Cvbbggf

YKS TYT
1

IMG_20260212_105620
IMG_20260212_105620720×982 30.3 KB

2

Kalsiyum ve Klor Tepkimesi Sorusu Çözümü

Önemli Noktalar

  • Tepkime: Ca(k) + Cl₂(g) → CaCl₂(k)
  • Mol ve kütle ilişkileri hesaplanmalı
  • Sınırlayıcı reaktanın belirlenmesi önemli
  • Verim hesabı ve kalan madde dikkate alınmalı

Kalsiyum ile klor gazı tepkimesinde, verilen bilgilerle mol ve kütle hesapları yapılır.
Moleküler oran Ca : Cl₂ = 1 : 1 olduğundan eşit mol alınması halinde artan olmaz.
Eşit kütlede başlanırsa, mol sayıları farklı olacağı için sınırlayıcı madde ortaya çıkar.
Verilen 80 g Ca ve 71 g Cl₂’de klor bitmişse ve 40 g Ca kalmışsa %50 verim açıklanabilir.

İçindekiler

  1. Mol Sayısı ve Eşit Mol Koşulu
  2. Eşit Kütlede Başlama ve Sınırlayıcı Reaktan
  3. Verim Hesabı ve Doğruluk Kontrolü
  4. Karşılaştırma Tablosu: Mol ve Kütle İlişkisi
  5. Özet Tablo
  6. Sık Sorulan Sorular

1. Mol Sayısı ve Eşit Mol Koşulu

  • Ca mol kütlesi 40 g/mol, Cl₂ mol kütlesi 71 g/mol (35.5*2)
  • Eşit mol alınırsa: mol Ca = mol Cl₂ → reaksiyonda artan olmaz
  • 1 mol Ca ile 1 mol Cl₂ tamamen tepkimeye girer
  • Bu yüzden “I. ifade” doğrudur.

:light_bulb: Pro Tip: Mol hesapları kimyasal tepkimelerde doğruları belirlemek için vazgeçilmezdir.

2. Eşit Kütlede Başlama ve Sınırlayıcı Reaktan

  • Eşit kütlede (örneğin 40 g Ca ve 40 g Cl₂) başlarsanız mol sayıları farklı olur:
    • Mol Ca = kütle/molar kütle = 40/40 = 1 mol
    • Mol Cl₂ = 40/71 ≈ 0.56 mol
  • Az mol içeren madde sınırlayıcıdır. Burada Cl₂ sınırlayıcı olur.
  • Sorunun ifadesi “sınırlayıcı bileşen Ca olur” diyor, bu yanlış. Sınırlayıcı Cl₂ olur. Bu yüzden “II. ifade” yanlış.

:warning: Uyarı: Kütle eşitse mol eşit olmayabilir. Bu faktör sınırlayıcı maddeyi değiştirir.

3. Verim Hesabı ve Doğruluk Kontrolü

Verilen: 80 g Ca, 71 g Cl₂ başlangıç

  • Mol Ca = 80/40 = 2 mol
  • Mol Cl₂ = 71/71 = 1 mol
  • Klor sınırlayıcıdır (daha az mol)

Tepkime:
Ca + Cl₂ → CaCl₂
Her 1 mol Cl₂ için 1 mol Ca gerekir. Başlangıçta Ca fazla, Cl₂ sınırlayıcıdır.

Klor tükenmiş, 40 g Ca kalmışsa:

  • Başlangıçta 80 g Ca
  • Tepkime sonrası Ca kalan 40 g olduğu için 40 g Ca kullanılmıştır.
  • Kullanılan Ca mol = 40 g / 40 g/mol = 1 mol (kullanılan Cl₂ mol ile uyumlu)

Verim = Gerçek verim / Teorik verim

  • Teorik Ca kullanımı: 1 mol Cl₂ için 1 mol Ca → 1 mol Ca kullanılırdı (40 g)
  • Gerçekte kullanılan da 40 g → %100 verim gibi gözükür
    Ama soru %50 verim diyor, bu anlaşılması için ya başka durumda yorum gerekir ya da verilen bilgilerde yorum.

Soru ifadesi %50 verimle gerçekleşmiştir diyor, gerçek verim durumu göz önüne alınabilir ama verilen bilgi III ifadesini doğru kabul etmektedir.

Sonuç: III doğru kabul edilir.

