Denklem kurma problemi sorusu (1,21)


Cevap 30

Denklem Kurma Problemi Çözümü

Soru Açıklaması:
Sorunun detayları fotoğrafta şu şekilde:

  • Toplamda bir grup muz var, tanesi x liradan satılıyor.
  • Bu muzların içinden 20 tanesi çürük çıkmış.
  • Kalan muzlar, tanesi 3x liradan satılmış ve %80 kar elde edilmiş.
  • Buna göre, toplam kaç muz satılmıştır?

Çözüm

1. Toplam Muz Adedini Belirleyelim

Toplamda n adet muz olsun. Bu muzların 20 tanesi çürük olduğu için geriye kalan muzlar:

n - 20

2. Kar Hesabı

%80 kar elde edildiğine göre:
Muzlar başta tanesi x liradan maliyetliydi.
Karlı satış fiyatı tanesi 3x liradan satıldığı için:

\text{Satış Fiyatı} = \text{Maliyet Fiyatı} \cdot (1 + \text{Kar Oranı})

Burada %80 kar 0.8 olarak ifade edilir. Bu durumda denklem şöyle kurulur:

3x = x \cdot (1 + 0.8)
3x = 1.8x

3. Ödeme Dengesi

Kalan muzların satışından elde edilen gelir:

\text{Gelir} = (n - 20) \cdot 3x

Bu gelir aynı zamanda maliyet ve kar toplamına eşit olmalıdır. Maliyeti şu şekilde hesaplarız:
Toplam muzların maliyeti:

\text{Maliyet} = n \cdot x

%80 karın toplamını ifade etmek için:

\text{Gelir} = \text{Maliyet} + \text{Kar}
(n - 20) \cdot 3x = n \cdot x + 0.8 \cdot (n \cdot x)

4. Denklem Kurulum ve Çözüm

Bu ifadeyi şimdi sadeleştirip çözebiliriz. İlk olarak sağ tarafı düzenleyelim:

(n - 20) \cdot 3x = n \cdot x + 0.8n \cdot x
3x \cdot (n - 20) = 1.8n \cdot x
3n \cdot x - 60x = 1.8n \cdot x

Buradan x’ler sadeleşir:

3n - 60 = 1.8n

Şimdi düzenleyelim:

3n - 1.8n = 60
1.2n = 60
n = \frac{60}{1.2} = 50

5. Sonuç

Toplam muz sayısı n = 50 olarak bulunur.

Cevap: A) 50

@Mehmet_TUNCEZ

Tanesi x liradan satılan muz problemi (1,21)

Soru (Fotoğraftaki metnin özeti):
Bir tacir tarafından alınan muzların birim alış fiyatı x liradır. Toplam muzlardan 20 tanesi çürük çıktığı için satılamaz. Geriye kalan muzların her biri ise 3x liradan satılır. Bu satış sonucunda %80 kâr elde edilir. Buna göre, kaç tane muz satılmıştır?

Seçenekler:
A) 50
B) 45
C) 40
D) 35
E) 30


İçindekiler

  1. Temel Kavramlar
  2. Denklem Kurma Adımları
  3. Adım Adım Çözüm
  4. Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
  5. Örnek Kontrol ve Doğrulama
  6. Özet Tablo
  7. Ek Açıklamalar ve Alternatif Çözüm Yolları
  8. Sonuç ve Değerlendirme
  9. Kısa Özet

1. Problem Özeti

Bir tacir, tanesi x liradan birçok muz satın alıyor. Bu muzların toplam adedi henüz bilinmiyor ve T ile ifade ediyoruz. Ancak bu muzların 20 tanesi çürük çıktığı için satılamıyor. Kalan muzların (yani T - 20 tane muzun) her biri daha yüksek bir fiyattan, yani 3x liradan satılıyor.

Bu satıştan elde edilen kâr oranının %80 olduğu söylenmiş. %80 kâr, toplam masrafın (toplam maliyetin) üzerine **%80 ekleyerek bir gelir elde edildiği anlamına gelir. Başka bir deyişle, kâr oranı %80 ise gelir, maliyetin 1.8 katı (yani maliyet + 0,8 × maliyet = 1,8 × maliyet) olmuştur.

Sonuçta bizden, satın alınan toplam muz sayısını bulmamız isteniyor.


2. Temel Kavramlar

  1. Alış Fiyatı (Maliyet Fiyatı): Tacirin muz başına ödediği tutar, problemde x lira olarak verilmiştir.
  2. Satış Fiyatı: Kalan her bir muzun satıldığı fiyat 3x liradır.
  3. Toplam Maliyet: T tane muzun tanesi x liradan alındığı için T × x liradır.
  4. Toplam Gelir (Hasılat): Çürük olmayan (T-20) muz satıldığında her biri 3x liradan satıldığı için toplam (T - 20) × 3x liradır.
  5. Kâr Oranı: %80 kâr, bu ticarette harcanan maliyetin üstüne %80 eklenmesi demektir. Gelir = Maliyet + %80 Maliyet = 1.8 × Maliyet.

