, 4] aralığını alıp 1+2+3+4 = 10 bulmak.
- Doğru: Eşitsizlikte “\geq” sembolü olduğu için payı sıfır yapan tüm noktalar (teğet olsa bile) dahil edilmelidir.
- Neden: f(-3)=0 olduğu için 0 / -3 = 0 olur ve 0 \geq 0 şartı sağlanır.
Bu çözümde takıldığın veya grafiğin diğer kısımlarıyla ilgili sormak istediğin bir nokta var mı?
