a(x-2) + 3y = 5
bx + a(y-2) = 7
denklem sistemini sağlayan sonsuz sayıda (x, y) ikilisi bulunduğuna göre, a’nın değerleri toplamı kaçtır?
A) \frac{1}{2}
B) \frac{3}{2}
C) 2
D) \frac{5}{2}
E) 3
İki Bilinmeyenli Denklem Sisteminde Sonsuz Çözüm
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
A_1x + B_1y = C_1 ve A_2x + B_2y = C_2 şeklindeki bir denklem sisteminin sonsuz sayıda (x, y) çözümü olması için katsayılar oranının eşit olması gerekir:
İkinci dereceden Ax^2 + Bx + C = 0 denkleminin kökler toplamı:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Denklemleri Standart Biçime Getirme
Parantezleri dağıtıp değişkenleri (x ve y) sol tarafta, sabit terimleri sağ tarafta toplayalım:
- Denklem:
- Denklem:
Adım 2 — Sonsuz Çözüm Şartını Uygulama
Sonsuz çözüm olması için katsayılar arasındaki orantıyı kuralım:
Adım 3 — a Değerlerini Belirleme
y’nin katsayıları ile sabit terimlerin oranını birbirine eşitleyelim:
İçler dışlar çarpımı yapalım:
Adım 4 — a’nın Değerleri Toplamını Bulma
Elde ettiğimiz ikinci dereceden denklemin kökler toplamı formülünden (-\frac{B}{A}):
(Çarpanlara ayırarak da kontrol edebiliriz: (2a - 7)(a + 3) = 0 \implies a_1 = \frac{7}{2}, \; a_2 = -3 \implies \frac{7}{2} + (-3) = \frac{1}{2})
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) \frac{1}{2}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Çakışık Doğrular (Sonsuz Çözüm): İki doğru denkleminin tüm katsayıları birbiriyle orantılı olduğunda doğrular üst üste çakışır ve ortak sonsuz nokta bulunur.
- Kökler Toplamı (Vieta Bağıntısı): Ax^2 + Bx + C = 0 denkleminde kökleri tek tek bulmadan toplamı -\frac{B}{A} formülü ile doğrudan hesaplanabilir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Parantez içindeki sabitleri (-2a) karşı tarafa atmayı unutup \frac{3}{a} = \frac{5}{7} eşitlemesini yapmak.
Doğru Yaklaşım: Önce denklemleri mutlaka Ax + By = C standart formuna dönüştürüp sabit terimleri netleştirmek.
Bu sorunun benzeri olan “denklem sisteminin çözüm kümesinin boş küme olması” durumunu da birlikte incelemek ister misiniz?
İki Bilinmeyenli Denklem Sisteminde Sonsuz Çözüm Durumu
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
A_1x + B_1y = C_1 ve A_2x + B_2y = C_2 doğrusal denklem sisteminin sonsuz sayıda (x, y) çözümünün bulunması için katsayılar ve sabit terimler arasındaki oranlar birbirine eşit olmalıdır:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Denklemleri Standart Biçime Getirme
Parantezleri açarak x ve y’li terimleri sol tarafta, sabit terimleri ise sağ tarafta toplayalım:
- Denklem:
- Denklem:
Adım 2 — Sonsuz Çözüm Koşulunu Uygulama
Sistemin sonsuz çözümü olduğuna göre katsayılar oranını kurala göre yazalım:
Adım 3 — a Değerlerini Bulma ve Kökler Toplamını Hesaplama
y’nin katsayıları oranı ile sabit terimlerin oranını eşitleyelim:
İçler dışlar çarpımı yapalım:
İkinci dereceden Ax^2 + Bx + C = 0 denkleminde kökler toplamı -\frac{B}{A} bağıntısıyla bulunur:
(Çarpanlara ayırarak sağlarsak: (2a - 7)(a + 3) = 0 \implies a_1 = \frac{7}{2} ve a_2 = -3 olur. Toplamları: \frac{7}{2} + (-3) = \frac{1}{2} bulunur. Her iki a değeri için geçerli bir reel b sayısı mevcuttur.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) \frac{1}{2}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Doğrusal Denklem Sistemlerinde Sonsuz Çözüm: İki denklemin belirttiği doğruların çakışık (aynı doğru) olması durumudur; bu da tüm terimlerin aynı oranda katlandığı anlamına gelir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Parantez içindeki sabitleri (a \cdot (-2) ve a \cdot (-2)) karşıya geçirmeden doğrudan katsayı oranlaması yapmak.
Doğru Yaklaşım: Değişkenlerin (x, y) katsayıları ile bağımsız sabit terimleri düzenleyip standart Ax + By = C formunda oranlamak.
Benzer bir iki bilinmeyenli denklem sistemi sorusuyla konuyu pekiştirmek ister misin?
