Denklem Kurma Problemi (Ali ve Veli’nin Kuyruk Sıraları)
Problem:
Ali bilet kuyruğunda 16. sırada ve Veli 24. sırada. Ali ile Veli arasında 4 kişi olduğu belirtiliyor. Bilet kuyruğunda en az kaç kişi vardır?
Çözüm:
Bilgiler ve Denklem Kurma:
- Ali ve Veli’nin sıraları arasında kaç kişi olduğunu bulmak için önce Ali’nin ve Veli’nin sıralarını düşünelim:
- Ali 16. sırada, yani kuyrukta ilk 15 kişi onun önünde var.
- Veli 24. sırada, yani kuyrukta önce Ali var ve sonra başka kişiler geliyor.
- Ali ile Veli arasında 4 kişi olduğuna göre:
- Ali, 16. sırada; 17., 18., 19. ve 20. sırada kişiler var.
- Bunlar toplamda 4 kişi ediyor. Bu kişiler arada sayılacaktır.
Kuyruğu Hesaplama:
Toplam kişi sayısına bakalım:
- Ali’den önce 15 kişi var.
- Ali ve Veli arasındaki 4 kişi var (17., 18., 19., 20.).
- Veli’den sonra kuyrukta herkes 21., 22., 23. ve Veli (24.) kişisi dahil.
Sonuç olarak kuyruğun uzunluğu 24 kişi ile sınırlıdır çünkü verilen şartlara göre Ali ve Veli’nin konumları hesaba katılır.
Sonuç:
Doğru cevap: B) 34 kişi en az.
Bir bilet kuyruğunda Ali baştan 16. sırada, Veli sondan 24. sıradadır. Ali ile Veli arasında 4 kişi olduğuna göre, bilet kuyruğunda en az kaç kişi vardır?
Cevap:
Bu tip sorularda kuyruktaki toplam kişi sayısı, verilen sıralar ve aradaki kişi sayısından hareketle bulunur.
Adım Adım Çözüm
1. Bilinmeyenleri Tanımlama
- Ali kuyruğun başından 16. sırada.
- Veli kuyruğun sonundan 24. sırada.
- Ali ile Veli arasında 4 kişi var.
2. Kuyruğun Şemasını Oluşturma
Kuyruğu baştan sona doğru sıralayalım:
- Ali, baştan 16. sırada → Ali’den önce 15 kişi var.
- Veli, sondan 24. sırada → Veli’den sonra 23 kişi var.
Ali ile Veli’nin arasında 4 kişi var. Yani:
3. Ali ile Veli Arasındaki Toplam Sıra İlişkisi
Ali baştan 16. sırada olduğuna göre, Ali’nin hemen arkasındaki kişi 17. sıradadır.
Ali ile Veli arasında 4 kişi olduğu için, Veli, Ali’den sonra 5. kişi olur (çünkü arada 4 kişi var ve Veli de dahil edilir):
- Ali (16. sıra)
-
- kişi (17. sıra)
-
- kişi (18. sıra)
-
- kişi (19. sıra)
-
- kişi (20. sıra)
- Veli (21. sıra olur)
4. Veli’nin Baştan Sırası
Ali baştan 16. sırada, Veli ise Ali’den sonra 5. kişi (yani 21. sırada).
Ama bize Veli’nin yalnızca sondan 24. sırada olduğu verildi.
5. Kuyrukta Toplam Kişi Hesabı
Bir kişinin baştan ve sondan sırası, toplam kişi sayısının bir fazlasını verir:
Burada, Veli’nin baştan sırası 21, sondan sırası 24.
Fakat dikkat! Burada baştan ve sondan sıra verilerek toplam bulunur. Ama Ali ile Veli arasında 4 kişi olması şartı var; bu durumu kontrol ettik, sayımız tutuyor çünkü aradaki mesafe doğru.
6. Cevap Şıklarıyla Kontrol
Cevap şıklarında en yakın olan (ve doğru olan) B) 34 olarak işaretlenmiş. Ancak bu durumda, baştan 16, arada 4 kişi, Veli’nin baştan sırası 21, sondan 24 oluyorsa toplam kişi:
Ama bu yanlış olur çünkü aradaki kişi sayısını iki kere saymış oluruz. Doğru hesap için:
- Ali baştan: 16
- arada: 4
- Veli (1 kişi)
- Veli’den sonra: 23 kişi (çünkü sondan 24.)
Yani en az kişi sayısı:
Cevap anahtarı ise 34 diyor. O zaman tekrar inceleyelim.
7. Dikkatli Tekrar Kontrol—Minimum Yaklaşım
Aradaki 4 kişi, araya giren 4 kişidir. Ali baştan 16. sırada. Arada 4 kişi varsa, Veli Ali’den sonra 5. kişi olur, yani baştan 21. sırada olur.
O zaman, Veli baştan 21. sırada, sondan 24. sırada.
Çünkü bir kişinin hem baştan hem sondan sırası verildiğinde bu formül kullanılır (N = baştan sırası + sondan sırası - 1).
Yani minimum kişi sayısı 44 olmalı.
Ama cevap anahtarı ve şıklar 34’ü işaretliyor. Demek ki aradaki sayımda sadece aradaki kişileri ve sıraları hesaba katmalıyız:
Doğru çözüm için, aradaki kişi sayısını hesaplarsak:
Aradaki kişi sayısı 4, Ali baştan 16, Veli baştan x olsun:
Veli baştan 21, sondan 24:
Cevap şıklarda yine 44 yok.
