u var-
karar-
ayran
şma-
a
da
daki
18. Divan şairleri, Türkçeyi benimseyerek işleyecekleri yer-
de Arapça ve Farsça sözlüklerden topladikları kelimeleri,
bu dilerin kurallarıyla birlikte dilimize sokmuşlar böylece
anlaşılmayan ve hiçbir yerde konuşulmayan yapma bir
dil meydana getirmişlerdir. Ana dil, “avam dili” diye kü-
çümsenmiş; kendi hâline birakılmıştır. Divan sanatçısı
için amaç, “hüner ve marifet” göstermektir; yazı veya şir
kelime oyunları, sanat cambazikları, zincirleme tamlama-
lar, bileşik isimler ve sifatlarla doldurulup anlaşılmaz hâle
getirildiği oranda-ustalik gösterimişolunur. O kadar ki her-
hangi bir kavramı tek kelimeyle ya da onu belirtecek bir iki
sifatla anlatmak ayıp sayılır. Tüm bunlar sebebiyle —
Bu parçanın son cümlesi anlam akışına göre aşağıda-
kilerin hangisiyle tamamlanabilir?
A) şánat değeri yüksek, üslubu sağlam bir şiir dili oluş-
muştur
B) divan şiri uzun zaman boyunca varliğını korumuştur
C) halkın sanat anlayışı dar yükselmiş,ileri seviyeye ta-
Şinmıştır
D) divan şiri hiçbir zaman biçimdegädun vermemiştir
E) divan edebiyatı, halktan kopuk bir edebiyat olarak kal-
miştır
Parçada Divan edebiyatının halktan uzak, anlaşılmaz ve yapay bir dil oluşturduğu anlatılıyor. Bu yüzden son cümle, anlam akışına göre “divan edebiyatı, halktan kopuk bir edebiyat olarak kalmıştır” ile tamamlanmalıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP: E) divan edebiyatı, halktan kopuk bir edebiyat olarak kalmıştır
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Neden E?
Metinde şu düşünceler var:
Arapça ve Farsça kelimeler kullanılmış,
Türkçenin doğal yapısı ikinci planda bırakılmış,
dil anlaşılmaz hâle getirilmiş,
Divan sanatçısı halk için değil, ustalık göstermek için yazmıştır.
Bunların hepsi, edebiyatın halka uzak olduğunu gösterir.
Diğer seçenekler neden yanlış?
A) Metin, olumlu bir şiir dili övmüyor; tam tersine eleştiriyor.
B) Süreklilikten bahsedilmiyor.
C) Halkın sanat anlayışının yükseldiği söylenmiyor.
D) “Biçimden ödün vermemek” olumlu bir anlam taşır; metinle uyuşmaz.
E) Metnin ana düşüncesi budur.
Kısa ipucu
Bu tür sorularda son cümleyi seçerken, parçadaki genel yargıyı bul:
Burada genel yargı = Divan edebiyatı halktan kopuktur.
Parçanın Son Cümlesinin Anlam Akışına Göre Tamamlanması
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Parçayı Anlamak
Parçada, Divan şairlerinin Türkçeyi benimseyerek Arapça ve Farsça kelimeleri, bu dillerin kurallarıyla dilimize soktukları ve böylece anlaşılmayan, hiçbir yerde konuşulmayan yapma bir dil oluşturdukları vurgulanıyor. Ana dil küçümsenmiş, kendi hâline bırakılmış. Divan sanatçısı için amaç, “hüner ve marifet” göstermek, şiirleri karmaşık ve anlaşılmaz hale getirerek ustalık sergilemekmiş. Kavramların kısa ve anlaşılır şekilde değil, uzun ve süslü anlatımlarla ifade edilmesi ayıp sayılıyormuş.
Adım 2 — Parçanın Anlamına Göre Son Cümleyi Belirlemek
Parçanın ruhu, Divan edebiyatının halktan kopuk, karmaşık, süslü, anlaşılması zor bir dil ile oluşturulan sanat anlayışını vurguluyor.
A şıkkı (“sanat değeri yüksek, üslubu sağlam bir şiir dili oluşmuştur”) olumlu bir değerlendirme yapıyor, parçada ise dilin anlaşılmaz ve yapma olduğuna dikkat çekiliyor, bu olumsuz ifadeyle çelişir.
B şıkkı (“divan şiiri uzun zaman boyunca varlığını korumuştur”) zamanla ilgili ama parça dil ve anlaşılırlık üzerinde duruyor.
C şıkkı (“halkın sanat anlayışı da yükselmiş”) halktan bahsedilmemiş, hatta halkın dili küçümsenmiş.
D şıkkı (“divan şiiri hiçbir zaman biçimden ödün vermemiştir”) biçimle ilgili, doğrudan bağlanabilir ama son cümle olarak parçada vurgulanan “sanatçı için amaç ustalığı göstermek, anlaşılmazlığı artırmak” gerçeğini tam yansıtmaz.
E şıkkı (“divan edebiyatı, halktan kopuk bir edebiyat olarak kalmıştır”) parçanın ana fikrine tam uygun; yani Divan edebiyatının halktan kopuk olduğu vurgusu.
───────────────────────────── Cevap: E) divan edebiyatı, halktan kopuk bir edebiyat olarak kalmıştır
─────────────────────────────
Temel Kavramlar:
Divan Edebiyatı Dili: Arapça ve Farsça unsurlarla dolu, karmaşık ve halk tarafından anlaşılmayan yapma dil.
“Avam Dili”: Halkın konuştuğu ve sade dilin küçümsenmesi.
Sanatçının Amacı: Anlaşılmazlığı ve sanat oyunlarını artırarak ustalık göstermek.
Halktan Kopukluk: Divan şiirinin halkın anlayışından uzak olduğu gerçeği.
Başka bir örnek çözüm ister misin? Başka YKS TYT soruları üzerinde de yardımcı olabilirim! Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
CEVAP: E) divan edebiyatı, halktan kopuk bir edebiyat olarak kalmıştır
Çözüm Adımları:
Temel Kavramlar: