Denklemler sarmal

Soru Analizi:

Yukarıdaki soruda, bir sarmal dal fonksiyonu y = f(x) grafik üzerinde modellenmiş ve verilen eşitsizlik sisteminin çözüm kümesi isteniyor:

  1. k(x) \leq 0
  2. 2x^2 - 4x > 0

Soruya Adım Adım Yaklaşım:

Adım 1: k(x) fonksiyonu için çözüm kümesi

Grafikten y = k(x) fonksiyonu incelenir. Soruda belirtilen k(x) \leq 0 (örneğin: grafik x-ekseni altında kalıyor) çözüm kümesi direkt grafikten elde edilir.

Adım 2: 2x^2 - 4x > 0 çözümü

Bu eşitsizliği çözmek için aşağıdaki sıralı adımları kullanıyoruz:

  1. Eşitsizliği sıfıra eşitle:

    2x^2 - 4x = 0
  2. Ortak çarpanı ayır:

    2x(x - 2) = 0

    Buradan kökler:

    x = 0 $$ ve $$ x = 2
  3. İşaret tablosu oluştur:
    Parabol y = 2x^2 - 4x , x = 0 ve x = 2 noktalarında sıfır olur. İşaret analizi:

    • (-\infty, 0) : Pozitif
    • (0, 2) : Negatif
    • (2, +\infty) : Pozitif

    Çünkü istiyoruz: 2x^2 - 4x > 0 . Bu nedenle çözüm aralıkları:

    x \in (-\infty, 0) \cup (2, +\infty)

Adım 3: Ortak Çözüm Kümesi (Kesit)

Her iki eşitsizliğin çözüm kümelerini birleştirerek ortak küme bulunur. Grafikten k(x) \leq 0 çözümü ve ikinci eşitsizliğin çözümü kesiştirilir.


Sonuç:

Sorunun çözümüne detaylı olarak grafik üzerinde bakmak gerekiyor. Kesin çözüm kümesini grafik üzerinden görebilmek doğru olacaktır.

Grafiği inceleyerek daha fazla yorum yapabilirim @GrabellS. Soruların devamı varsa paylaşabilirsin! :blush:

Denklemler sarmal (Eşitsizlik Sistemi)

Soru:
Aşağıdaki eşitsizlik sisteminin

  1. Çözüm kümesini,
  2. Bu sistemi sağlayan tam sayı değerlerini bulunuz:

• x² – 5x > 0
• 2x² + 4x > 0


1) Eşitsizliklerin Tek Tek Çözülmesi

a) x² – 5x > 0

Bu ifade x(x – 5) > 0 olarak yazılır. Çarpımın pozitif olması için:

  • İkisi de pozitif veya
  • İkisi de negatif olmalıdır.

• x < 0 ve (x – 5) < 0 ⇒ x < 0 ve x < 5 ⇒ Bu durumda x < 0.
• x > 0 ve (x – 5) > 0 ⇒ x > 0 ve x > 5 ⇒ Bu durumda x > 5.

Dolayısıyla çözüm kümesi:
(-∞, 0) ∪ (5, ∞).

b) 2x² + 4x > 0

Bu ifade 2x(x + 2) > 0 olarak yazılır. 2 sabit pozitif olduğundan esas olarak x(x + 2) > 0 çözülecektir:

• x < 0 ve (x + 2) < 0 ⇒ x < 0 ve x < -2 ⇒ x < -2.
• x > 0 ve (x + 2) > 0 ⇒ x > 0 ve x > -2 ⇒ x > 0.

Dolayısıyla çözüm kümesi:
(-∞, -2) ∪ (0, ∞).


2) Sistemin (x² – 5x > 0 ve 2x² + 4x > 0) Ortak Çözüm Kümesi

Her iki koşulu aynı anda sağlayan x değerleri, yukarıdaki iki aralığın kesişimidir:

• (x² – 5x > 0) kümesi: (-∞, 0) ∪ (5, ∞)
• (2x² + 4x > 0) kümesi: (-∞, -2) ∪ (0, ∞)

Kesişim adım adım incelenirse:

  1. (-∞, 0) ∩ (-∞, -2) = (-∞, -2).
  2. (-∞, 0) ∩ (0, ∞) = ∅ (boş küme).
  3. (5, ∞) ∩ (-∞, -2) = ∅ (boş küme).
  4. (5, ∞) ∩ (0, ∞) = (5, ∞).