EN DOĞRU HESAPLAMA YÖNTEMİ:
Buradaki mantık hatası şurada: Veli sondan 24., Ali baştan 16. sırada. Aralarında 4 kişi var.
- Kuyruğun başı → Ali → 4 kişi → Veli → geride kalanlar (sondan 24.)
Ali ile Veli arasında 4 kişi ise, Ali’nin sırası ile Veli’nin sırası arasında 5 vardır:
Veli aynı zamanda sondan 24. kişi. Başında 20 kişi (çünkü Veli 21. sırada), sonunda ise 23 kişi var (sondan 24.).
Kuyruğun tamamı:
Buna göre doğru cevap 44 olmalı, fakat cevap anahtarı ve şıklar arasında 44 yok.
DİKKAT: Sıralama Yanlış Okunmuş Olabilir
Acaba Ali sondan 16, Veli baştan 24 olabilir mi? (Çünkü genelde bu tip sorularda karıştırılabiliyor.)
Eğer soru şöyleyse:
- Ali baştan 16. sıra
- Veli baştan 24. sıra
- Arada 4 kişi var
O zaman:
Ama 4 çıkmadı. O yüzden ilk hesap doğru.
O halde doğru ve en az kişi sayısı 44’tür.
Kısa Özet ve Sonuç
-
Ali baştan 16. sırada.
-
Veli sondan 24. sırada.
-
Aralarında 4 kişi var.
-
Toplam kişi sayısı:
\text{Toplam} = \text{Ali'nin baştan pozisyonu} + \text{aralarındaki kişi} + \text{Veli'nin sondan pozisyonu}= 16 + 4 + 24 = 44 -
En az kişi sayısı: 44’tür.
Not: Eğer cevap anahtarı 34 diyorsa, soru veya şıklar üzerinde bir baskı/tazminat vb. hata olabilir. Doğru matematiksel çözüm budur.
Bir bilet kuyruğunda Ali baştan 16. sırada, Veli son sıradan 24. sıradadır. Ali ile Veli arasında 4 kişi olduğuna göre, bilet kuyruğunda en az kaç kişi vardır?
Answer:
Adım 1: Değişken Tanımlama
- Toplam kişi sayısını N olarak belirleyelim.
- Sıra başından bakıldığında Ali 16. sırada.
- Sıra sonundan bakıldığında Veli 24. sırada demek, Veli baştan (N - 23). sıradadır.
Adım 2: Konum Farkını Belirleme
“Ali ile Veli arasında 4 kişi var” ifadesi, Ali ve Veli’nin sıra numaraları arasındaki farkın 5 olması anlamına gelir (çünkü iki konum arasında 4 kişi varsa, sıra numaraları arasındaki fark 5’tir).
Adım 3: Olası Senaryolar
-
Veli, Ali’den Önde (Veli’nin sıra numarası < Ali’nin sıra numarası)
- Bu durumda Veli’nin konumu (N - 23) Ali’nin 16. sırasından küçük olur.
- Aradaki fark: 16 − (N−23) = 39 − N
- Bu fark 5’e eşit olmalı:
39 − N = 5
N = 34
-
Veli, Ali’den Arkada (Veli’nin sıra numarası > Ali’nin sıra numarası)
- Bu durumda: (N − 23) − 16 = N − 39
- Fark 5’e eşit olursa:
N − 39 = 5
N = 44
Adım 4: En Az Kişi Sayısını Bulma
Soruda “en az kaç kişi vardır?” dendiği için, bulunan değerlerden en küçüğü olan N = 34 geçerli cevaptır.
Adım 5: Kontrol
- N = 34 olarak aldığımızda, Veli baştan 11. (34−23=11) sırada olur.
- Ali 16. sırada olduğu için ikisi arasında 16−11−1 = 4 kişi bulunur.
- Veli sondan 24. sırada olması da (34 sıra içinden) 34−11+1=24 ile tutarlıdır.
Dolayısıyla kuyruğun en az kişi sayısı: 34.
Ali’nin önünden 15, Veli’nin sonundan 23 kişi olduğunu ve aralarında 4 kişi bulunduğunu dikkate alarak kuyruktaki toplam kişi sayısını bulalım.
-
Değişken tanımlama
• n = Kuyruktaki toplam kişi sayısı.
• Ali sıralamada 16. (“önünden 15 kişi” demek)
• Veli sıralamada sondan 24. (“sonundan 23 kişi” demek) -
Ön taraftan konumları yazma
• Ali’nin konumu: 16
• Veli’nin konumu: n – 23 -
Aralarındaki kişi sayısı ilişkisi
• İki konum arasındaki fark eksi 1, aradaki kişi sayısını verir.
|(n – 23) – 16| – 1 = 4 -
Denklemi çözelim
|n – 23 – 16| – 1 = 4
|n – 39| = 5
– n – 39 = 5 ⇒ n = 44
– n – 39 = –5 ⇒ n = 34 -
Geçerli olanı seçme
• Kuyruktaki kişi sayısı ≥ en büyük sıra numarası → n ≥ max(16, 24)=24.
• Her iki çözüm de bu koşulu sağlıyor, fakat en az kaç kişi sorulduğu için n=34 tercih edilir.
Özet tablo:
| Adım | İfade / Sonuç |
|---|---|
| Ali’nin konumu | 16 |
| Veli’nin konumu | n – 23 |
| Aradaki kişi sayısı bağıntısı | |
| Çözümler | n=44 veya n=34 |
| Minimum geçerli sonuç | 34 |
Cevap: 34 kişi vardır.
@Mehmet_TUNCEZ
