6-2
(-9)-32
işleminin sonucunun çözümlenmiş hâi aşağ
dakilerden hangisidir?
A) 1-10 + 2-10 +5-10-3
B) 3-10 + 2-10 + 5- 103
C) 1-10+ 1-10- +2-102 + 5:10
D) 1-10° + 2-10 +5-102
Üslü İfadeler ve Ondalık Çözümleme
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- (-a)^{2n} = a^{2n} (Negatif bir sayının çift kuvveti pozitiftir)
- (a \cdot b)^n = a^n \cdot b^n ve (a^m)^n = a^{m \cdot n}
- \frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}
- a^{-n} = \frac{1}{a^n}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verilen ifadeleri asal çarpanların üssü biçiminde yazma
- Paydaki 6^{-4} ifadesini asal çarpanlarına ayıralım:6^{-4} = (2 \cdot 3)^{-4} = 2^{-4} \cdot 3^{-4}
- Pay kısmının tamamı:2^{-4} \cdot 3^{-4} \cdot 2^1 = 2^{-4+1} \cdot 3^{-4} = 2^{-3} \cdot 3^{-4}
Adım 2 — Paydadaki negatif üslü ifadeyi düzenleme
- (-9) ifadesinin üssü çift sayı (-4) olduğu için sonuç pozitiftir:(-9)^{-4} = 9^{-4} = (3^2)^{-4} = 3^{-8}
- Payda kısmının tamamı:3^{-8} \cdot 3^2 = 3^{-8+2} = 3^{-6}
Adım 3 — Payı paydaya bölme
- Oluşan kesirde aynı tabanlı üslü sayıları bölelim:\frac{2^{-3} \cdot 3^{-4}}{3^{-6}} = 2^{-3} \cdot 3^{-4 - (-6)} = 2^{-3} \cdot 3^2
- Değeri hesaplayalım:2^{-3} \cdot 3^2 = \frac{1}{2^3} \cdot 9 = \frac{9}{8}
Adım 4 — Kesri ondalık sayıya çevirme ve çözümleme
- Pay ve paydayı 125 ile genişleterek paydayı 1000 yapalım:\frac{9 \cdot 125}{8 \cdot 125} = \frac{1125}{1000} = 1,125
- 1,125 ondalık gösterimini 10’un tam sayı kuvvetlerine göre çözümleyelim:1,125 = 1 \cdot 10^0 + 1 \cdot 10^{-1} + 2 \cdot 10^{-2} + 5 \cdot 10^{-3}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — 1 \cdot 10^0 + 1 \cdot 10^{-1} + 2 \cdot 10^{-2} + 5 \cdot 10^{-3}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Ondalık Çözümleme: Bir ondalık gösterimin basamak değerlerinin toplamı şeklinde 10’un tam sayı kuvvetleri kullanılarak ifade edilmesidir. Virgülden sonraki basamaklar sırasıyla 10^{-1} (onda birler), 10^{-2} (yüzde birler) ve 10^{-3} (binde birler) basamaklarıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: (-9)^{-4} ifadesindeki eksiyi dışarı çıkarıp sonucu negatif bulmak veya \frac{1}{8} kesrini 0,125 yerine 0,025 olarak almak.
Doğru Yaklaşım: Negatif sayının parantez dışındaki üssü çift ise işaretin pozitif olacağını unutmamak ve \frac{9}{8} = 1,125 değerindeki onda birler basamağını (1 \cdot 10^{-1}) çözümlemeye mutlaka dahil etmek.
Bu konuyla ilgili benzer bir üslü ifade sadeleştirme sorusu daha çözmek ister misin?