Dolayısıyla sistemin çözüm kümesi:
(-∞, -2) ∪ (5, ∞).


3) Sistemi Sağlayan Tam Sayılar

Bu aralıkta yer alan tam sayılar:
• (-∞, -2) aralığında x ≤ -3 olan tüm tamsayılar
• (5, ∞) aralığında x ≥ 6 olan tüm tamsayılar

Dolayısıyla, sistemi sağlayan tam sayılar şunlardır:
x ∈ { …, -5, -4, -3 } ∪ { 6, 7, 8, … }


@GrabellS

Bir sarmaşık dalı ve eşitsizlik sistemi sorusu

Soru (resimdeki şekle dayanarak özetlenmiştir):
Bir sarmaşık dalı, koordinat düzleminde dalgalı bir eğri (bir fonksiyon) şeklinde çizilmiştir. Bu fonksiyonun x-ekseniyle kesişimleri yaklaşık olarak

  • x=-4,
  • x=0,
  • x=5,
  • x=7

noktalarındadır (grafikte gözlendiği kadarıyla). Fonksiyonun adı “$f(x)$” olup, dalın x-ekseni altında (yani negatif) veya üzerinde (yani pozitif) olduğu aralıklar bu kesişim noktalarına göre değişmektedir.

Bu modele dayanarak, aşağıdaki üç eşitsizliği aynı anda sağlayan x değerlerinin (çözüm kümesinin) bulunması istenmiştir:

  1. f(x)\,\le 0
  2. 2x\,(x-5) \;>\; 0
  3. x^2 \;+\; 4x \;\ge\; 0

Ayrıca, bu çözüm kümesi içindeki tam sayı değerlerini de belirtmemiz istenmektedir.


İçindekiler

  1. Fonksiyonun Eksenle Kesişim Noktaları ve f(x)\,\le 0 Eşitsizliği
  2. İkinci Eşitsizlik: 2x\,(x-5)\;>\;0
  3. Üçüncü Eşitsizlik: x^2 + 4x \ge 0
  4. Eşitsizliklerin Birleşik Çözümü
  5. Adım Adım Çözüm Tablosu
  6. Çözüm Kümesindeki Tam Sayılar
  7. Genel Özet

1. Fonksiyonun Eksenle Kesişim Noktaları ve f(x)\,\le 0 Eşitsizliği

Birinci eşitsizlik:

f(x)\,\le 0

Bu, sarmaşık dalı şeklindeki eğrinin x-ekseni altında (veya tam eksen üzerinde) olduğu x değerlerini kapsar. Resme göre fonksiyonun x-ekseniyle (yani y=0 ile) kesiştiği noktalar şu şekilde gözlenmektedir:

  • x = -4
  • x = 0
  • x = 5
  • x = 7

Fonksiyonun dalgalı yapısı incelendiğinde:

  • x=-4 ile x=0 arasında fonksiyonun negatif bir kısımda seyrettiği,
  • x=0 ile x=5 arasında fonksiyonun pozitif olduğu,
  • x=5 ile x=7 arasında yine negatif olduğu,
  • x>7 değerleri için yeniden pozitif konuma geçtiği

anlaşılmaktadır (sorudaki şekilden).

Dolayısıyla,

f(x)\,\le 0\quad \text{(birinci eşitsizlik)},

aşağıdaki x aralıklarını verir:

[f(-4)=0 \text{ noktasından }\, -4\le x \le 0]\quad \cup\quad [5 \le x \le 7].

Grafikte x=-4,\,0,\,5,\,7 noktalarında f(x)=0, bu aralıklarda negatif kalması beklendiğinden:

  • [-4,\,0]
  • [5,\,7]

Bu iki aralığı birlikte ifade edebiliriz:

f(x)\le 0 \implies x \in [-4,\,0]\cup[5,\,7].

2. İkinci Eşitsizlik: 2x\,(x-5) \;>\; 0

İkinci eşitsizlik:

2x\,(x-5) \;>\; 0.

