Demir yolu raylarının döşenmesi ile genleşme ve büzülme olayı ilişkilendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi hatalı bir bilgi olur?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A seçeneği: “Tren rayları genleşirken boyları uzamaz, bu yüzden raylar döşenirken aralarında boşluk bırakmadan döşenir.”
Açıklama: Isınan maddeler genleşir; metaller ısındığında boyca uzar. Bu nedenle raylar genleştiğinde boyları uzar ve aralarda boşluk bırakılmalıdır.
Sonuç: Bu ifade bilimsel olarak yanlıştır.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B seçeneği: “Tren raylarında görülen genleşme özelliği, elektrik tellerinde de görülür.”
Açıklama: Genleşme tüm katı maddelerde görülür; hem raylar hem de elektrik telleri metalden yapılır ve ısı değişiminde genleşirler.
Sonuç: Bu ifade doğrudur.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C seçeneği: “Tren rayları döşenirken genleşme ve büzülme olayı dikkate alınmalıdır.”
Açıklama: Rayların güvenliği için döşeme sırasında genleşme ve büzülme göz önünde bulundurulur (boşluk, genleşme derzleri vb.).
Sonuç: Bu ifade doğrudur.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D seçeneği: “Yaz aylarında genleşen tren rayları kış aylarında büzüşerek önceki hâlini alır.”
Açıklama: Termal genleşme geri dönüşümlüdür; sıcaklık düştüğünde madde tekrar kısalır. Bu nedenle yaz-kış arasındaki genleşme-büzülme döngüsü doğrudur.
Sonuç: Bu ifade doğrudur.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. “Tren rayları genleşirken boyları uzamaz…” — YANLIŞ (Bilimsel gerçeklere aykırı)
B. “Tren raylarında görülen genleşme… elektrik tellerinde de görülür.” — DOĞRU
C. “Tren rayları döşenirken genleşme ve büzülme dikkate alınmalıdır.” — DOĞRU
D. “Yazda genleşen raylar kışta büzüşerek önceki hâlini alır.” — DOĞRU
Adım 6 — Son Doğrulama
A seçeneği, genleşmenin boy uzamasıyla ilgili temel fizik kuralını yanlış ifade ettiği için hatalı bilgidir. Diğer seçenekler genleşme-büzülme olgusunu doğru şekilde yansıtmaktadır.
CEVAP: A) Tren rayları genleşirken boyları uzamaz, bu yüzden raylar döşenirken aralarında boşluk bırakmadan döşenir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 