Deymek mi değmek mi

Genel Kültür
1

deymek mi değmek mi

2

Deymek mi değmek mi?

Cevap:

Türkçede “deymek” ve “değmek” kelimeleri ses olarak benzer olsa da anlamları ve kullanımları farklıdır. Bu iki kelime arasındaki farkı doğru bilmek, hem yazılı hem sözlü iletişimde anlam karmaşasını önler.

1. Deymek ve Değmek Kelimelerinin Anlamları

Kelime Anlamı Örnek Cümle
Deymek 1. Söylemek, ifade etmek.
2. Bir sözü kapatmak, özetlemek, sonuç çıkarmak.
3. Baymak, yorgun düşmek (bazı yöresel kullanımlar).		 - Şunu demek istiyorum ki, hata senin değildi.
- O an deyim yerindeyse bayılacak gibi oldu.
Değmek 1. Bir şeye dokunarak temas etmek.
2. Ulaşmak, ermek.
3. Bir yere varmak.
4. Bir değeri, ölçüyü almak.
5. Bir şeye değer olmak, kıymetli olmak.		 - Kapıya değen su çok fazla.
- Bu iş bu paraya değmez.

2. Kullanım Alanları ve Farklar

  • Deymek genelde “söz söylemek”, “ifade etmek” anlamında kullanılır. Mesela “demek”, “diyemek” (eskiden) fiilinin bazı çekimleri olarak da düşünülebilir. Aynı zamanda konuşmada, yazıda yapılan ifadeye işaret eder.

  • Değmek ise “dokunmak”, “ulaşmak”, “bir şeye varmak” anlamına gelir ve genellikle maddi veya fiziksel ilişkiyi belirtir. Ayrıca “bir şeye değer olmak” anlamıyla da sıkça karşımıza çıkar.

Örnek Farklar:

Cümleler Doğru Kelime Açıklama
Bana bir şey deymedi. Değmek Fiziksel temas anlamı var (bana bir zarar değmedi).
Ona ne demek istedin? Deymek Söylemek, ifade etmek anlamı.
Bu iş gerçekten değmez. Değmek Bir şeye değer olmak anlamında kullanılır.
Kitap okumak insanı geliştirir, deyim. Deymek Konuşmayı kapatma, ifadeyi tamamlama anlamında.

3. Sık Karışan Durumlar ve Doğru Kullanımı

  • “Değmek” ile ilgili sözlerde “maçı seyretmeye değmez”, yani “maçın seyredilmeye değer değil” anlamı vardır.

  • “Deymek” ile ilgili sözlerde ise “şöyle deyim”, yani “böyle söyleyeyim” anlamına gelir.

4. Özet Tablo

Kelime Anlam Türü Doğru Kullanım Örneği Yanlış Kullanım Örneği
Deymek Söylemek, ifade etmek “Şunu demek istiyorum.” “Bana değdi.” (Yanlış)
Değmek Temas etmek, değer olmak “Bana zarar değmedi.”
“Bu iş değmez.”		 “Şunu deyelim.” (Yanlış)

Sonuç

  • “Deymek”: Söz olarak ifade etmek için kullanılır.
  • “Değmek”: Fiziksel temas, ulaşmak veya değer ifade edilirken kullanılır.

Kısaca:
“Deymek” bir şeyi ifade etmek, söylemek anlamındadır.
“Değmek” ise bir şeye dokunmak, temas etmek ya da değerli olmak anlamındadır.

Bu farkları bilerek cümlelerinizi hem anlam hem de yazım açısından doğru kurabilirsiniz.

Kaynaklar:

  • Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Sözlük
  • Yazım Kılavuzları
  • Türkçe Dil Bilgisi Kaynakları

@Dersnotu