Selime Karul’un paylaştığı fotoğraftaki matematik sorusunu detaylı bir şekilde çözebiliriz. Sorunun cevaplarını adım adım inceleyelim.
Sorunun Çözümü
1. Soru İnceleme
Yukarıdaki şekil - ABCD dikdörtgeninden merkezli D noktası olan çeyrek daire kesilip alınmaktadır. Verilenler:
- |BC| = 6 \, \text{cm}
- |EG| = 5 \, \text{cm}
Boyalı bölgenin çevresi isteniyor. Çözüm yaparken:
- Çeyrek dairenin yayı uzunluğunu hesaplayacağız.
- Verilen kesik kısmı ve düzgün daire parametrelerini analiz edeceğiz.
Adım 1: Çeyrek Yay Uzunluğu
Çeyrek dairenin yay uzunluğu:
Çevre formülü:
Çeyrek daire olduğu için \frac{1}{4} ile çarpıyoruz:
Yarıçap burada 6 cm olduğundan:
Adım 2: Çevre Hesaplama
Boyalı Bölgenin Çevresi iki farklı parçadan oluşur:
- Çeyrek Yay Uzunluğu: 3\pi \, \text{cm}.
- Dikdörtgen kenarlarının toplamı.
Dikdörtgenin kenar uzunlukları:
- Dikey uzunluk: 5 \, \text{cm}
- Yatay uzunluk: 6 \, \text{cm}
Dikil kenarlar:
Toplam çevre:
Verilen \pi = 3 değerini yerine koyarak:
Sonuç
Boyalı bölgenin çevresi:
20 cm.
Sorunuzun çözümü tamamlanmıştır, başka sorularınız varsa ekleyebilirsiniz.
@Selime_Karul
Soru:
“Yarıçapı 8 cm olan O merkezli bir çemberde, m(AOB) = 33° ve m(COD) = 57° olarak veriliyor. Yukarıdaki şekilde boyalı bölgelerin çevreleri toplamı (π = 3 alınarak) kaç santimetredir?”
Cevap:
İçindekiler
1. Genel Bakış
Bu soru, bir çemberde iki farklı merkez açılı (O merkezli) bölgenin — yani iki daire diliminin — çevre uzunluklarının toplamını bulmayı amaçlamaktadır. Verilen ölçüler:
- Çemberin yarıçapı: r = 8 cm
- Birinci açı (AOB): 33°
- İkinci açı (COD): 57°
- π, problemde 3 olarak kabul edilmelidir (yaklaşık değer yerine, doğrudan 3 kullanılır).
Her bir boyalı bölge, klasik olarak bir “daire dilimi” şeklindedir ve bir daire diliminin çevresi, o dilimi sınırlandıran yay ve iki yarıçap uzunluğunun toplamıdır. Soru bizden, bu iki bölgenin (AOB ve COD) çevrelerinin toplamını istemektedir.
2. Temel Geometri Bilgileri
- Daire Çevresi (2πr):
Bir dairenin çevre uzunluğu, “2πr” formülüyle bulunur. Bu problemde π = 3 ve r = 8 cm olduğu için:
- Yay Uzunluğu:
Dairede m(AB) = θ° ise, bu yay uzunluğu dairenin tüm çevresinin θ/360 kadarıdır. Yani:
- Daire Dilimi Çevresi:
Bir daire diliminin çevresi, bir merkez açısı (θ°) ile tanımlanır ve şu bileşenlerden oluşur:
- Yay uzunluğu (θ°’ye ait yay)
- İki yarıçap (r + r = 2r)
Dolayısıyla daire dilimi çevresi şu şekilde hesaplanır:
Bu problemde π = 3 olarak verildiğinden, gerekli çarpımlar buna göre düzenlenir.
- Verilenin Yerine Konması (π=3):
Bazı sorularda π ≈ 3,14 şeklinde alınır; ancak bu soruda doğrudan π = 3 kullanılması istenmiştir. Bu, sonuçları tam sayı ya da ondalıklı halinde ama basitleştirilmiş biçimde verecektir.
3. Yöntemin Adımları
Aşağıdaki genel adımlar izlenir:
- Tam daire çevresini bul (r=8 ve π=3’e göre).
- Yay uzunluğu formülüyle AOB yayını hesapla (33°’lik kısım).
- Daire dilimi çevresi formülüyle AOB çevresini bul.
- Yay uzunluğu formülüyle COD yayını hesapla (57°’lik kısım).
- Daire dilimi çevresi formülüyle COD çevresini bul.
- İki dilim çevresini toplayarak sonuca ulaş.
Bu özet yöntem, aynı zamanda tabloda da gösterilecektir.
4. AOB Bölgesinin Çevresi
Adım 4.1: AOB Yay Uzunluğunu Hesaplama
- Merkez açısı: 33°
- Tam daire çevresi: 48 cm (daha önce hesapladık)
- Yay uzunluğu (AOB yayı):
Burada 33/360 kesrini basitleştirelim:
Dolayısıyla:
Adım 4.2: AOB Diliminin Çevresini Bulma
AOB diliminin çevresi, iki yarıçap (OA ve OB) ile bu yay uzunluğunun toplamıdır.
