ine geçmişur. DeneyOe gergekieye
1 ve 2 numaralarıyla belirtilmiştir.
nar de9iier
Soğuk levha
lyot gazı
Katı iyot
Kati iyot
Buna göre deney ile ilgili yapılan yorumlardan
hangisi doğrudur?
A) 1 numaralı hâl değişimi kırağılaşma, 2 numaralı
hâl değişimi süblimleşmedir.
B) 1 numaralı hâl değişimi esnasında katı iyot çev-
reden ISI almıstır.
İyotun Hâl Değişimi Deneyi Analizi
Görselde verilen deneyde, katı iyot maddesinin ısıtılması ve ardından soğuk bir levha ile etkileşimi sonucu gerçekleşen hâl değişimleri gösterilmiştir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 1 Numaralı Hâl Değişimini İnceleyelim
- Olay: Beher içindeki katı iyot ısıtıldığında sıvı hâle geçmeden doğrudan iyot gazı haline gelmektedir.
- Tanım: Bir maddenin katı hâlden doğrudan gaz hâline geçmesine süblimleşme denir.
- Isı İlişkisi: Süblimleşme gerçekleşirken madde çevreden ısı alır.
Adım 2 — 2 Numaralı Hâl Değişimini İnceleyelim
- Olay: Yükselen iyot gazı, üstteki soğuk levha ile karşılaşınca ısı kaybederek doğrudan katı iyot kristallerine dönüşmektedir.
- Tanım: Bir maddenin gaz hâlden doğrudan katı hâle geçmesine kırağılaşma (veya geri süblimleşme) denir.
- Isı İlişkisi: Kırağılaşma gerçekleşirken madde çevreye ısı verir.
Adım 3 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
- A Seçeneği: “1 numaralı hâl değişimi kırağılaşma, 2 numaralı hâl değişimi süblimleşmedir.” → YANLIŞ. (Tam tersi olmalıdır).
- B Seçeneği: “1 numaralı hâl değişimi esnasında katı iyot çevreden ısı almıştır.” → DOĞRU. Süblimleşme ısı alan (endotermik) bir olaydır; katı iyotun gaza dönüşmesi için ısıtılması gerekir.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
B. Seçeneği — Süblimleşme için ısı gereklidir, iyot çevreden (ocaktan) ısı almıştır.
A. Seçeneği — Tanımlar yer değiştirmiştir.
Adım 5 — Son Doğrulama
1 numaralı ok katıdan gaza geçişi (ısı alan süblimleşme), 2 numaralı ok gazdan katıya geçişi (ısı veren kırağılaşma) temsil eder. B seçeneği bu bilimsel gerçekle tam uyumludur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 1 numaralı hâl değişimi esnasında katı iyot çevreden ısı almıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Süblimleşme
- Tanım: Katının doğrudan gaz olmasıdır.
- Bu problemde: Isıtılan iyotun mor gaz bulutuna dönüşmesidir.
2. Kırağılaşma
- Tanım: Gazın doğrudan katı olmasıdır.
- Bu problemde: Gazın soğuk levhada katılaşmasıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Kavram Karıştırma
- Yanlış: Süblimleşme ile kırağılaşmayı birbirine karıştırmak.
- Doğru: Katıdan gaza → Süblimleşme; Gazdan katıya → Kırağılaşma.
- Neden Yanlış: Okların yönüne ve maddenin başlangıç/son fiziksel hâline dikkat edilmelidir.
Bu deneydeki 2 numaralı olayın (kırağılaşma) ısı vererek gerçekleştiğini ve levhanın neden “soğuk” olması gerektiğini açıklamamı ister misin?
