x, 9’dan küçük pozitif bir tam sayı olmak üzere x ile (x + 3) aralarında asal iki sayı ise x’in alabileceği değerler toplamı kaçtır?
Cevap: Bu soruda “aralarında asal iki sayı” ifadesi, x ve (x+3) sayılarının ortak böleninin 1 olması (yani gcd(x, x+3) = 1) anlamına gelmektedir. x’in 9’dan küçük pozitif tam sayılar arasından seçilmesi gerektiğinden, x ∈ {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} kümesini incelememiz yeterli olacaktır.
Aşağıda adım adım bu sorunun nasıl çözülebileceğini inceleyeceğiz.
Table of Contents
- Aralarında Asal Sayıları Tanımlama
- Uygun x Değerlerini Belirleme
- Tablo ile Gösterim
- Genel Çözüm Adımları
- Toplamı Hesaplama
- Özet
1. Aralarında Asal Sayıları Tanımlama
İki tam sayının aralarında asal (co-prime) olması, ortak en büyük bölenlerinin 1 olması demektir. Sembolik olarak:
$
\gcd(x, x+3) = 1
$
Bu koşulu sağlamayan durum ise $\gcd(x, x+3) > 1$’dir. Bu soruda $\gcd(x, x+3)$’ın yalnızca 1 olması istendiği için, x ve x+3’ün hiçbir ortak pozitif böleni (1 dışında) olmamalıdır.
2. Uygun x Değerlerini Belirleme
Soruda x şu özelliklere sahiptir:
- x, 9’dan küçük bir pozitif tam sayı (yani x ∈ {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8}).
- x ve (x+3) aralarında asaldır (gcd(x, x+3) = 1).
Bir kural olarak, x ve x+3 arasındaki fark 3 olduğu için, x’in 3’ün katı olması durumunda \gcd(x, x+3) ≥ 3 çıkar. Bu durumda aralarında asal olamazlar. Dolayısıyla 3 ve 6 gibi 3’ün katı olan sayılar elenir.
3. Tablo ile Gösterim
| x | x+3 | gcd(x, x+3) | Aralarında Asal Mı? |
|---|---|---|---|
| 1 | 4 | gcd(1, 4)=1 | Evet |
| 2 | 5 | gcd(2, 5)=1 | Evet |
| 3 | 6 | gcd(3, 6)=3 | Hayır (elenir) |
| 4 | 7 | gcd(4, 7)=1 | Evet |
| 5 | 8 | gcd(5, 8)=1 | Evet |
| 6 | 9 | gcd(6, 9)=3 | Hayır (elenir) |
| 7 | 10 | gcd(7,10)=1 | Evet |
| 8 | 11 | gcd(8,11)=1 | Evet |
Yukarıdaki Tablodan görüleceği gibi, gcd(x, x+3) = 1 koşulunu sağlayan x değerleri 1, 2, 4, 5, 7 ve 8 şeklindedir.
4. Genel Çözüm Adımları
- x’in değer aralığını belirle: 1 ≤ x < 9.
- Aralarında asal koşulunu (gcd(x, x+3) = 1) kontrol et.
- 3’ün katı olan değerleri (3, 6 vb.) elersen, geriye 1, 2, 4, 5, 7 ve 8 kalır.
5. Toplamı Hesaplama
Bulduğumuz geçerli x değerlerini toplayalım:
$
1 + 2 + 4 + 5 + 7 + 8 = 27
$
6. Özet
- Aralarında asal olma (co-prime) kriterine göre 3’ün katları hariç tutulur.
- 9’dan küçük pozitif tam sayılar arasında bu koşulu sağlayan x değerleri 1, 2, 4, 5, 7 ve 8’dir.
- Bu değerlerin toplamı 27’dir.
- Dolayısıyla doğru şık 27 olur.
Cevabı kısaca özetlemek gerekirse:
- x < 9 için tüm pozitif tam sayıları incele.
- x ve (x + 3) aralarında asal → gcd(x, x+3)=1.
- 3’ün katları elenir.
- Uygun x değerlerini topla ve 27 sonucuna ulaş.