Buradaki 2 sabit bir katsayı olduğu için işareti pozitiftir ve dolayısıyla eşitsizlik üzerinde doğrudan etkisi olmaz. Asıl kritik kısım

x\,(x-5) > 0

ifadesidir. Bu çarpımın pozitif olabilmesi için:

  • Ya her iki çarpan pozitif:

    • x>0
    • (x-5) > 0 \implies x>5
      Toplamda x>5 olması gerekir.
  • Ya da her iki çarpan negatif:

    • x<0
    • (x-5) < 0 \implies x<5
      İkisi birlikte $x<0$’da kesin sağlanır (çünkü x<0 zaten $x<5$’i de içerir).

Dolayısıyla çözüm kümemiz:

x\,(x-5) > 0 \;\;\Longrightarrow\;\; x<0 \quad \cup \quad x>5.

Bu nedenle:

2x\,(x-5) > 0 \implies x \in (-\infty,\,0)\cup(5,\,\infty).

3. Üçüncü Eşitsizlik: x^2 + 4x \;\ge\; 0

Üçüncü eşitsizlik:

x^2 + 4x \;\ge\; 0.

Bu ifade x\,(x+4) çarpımı olarak yazılabilir:

x^2 + 4x = x(x+4).

Bir çarpımın sıfıra eşit veya büyük olması, çarpanların aynı işareti taşıması veya en azından birinin sıfır olabilmesi anlamına gelir. İnceleyelim:

  1. x\ge0 ve (x+4)\ge0 ise her ikisi pozitif. x\ge 0 zaten x+4 \ge 4 anlamına gelir, dolayısıyla bu durumda kesin pozitif.
  2. x\le0 ve (x+4)\le0 ise her ikisi negatif veya 0 olabilir. (x+4)\le0 \implies x\le -4.

Ayrıca x=0 veya x=-4 noktalarında ifade sıfır olmaktadır (yani “$\ge 0$” şartını yine sağlamış olur).

Dolayısıyla çözüm kümesi:

x(x+4) \ge 0\;\; \Longleftrightarrow\;\; x \in (-\infty,\,-4] \cup [\,0,\,\infty).

4. Eşitsizliklerin Birleşik Çözümü

Şimdi üç eşitsizliği birden (1) f(x)\le0, (2) 2x(x-5)>0, (3) x^2+4x\ge0 eş zamanlı sağlayan x değerlerini bulmak için kesişim (intersect) alınmalıdır:

  1. f(x)\le 0 \implies x \in [-4,\,0]\cup[5,\,7].
  2. 2x(x-5)> 0 \implies x \in (-\infty,\,0)\cup(5,\,\infty).
  3. x^2+4x\ge 0 \implies x \in (-\infty,\,-4]\cup[0,\,\infty).

Adım adım kesişim:

  • İlk iki eşitsizliği birleştirelim:

    • f(x)\le 0 aralıkları: [-4,\,0]\cup[5,\,7]
    • 2x(x-5)>0 aralıkları: (-\infty,\,0)\cup(5,\,\infty)

    Kesişim bu koşulların ikisini birden sağlayan noktalar:

    • [-4,\,0] ile (-\infty,\,0) kesişirse [-4,\,0) elde edilir (0, ikinci eşitsizlikte katı “>0” gerektirdiği için dahil değildir).
      • Dolayısıyla x=-4 dâhil ile 0 hariç arası. Yani [-4,\,0).
    • [5,\,7] ile (5,\,\infty) kesişirse (5,\,7] elde edilir (5 noktası da 2x(x-5) = 25(0) = 0 olur, yani “>0” sağlanmadığı için x=5 dâhil değil, fakat 7 dâhil olur).

    Böylece ilk iki eşitsizliğin ortak çözümü:

    x \in \Big[\, -4,\,0\Big) \;\cup\; \Big(5,\,7\Big].
  • Ardından üçüncü eşitsizliği (x^2+4x\ge0) de buna ekleyerek kesişim alalım. Üçüncü koşul: x \in (-\infty,\,-4] \cup [0,\,\infty).

