KULLANILAN FORMÜL / KURAL:Difüzyon hızı; moleküllerin kinetik enerjisi, ortamlar arasındaki derişim gradyanı, temas yüzeyi ve basınçla doğru orantılı; molekül kütlesi (büyüklüğü) ve zar kalınlığı ile ters orantılıdır.
Boşluk Doldurma ve Faktörlerin Analizi
Derişim farkı \uparrow \implies dh artar (\uparrow): İki ortam arasındaki konsantrasyon farkı ne kadar yüksekse itici güç o kadar fazla olur ve difüzyon hızlanır.
Sıcaklık °C \uparrow \implies dh artar (\uparrow): Sıcaklık artışı moleküllerin ortalama kinetik enerjisini ve hareket hızını artırdığı için difüzyon hızlanır.
Basınç \uparrow \implies dh artar (\uparrow): Ortamlar arası basınç farkı moleküllere ilave itici kuvvet uygulayarak geçişi hızlandırır, dh artar.
Por sayısı \uparrow \implies dh artar (\uparrow): Hücre zarındaki por (kanal proteini) sayısının artması, birim zamanda geçiş yapabilecek alan miktarını genişlettiği için difüzyon hızlanır.
Molekül büyüklüğü \uparrow \implies dh azalır (\downarrow): Molekülün kütlesi ve çapı büyüdükçe karşılaşacağı sürtünme direnci artar, hareket serbestliği kısıtlanır ve difüzyon yavaşlar.
Yan Soru Analizi
Parantez içerisindeki iki farklı derişim gradyanını karşılaştıralım:
Derişim farkı arttıkça difüzyon hızı doğru orantılı olarak arttığı için \%95 \to \%5 olan geçiş çok daha hızlı gerçekleşir.
CEVAP:
Derişim farkı \uparrow \implies dhartar
Sıcaklık \uparrow \implies dhartar
Basınç \uparrow \implies dhartar
Por sayısı \uparrow \implies dhartar
Molekül büyüklüğü \uparrow \implies dhazalır
Yan soru: \%95 \to \%5 durumu daha hızlı taşınır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Difüzyon hızını etkileyen faktörler arasında molekül büyüklüğü ve difüzyon mesafesi (zar kalınlığı) difüzyon hızıyla ters orantılıdır; derişim farkı, sıcaklık, basınç ve por sayısı ise doğru orantılıdır.