DI Bigisi (Ses Bilgisi)
Ciriyor.
Şun
Jeri doğayı korumak
Çevre ve yaban hayati gözlem/eri doğayı ke
icin kritiktir. Çetin koşullar ve ylaşılamayan böln
araştırmaları zorlaştırir. Bu engelleri asmak i
insanları, doğa çalışmaların/ kolaylaştıracak din
yöntemler ve teknolojiler agyor.
Bu parçada aşağıdáki sfs ghylarından hangisi
yoktur?
A) Ünlü düşmesi
C) Ünlü daralnası
BOnsúz benzeşmes
nsüz yumuşamgs
E)o toremesi
si
ns
Parçada Bulunmayan Ses Olayının Tespiti
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin İncelenmesi (Ünlü Düşmesi)
Parçada geçen “çevre” sözcüğünün kökü “çevir-” fiilidir. Sözcük türetilirken yapım eki aldığında ikincil hecedeki “i” ünlüsü düşmüştür (çevir-e \rightarrow çevre). Bu nedenle parçada ünlü düşmesi vardır.
Adım 2 — B Seçeneğinin İncelenmesi (Ünsüz Benzeşmesi / Sertleşmesi)
Sert ünsüzle biten kelimelerin ardından gelen yumuşak ünsüzlerin sertleşmesi parçada birkaç yerde görülmektedir:
- kritik-dir \rightarrow kritiktir (k sert ünsüzünden sonra d \rightarrow t olmuştur)
- zorlaş-dır-ır \rightarrow zorlaştırır (ş sert ünsüzünden sonra d \rightarrow t olmuştur)
- kolaylaş-dır-acak \rightarrow kolaylaştıracak (ş sert ünsüzünden sonra d \rightarrow t olmuştur)
Bu nedenle parçada ünsüz benzeşmesi vardır.
Adım 3 — C Seçeneğinin İncelenmesi (Ünlü Daralması)
Parçada geçen “arıyor” sözcüğünün kökü “ara-” fiilidir. Geniş ünlü (a) ile biten bu fiil, şimdiki zaman eki (-yor) aldığında geniş ünlü daralarak “ı” sesine dönüşmüştür (ara-yor \rightarrow arıyor). Bu nedenle parçada ünlü daralması vardır.
Adım 4 — E Seçeneğinin İncelenmesi (Ünlü Türemesi)
Parçada geçen “düpedüz” sözcüğü pekiştirilmeli bir kelimedir. “Düz” kelimesi pekiştirilirken araya “e” ünlüsü girmiştir (düz \rightarrow düp-e-düz). Bu durum ünlü türemesine örnektir. Bu nedenle parçada ünlü türemesi vardır.
Adım 5 — D Seçeneğinin İncelenmesi (Ünsüz Yumuşaması)
Ünsüz yumuşaması; p, ç, t, k sert ünsüzleri ile biten bir sözcüğe ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde bu seslerin b, c, d, ğ/g seslerine dönüşmesidir. Parçadaki sözcükler incelendiğinde (örneğin hayatı, araştırmaları, engelleri, doğayı) hiçbir kelimede ünsüz yumuşaması gerçekleşmemiştir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A) Ünlü düşmesi — Parçada vardır (“çevre”).
B) Ünsüz benzeşmesi — Parçada vardır (“kritiktir”, “zorlaştırır”).
C) Ünlü daralması — Parçada vardır (“arıyor”).
D) Ünsüz yumuşaması — PARÇADA YOKTUR.
E) Ünlü türemesi — Parçada vardır (“düpedüz”).
Adım 7 — Son Doğrulama
Metindeki ses olayları eşleştirildiğinde ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi, ünlü daralması ve ünlü türemesi örnekleri açıkça görülmektedir. Ünsüz yumuşamasına ait herhangi bir kullanım bulunmamaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) Ünsüz yumuşaması
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Ses bilgisi konusunu tam olarak pekiştirmek için benzer bir KPSS ses bilgisi sorusu çözmek ister misin?