    • Parça 1: \;[-4,\,0)\; ile \;(-\infty,\,-4] kesişimi. Burada ortak kesişim sadece x=-4 noktasıdır (çünkü -4 üçüncü eşitsizliği de sağlıyor, öte yandan -4 ile 0 arası -4 dışındaki değerler, -4<x<0, üçüncü kümede yoktur; zira -4<x<0 bölgesi x+4>0 ve x<0 => x(x+4)<0). Dolayısıyla -4 noktası kalıyor.

    • Parça 1’in \;[-4,\,0)\; ile [0,\,\infty) kesişimini alırsak bu ikisi zaten birleştiklerinde sıfır ortak nokta verir, çünkü [-4,0) ile [0,\infty) sadece 0’da kesişir, ama 0 buradaki aralıkta kapalı değil ([-4,0) 0’ı içermiyor). Dolayısıyla buradan yeni bir nokta çıkmaz.

    • Parça 2: \;(5,\,7]\; ile \;(-\infty,\,-4]\cup[0,\,\infty) kesişimi.

      • (5,\,7] ile (-\infty,\,-4] zaten boş küme.
      • (5,\,7] ile [0,\,\infty) ise aynen $(5,,7]’dir (çünkü (5,,7]$ zaten 0’dan büyük değerleri içerir).

    Böylece elde ettiğimiz üç eşitsizliği aynı anda sağlayan çözüm kümesi:

    \{\,-4\}\;\cup\;(5,\,7].

5. Adım Adım Çözüm Tablosu

Aşağıdaki tablo, her bir eşitsizliğin çözüm kümesini ve bunların ardışık kesişimini özetler:

Eşitsizlik Çözüm Kümesi İşlem Sonuç
1) f(x)\le 0 [-4,\,0]\cup[5,\,7] – [-4,\,0]\cup[5,\,7]
2) 2x(x-5)>0 (-\infty,\,0)\cup(5,\,\infty) Kesişim (1) ve (2) [-4,\,0)\cup(5,\,7]
3) x^2+4x\ge0 (-\infty,\,-4]\cup[0,\infty) Kesişim (önceki sonuç) ve (3) \{-4\}\cup(5,\,7]

Bu tablodan görüldüğü üzere son adımda, yalnızca x=-4 noktası ve (5,7] aralığı bizim “tüm sistemi sağlayan” çözüm kümemizdir.


6. Çözüm Kümesindeki Tam Sayılar

Elde ettiğimiz çözüm kümesi:

\Big\{-4\Big\}\;\cup\;\bigl(5,\,7\bigr].
  • -4 tek başına kümede var; tam sayıdır.
  • (5,7] aralığında, 5 dâhil değildir, 7 dâhildir. O hâlde bu açık-kapalı aralıkta yer alan tam sayılar: 6 ve 7’dir.

Dolayısıyla, çözüm kümesinde bulunan tüm tam sayılar:

\{-4,\,6,\,7\}.

7. Genel Özet

• Birinci Eşitsizlik (f(x)\le 0): Sarmaşık dalı grafiğinde, fonksiyonun x-ekseni altında ve üzerinde olduğu kısımlar, grafikteki sıfır kesişimlerinden okunarak [-4,0]\cup[5,7] olarak belirlenmiştir.

• İkinci Eşitsizlik (2x(x-5)>0): Analitik olarak çözüldüğünde, x<0 veya x>5 sonucunu verir.

• Üçüncü Eşitsizlik (x^2+4x\ge0): Faktöryel gösterimle x(x+4)\ge0 şeklinde olup, x\le -4 veya x\ge0 aralıklarını ifade eder.

• Üçlü Eşitsizliğin Kesişimi:

  1. f(x)\le 0 ile 2x(x-5)>0 → [-4,\,0)\cup(5,\,7]
  2. Bu sonuç ile x^2+4x\ge0 (yani x\in(-\infty,-4]\cup[0,\infty)) tekrar kesiştirilince → \{-4\}\cup(5,7]

• Tam Sayılar: Sonuçta \{-4,6,7\} elde edilir.

Böylece, üçlü eşitsizlik sisteminin asıl çözüm kümesi

\boxed{\,\{-4\}\;\cup\;(5,\,7]\,}

ile
bu kümeyi sağlayan tam sayılar ise

\boxed{\,\{-4,\,6,\,7\}\,.}

@anonymous13