- 34a25b alti basamaklı sayısınin’36 ile bölümün-
den kalan 18 olduğuna göre a’nın alabileceği
değerler toplamı kaçtır?
A) 18
B) 17
C) 16
D) 15
E) 14
34a25b Sayısının 36 ile Bölümünden Kalan 18 İse a’nın Alabileceği Değerler Toplamı Kaçtır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Bir sayının 36 ile bölümünden kalan 18 ise, bu sayı hem 4 ile hem de 9 ile bölümünden kalan 18 olacaktır. Ancak, 18 sayısı 4’ten büyük olduğundan, kalanın kalanı alınır. Yani 18’in 4 ile bölümünden kalan 18 = 4 \times 4 + 2 olduğu için, sayı 4 ile bölündüğünde kalan 2 olmalıdır. 18 sayısı 9’dan büyük olmadığı için, 9 ile bölümünden kalan yine 18’dir. Bu da 18 = 2 \times 9 + 0 olduğundan, sayı 9 ile bölündüğünde kalan 0 olmalıdır.
Özetle:
- 34a25b \equiv 18 \pmod{4} \Rightarrow 34a25b \equiv 2 \pmod{4}
- 34a25b \equiv 18 \pmod{9} \Rightarrow 34a25b \equiv 0 \pmod{9}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Sayının 4 ile Bölümünden Kalanı İncele
Bir sayının 4 ile bölümünden kalanı, sayının son iki basamağının (5b) 4 ile bölümünden kalana eşittir. Kalanın 2 olması gerektiğinden:
5b \equiv 2 \pmod{4}
50 + b \equiv 2 \pmod{4}
2 + b \equiv 2 \pmod{4} (çünkü 50 \equiv 2 \pmod{4})
b \equiv 0 \pmod{4}
Yani b değeri 0, 4 veya 8 olabilir.
Adım 2 — Sayının 9 ile Bölümünden Kalanı İncele
Bir sayının 9 ile bölümünden kalanı, sayının rakamları toplamının 9 ile bölümünden kalana eşittir. Kalanın 0 olması gerektiğinden (yani tam bölünmelidir):
3 + 4 + a + 2 + 5 + b \equiv 0 \pmod{9}
14 + a + b \equiv 0 \pmod{9}
Adım 3 — b’nin Farklı Değerleri İçin a’yı Bul
-
Durum 1: b = 0 ise
14 + a + 0 \equiv 0 \pmod{9}
14 + a \equiv 0 \pmod{9}
14 = 1 \times 9 + 5 olduğundan, 5 + a \equiv 0 \pmod{9}
Buradan a = 4 olmalıdır. -
Durum 2: b = 4 ise
14 + a + 4 \equiv 0 \pmod{9}
18 + a \equiv 0 \pmod{9}
18 zaten 9’un tam katı olduğundan, 0 + a \equiv 0 \pmod{9}
Buradan a = 0 veya a = 9 olabilir. -
Durum 3: b = 8 ise
14 + a + 8 \equiv 0 \pmod{9}
22 + a \equiv 0 \pmod{9}
22 = 2 \times 9 + 4 olduğundan, 4 + a \equiv 0 \pmod{9}
Buradan a = 5 olmalıdır.
Adım 4 — a’nın Alabileceği Değerleri Topla
Bulduğumuz a değerleri şunlardır: 4, 0, 9, 5.
Toplamları: 4 + 0 + 9 + 5 = 18
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 18
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Bölünebilme Kuralları
- Tanım: Bir sayının başka bir sayıya kalansız bölünüp bölünmediğini hızlıca anlamak için kullanılan kurallardır.
- Bu problemde: 36 ile bölünebilme kuralı için 4 ve 9 ile bölünebilme kuralları kullanıldı.
2. Modüler Aritmetik
- Tanım: Sayıların bölme işlemine göre kalanlarını inceleyen bir matematik dalıdır.
- Bu problemde: Kalanları bulmak ve denklemleri basitleştirmek için modüler aritmetik (örneğin \pmod{9}) kullanıldı.
SIK YAPILAN HATALAR:
Kalana Dikkat Etmemek
- Yanlış: 36 ile bölümünden kalan 18 ise, 4 ile bölümünden kalanın da 18 olduğunu düşünmek.
- Doğru: Kalan, bölen sayıdan küçük olmalıdır. Eğer kalan büyükse, tekrar bölünerek asıl kalan bulunmalıdır. 18 \div 4 işleminde kalan 2’dir.
- Neden yanlış: Bu hata, yanlış b değerlerinin bulunmasına ve dolayısıyla yanlış a değerlerine yol açar.
9 ile Bölünmede Kalanı Unutmak
- Yanlış: 14 + a + b toplamının 9’un katı olması gerekirken, sadece a+b kısmını düşünmek.
- Doğru: Rakamlar toplamının kendisi veya 9’a bölümünden kalan, 9 ile bölünebilme kuralı için kullanılır. 14+a+b toplamının 9’a bölümünden kalan 0 olmalıdır.
- Neden yanlış: Bu hata, eksik veya hatalı a değerlerinin bulunmasına neden olur.
Bu konuyu pekiştirmek için 34a25b gibi farklı bir altı basamaklı sayının 72 ile bölümünden kalanı bulmanı ister misin?