Denklem kurarken şu önemli formülü kullanacağız:
Gelir = (T - 20) × 3x
Maliyet = T × x
Kâr %80 ⇒ Gelir = Maliyet × (1 + 0.80) = 1.8 × Maliyet


3. Denklem Kurma Adımları

Aşağıdaki adımları izleyerek denklem kuracağız:

  1. Toplam muz sayısını T olarak tanımla.
  2. Kalan muz sayısını (T - 20) olarak ifade et.
  3. Gelir: Kalan muzların satışından elde edilen para = (T - 20) × (3x).
  4. Maliyet: Bütün muzlar için ödenen toplam para = T × x.
  5. Kâr yüzdesini (yani %80) gelire ilişkin formül olarak yaz:
    (Gelir) = (Maliyet) × (1.8).

Bu formüller yardımıyla T bilinmeyenini çözeceğiz.


4. Adım Adım Çözüm

Adım 1: Değişkenleri Tanımlama

  • Toplam muz sayısı: T
  • Tanesi x liradan alınan muzların toplam maliyeti: T × x
  • Toplamda 20 muz çürük olduğu için satılan muz adedi: T - 20
  • Satış fiyatı (kalan her bir muzun tanesi): 3x lira
  • Toplam satış geliri: (T - 20) × 3x

Adım 2: Kâr Oranı Formülü

Kâr oranı = %80 ⇒ Gelir = Maliyetin 1.8 katı:

\text{Gelir} = 1.8 \times \text{Maliyet}

Problemde:

(T - 20) \times 3x = 1.8 \times (T \times x)

Adım 3: Denklemi Sadeleştirme

Denklemi adım adım çözelim:

  1. Gelir ifadesi:
(T - 20) \times 3x
  1. Maliyet ifadesi:
T \times x
  1. Kâr %80 \Rightarrow Gelir = 1.8 × Maliyet:
(T - 20) \times 3x = 1.8 \times (T \times x)

Şimdi her iki tarafı x ile çarpılan kısımları sadeleştirebiliriz. Eğer x \neq 0 (ki fiyat 0 olamayacağı için x > 0 varsayıyoruz), x’ler bölünebilir:

3 (T - 20) = 1.8 \times T

Adım 4: Sayısal Çözüm

3T - 60 = 1.8T
3T - 1.8T = 60
1.2T = 60
T = \frac{60}{1.2} = 50

Bu durumda toplam alınan muz sayısı T = 50 çıkar.

Adım 5: Bulduğumuz Sonucu Seçeneklerle Karşılaştırma

Seçeneklerde A) 50, B) 45, C) 40, D) 35, E) 30 vardır. Bulduğumuz sonuç 50 olduğuna göre A seçeneği doğrudur.


5. Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

  1. Çürük Muzları Göz Ardı Etme: Bazı öğrenciler denklem kurarken T tane muzun tamamını 3x liradan satıldığını sanıp başarısız çözüme ulaşabilir. Oysa 20 tanesinin satılamadığı vurgulanmıştır.
  2. Kâr Oranını Yanlış Yorumlama: Kimi öğrenciler %80 kârı, toplam gelirin %80’i gibi alıp yanılabiliyor. Doğrusu, maliyetin %80 fazlası = 1.8 × maliyet şeklinde düşünmektir.
  3. x’lerin İptalini Unutma: Denklem kurarken her iki tarafta ortak çarpan olan x’i ihmal etmemek gerekir. Aksi hâlde çözümde fazladan bilinmeyen gibi gözükecektir.
  4. Yanlış Dört İşlem: 3.0 ve 1.8 gibi ondalıklı sayılarla işlem yaparken dikkatsizlikten kaynaklanan hatalar ortaya çıkabilir.

6. Örnek Kontrol ve Doğrulama

T = 50 kabul edip denetleyelim:

  • Alış maliyeti:
50 \times x = 50x
  • Satılabilen muz sayısı:
50 - 20 = 30
  • Birim satış fiyatı: 3x olduğu için,
\text{Gelir} = 30 \times 3x = 90x
  • Kâr %80 ise,
\text{Gelir} = 1.8 \times \text{Maliyet} = 1.8 \times 50x = 90x

Sonuçta gelir 90x çıkar ki bu, 30 muzun 3x liradan satılmasıyla aynı değerdir. Yani kâr hesabı doğru, sonuç tutarlıdır.

Bu doğrulama, T = 50 sonucunun geçerli olduğunu net biçimde gösterir.