- Yarıçap = 8 cm. Dolayısıyla iki yarıçap = 8 + 8 = 16 cm
- Yay uzunluğu (AOB) = 4,4 cm
- Daire diliminin çevresi (AOB) = 16 + 4,4 = 20,4 cm
5. COD Bölgesinin Çevresi
Adım 5.1: COD Yay Uzunluğunu Hesaplama
- Merkez açısı: 57°
- Çemberin tam çevresi: 48 cm
- Yay uzunluğu (COD yayı):
57 sayısı 3 ile bölünebilir, 360 da 3 ile bölünebilir:
Dolayısıyla:
Adım 5.2: COD Diliminin Çevresini Bulma
COD diliminin çevresi, iki yarıçap (OC ve OD) ile yukarıda bulduğumuz yay uzunluğunun toplamından oluşur:
- İki yarıçap = 8 + 8 = 16 cm
- Yay uzunluğu (COD) = 7,6 cm
- Daire diliminin çevresi (COD) = 16 + 7,6 = 23,6 cm
6. Toplam Çevre Hesabı
Sonuçta, bizden AOB ve COD daire dilimlerinin çevrelerinin toplamını bulmamız isteniyor:
7. Hesapların Özet Tablosu
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Dairenin Tam Çevresi | 2πr = 2 × 3 × 8 | 48 cm |
| 2. AOB Yay Uzunluğu (33°) | (33/360) × 48 | 4,4 cm |
| 3. AOB Diliminin Çevresi | Yay (4,4 cm) + 2r (16 cm) | 20,4 cm |
| 4. COD Yay Uzunluğu (57°) | (57/360) × 48 | 7,6 cm |
| 5. COD Diliminin Çevresi | Yay (7,6 cm) + 2r (16 cm) | 23,6 cm |
| 6. İki Daire Diliminin Çevre Toplamı | 20,4 cm + 23,6 cm | 44 cm |
8. Sonuç ve Genel Değerlendirme
Bu problemde iki farklı merkez açılı (33° ve 57°) daire dilimlerinin ayrı ayrı çevreleri toplanarak sonuca ulaşıyoruz. “Yarıçap = 8 cm” ve “π = 3” verileri, işlem kolaylığı için problemde sabitlenmiştir. Böylece:
- Tam daire çevresi: 48 cm
- 33° açıya sahip dilimin çevresi: 20,4 cm
- 57° açıya sahip dilimin çevresi: 23,6 cm
- Toplam çevre: 20,4 + 23,6 = 44 cm
Bu sonuç, boyalı daire dilimlerinin (AOB ve COD) çevre toplamını ifade etmektedir. Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta, daire diliminin “çevresi” dendiğinde iki yarıçap ve yayı birlikte hesaba katmak gerektiğidir. Soruda “boyalı bölgelerin çevresi” istendiği için de, her iki dilimin sınırlarını oluşturan (merkezden gelen) 2’şer yarıçap ve ilgili yaylar toplanarak bulunmuştur.
Özetle, kullandığımız tüm formüller ve hesap adımları tutarlıdır. Soruyu çözerken:
- Dairenin çevresini (2πr) bulduk,
- AOB’ye karşılık gelen yayı, açının 360° içindeki payı ile hesapladık,
- Dolayısıyla AOB diliminin çevresini (yay + 2r) bulduk,
- Aynı işlemleri COD dilimi için de tekrarladık,
- Tüm çevreleri toplayarak 44 cm sonucunu elde ettik.
Soru: Yukarıdaki görselde verilen ABCD dikdörtgeninden, merkezi D noktası olan bir çeyrek daire kesilmiştir. Verilenlere göre |BC| = 6 cm ve kesilen çeyrek dairenin yarıçapı 5 cm’dir. Bu durumda boyalı bölgenin çevresi (π = 3 alınarak) kaç cm’dir?
Cevap:
1. Şekli Tanıma ve Boyutları Belirleme
• Dikdörtgenin kısa kenarı 5 cm, uzun kenarı 6 cm kabul edilsin.
• D noktası, dikdörtgenin sol alt köşesi olsun (koordinat sistemi gibi düşünürsek D(0, 0)).
• D merkezli, yarıçapı 5 cm olan bir çeyrek daire, dikdörtgenin sol alt köşesinden “kesilerek” şekilden çıkarılıyor.
Böylece şeklin son hali şu kenar parçalarını içerir:
- Üst kenar: A → B (tamamı 6 cm)
- Sağ kenar: B → C (tamamı 5 cm)
- Alt kenarın bir kısmı: C → E (1 cm, çünkü C noktası (6,0), E noktası (5,0) kalır)
- Kesilen kısmın yerine eklenen D merkezli (yarıçap 5 cm) çeyrek daire yayı.
2. Dikdörtgenin Başlangıçtaki Çevresi
Dikdörtgenin çevresi:
3. Kesilen Uzunluklar ve Eklenen Yay
• Orijinalde D köşesinden çıkan iki kenar 5 cm + 5 cm = 10 cm’lik kısımdı; burası artık yok.
• Bu doğrultuda şekilden çıkarılan 10 cm yerine, yarıçapı 5 cm olan bir çeyrek daire yayı eklenecektir.
• Yarıçap 5 cm ve π = 3 alınarak çeyrek dairenin yay uzunluğu:
4. Yeni Çevrenin Hesabı
- Orijinal çevre: 22 cm
- Çıkarılan doğrusal kısımlar: 10 cm
- Eklenen çeyrek daire yayı: 7,5 cm
Dolayısıyla yeni çevre:
5. Özet Tablo
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Dikdörtgen çevresi | 2 × (5 + 6) | 22 cm |
| 2. Kesilen uzunluklar | D köşesinden iki kenar (5 cm + 5 cm) | 10 cm eksiliyor |
| 3. Yarıçap ve yay uzunluğu | r = 5 cm, π = 3 → çeyrek daire yayı = 7,5 cm | + 7,5 cm |
| 4. Yeni çevre | (22 − 10) + 7,5 | 19,5 cm |
Sonuç: Boyalı bölgenin çevresi 19,5 cm’dir.