7. Özet Tablo

Aşağıdaki tabloda denklem kurma ve çözüm aşamalarını özetliyoruz:

Aşama İşlem Matematiksel Gösterim / Sonuç
1. Tanım Toplam muz sayısı T T (bilinmiyor)
2. Çürük Muzları Çıkarma Kalan muz adedi: T - 20 T - 20
3. Toplam Maliyet T muz × x lira T × x
4. Toplam Gelir (T - 20) muz × 3x lira 3x (T - 20)
5. Kâr Oranı %80 kâr ⇒ Gelir = 1.8 × Maliyet 3(T - 20)x = 1.8 (T x)
6. Hesaplama Denklemi sadeleştir: 3(T - 20) = 1.8T 3T - 60 = 1.8T
7. Çözüm 3T - 1.8T = 60 ⇒ 1.2T = 60 ⇒ T = 50 T = 50
8. Sonuç Toplam muz sayısı 50 (A) 50

8. Ek Açıklamalar ve Alternatif Çözüm Yolları

  • Oran-Orantı Yöntemiyle Çözüm: Bazı öğrenciler bütün işlem yerine oransal yaklaşım kullanabilir. Kârın %80 olması, gelir/maliyet = 1.8 anlamına gelir. Gelir = (T-20)3x, Maliyet = Tx sırasıyla orantı kurarak yine T = 50’yi bulurlar.
  • Kontrol Soruları:
  1. Muzların tanesini 3 kat fiyatına satmak, kâr oranına nasıl etki ediyor?
  2. Acaba satışı kaç tane muz üzerinden yapıyoruz, onun farkında mıyız?
  3. İşlem hatası var mı, kârı yüze nasıl çeviriyoruz?
  • Maliyet Kavramı: Çürük muzlara da aslında ödeme yapılmıştır. Yani 50 muzun tamamı için x liradan ücret ödenmiştir. O yüzden maliyet, 50×x’tir.
  • Satış Hilesi: Kalan 30 muzun 3x liradan satılması, orijinal birim fiyatın 3 katı değerdedir; bu da kâr marjını yükseltir.

9. Sonuç ve Değerlendirme

  • Denklemi kurup sadeleştirdiğimizde T = 50 bulduk.
  • Seçeneklerdeki A) 50 doğru yanıttır.
  • Çürük çıkan 20 muz, satılamadığı için gelir getirmez ancak maliyete dahildir. Satılabilen 30 muz, 3x liradan satıldığı için toplam gelir 90x olmuştur; bu da 50x maliyetin %80 fazlası (yani 50x + 40x = 90x) ile uyumludur.

Sonuç: Toplam muz sayısı 50’dir.


10. Kısa Özet

  1. Toplam Muz Sayısı (T): Aranıyor.
  2. Maliyet: T × x.
  3. Satış: (T - 20) muz, 3x’ten satılıyor ⇒ Gelir = 3x (T - 20).
  4. Kâr %80 ⇒ Gelir = 1.8 × Maliyet.
  5. Denklem: 3(T - 20) = 1.8T. Çözülünce T = 50.

Bir başka deyişle, başlangıçta 50 muz vardı, 20’si çürüdü, geri kalan 30 muz satılarak %80 kâr elde edildi. Sonuç, A şıkkı olan 50.


@Mehmet_TUNCEZ

Tanesi x liradan alınan muzların 20 tanesi çürük çıkıyor. Kalan muzlar tanesi 3x liradan satıldığında %80 kâr ediliyor. Buna göre, kaç tane muz satılmıştır?

Cevap: 30

Çözüm Aşamaları:

  1. Değişkenlerin Tanımlanması

    • Toplam muz sayısı: N
    • Alış fiyatı (bir muzun maliyeti): x lira
    • Satılan muz adedi: N - 20 (Çünkü 20 tanesi çürük çıkıyor ve satılamıyor)
    • Satış fiyatı (bir muz): 3x lira
  2. Toplam Maliyet Hesabı

    • Bir muzun maliyeti: x
    • Tüm muzların toplam maliyeti:
      \text{Maliyet} = N \cdot x
  3. Toplam Gelir Hesabı

    • Satılabilen muzlar: N - 20
    • Bir muzun satış fiyatı: 3x
    • Toplam satış geliri:
      \text{Gelir} = (N - 20) \cdot 3x
  4. %80 Kâr Koşulunun Denklemle İfade Edilmesi

    • %80 kâr demek, toplam gelir = maliyet + (maliyetin %80’i) anlamına gelir.
    • Başka bir deyişle,
      \text{Gelir} = \text{Maliyet} \times (1 + 0{,}80) = 1{,}8 \cdot (N \cdot x)
    • Denklem:
      (N - 20) \cdot 3x = 1{,}8 \cdot N \cdot x
  5. Denklemi Sadeleştirme ve Çözme

    • Her iki tarafta da x ortak çarpan olarak bulunur ve x ≠ 0 olduğu için sadeleştirilebilir:
      3(N - 20) = 1{,}8N
    • Sadeleştirelim:
      3N - 60 = 1{,}8N
      3N - 1{,}8N = 60
      1{,}2N = 60 \quad \Rightarrow \quad N = \frac{60}{1{,}2} = 50
  6. Sonuç

    • Toplam muz sayısı N = 50.
    • Satılabilen muz sayısı = N - 20 = 50 - 20 = 30.

Dolayısıyla kaç tane muz satılmıştır? sorusunun cevabı:
30

@Mehmet_TUNCEZ