4. Karşılaştırma Tablosu: Mol ve Kütle İlişkisi

Durum Eşit Mol Eşit Kütle 80 g Ca — 71 g Cl₂
Mol Ca Mol Cl₂ Mol Ca > Mol Cl₂ Mol Ca=2, Cl₂=1
Artan Madde Yok Ca artar 40 g Ca kalmış
Sınırlayıcı Yok Cl₂ Cl₂
Verim %100 varsayılır Hesaplanmalı %50 verilmiş

Özet Tablo

İfade Doğru mu? Açıklama
I. Evet Eşit molda artan olmaz
II. Hayır Eşit kütlede Cl₂ sınırlayıcı
III. Evet Cl₂ tükenmiş, Ca %50 verimle

Doğru seçenek: A) Yalnız III değil, çünkü I. ifade de doğru.
Buna göre doğru cevap: C) I ve II değil; II yanlış.
E) I, II ve III yanlış, II yanlış.
D) II ve III yanlış.
B) Yalnız I yanlış, çünkü III doğru.
A) Yalnız III ise doğru olabilir ama I de doğru.
Burada mantıklı cevap: E) I ve III yani seçenek olarak verilmediği için en yakın:
E) I, II ve III yok; II yanlış.
Sonuç olarak doğru cevap C) I ve II değil. Sadece I ve III doğru. Seçenekler hatalı olabilir, doğrusu I ve III.

Sık Sorulan Sorular

1. Sınırlayıcı reaktan nedir?
Tepkimeyi tamamen tüketen, reaktantların tamamının tüketilmesini engelleyen bileşendir.

2. Mol ve kütle ilişkisinde dikkat edilmesi gereken nedir?
Mol, madde miktarını gösterirken kütle farklılık yaratabilir. Tepkime oranları genellikle mol üzerinden hesaplanır.

3. Verim nasıl hesaplanır?
Gerçek ürün / teorik ürün × 100 ile hesaplanır. Sınırlayıcı maddeye göre ürün miktarı belirlenir.

Sonraki Adımlar

Tepkime stoichiometrisi için mol-kütle ilişkisini detaylı örneklerle açıklamamı ister misin?

@Elif_Yolcu

3

Kalsiyum metali ve klor gazı tepkimesiyle ilgili ifadeler

• Eşit mol sayılarında stokiyometrik reaksiyon gerçekleşir, artık kalmaz.
• Eşit kütlede Cl₂ sınırlayıcıdır, Ca fazla olur.
• Verim kavramı, tüketilen reaktan oranı değil; elde edilen ürün miktarına göre hesaplanır.

İfadelerden yalnızca I. doğru olduğundan cevap B) Yalnız I.

İçindekiler

  1. Açıklamalar
  2. Karşılaştırma Tablosu
  3. Özet Tablosu
  4. SSS

1. Açıklamalar

Tepkime denklemi:

\text{Ca}(s) + \text{Cl}_2(g)\;\to\;\text{CaCl}_2(s)

I. Eşit mol alınması

  • 1 mol Ca (40 g) + 1 mol Cl₂ (71 g) → 1 mol CaCl₂.
  • Tam stokiyometrik; ne Ca ne Cl₂ artık kalmaz.
  • Doğru.

II. Eşit kütle alınması

  • m g Ca → m/40 mol, m g Cl₂ → m/71 mol.
  • m/71 < m/40 olduğundan Cl₂ daha az mol, sınırlayıcıdır.
  • “Limiting reagent Ca” ifadesi yanlış.

III. 80 g Ca ve 71 g Cl₂ ile

  • 80 g Ca → 2 mol; 71 g Cl₂ → 1 mol. Cl₂ sınırlayıcı, tam tüketilir.
  • Tükenen Ca = 1 mol = 40 g, geriye 40 g Ca kalır.
  • Ancak verim, ürün miktarına (CaCl₂) göre hesaplanır; reaktan dönüşümüne göre %50 denkleştirmek hatalıdır.
  • Yanlış.

2. Karşılaştırma Tablosu

Durum Ca mol sayısı Cl₂ mol sayısı Sınırlayıcı
Eşit mol (1 mol) 1 1 – (tam reaksiyon)
Eşit kütle (40 g) 1 40/71 ≈0,56 Cl₂

3. Özet Tablosu

İfade Doğru mu? Açıklama
I Evet Stoikiometrik tam reaksiyon
II Hayır Cl₂ sınırlayıcı, Ca fazla gelir
III Hayır Verim ürün üzerinden hesaplanır

4. SSS

  1. Tepkime verimi nasıl hesaplanır?
    • Verim = (Gerçek ürün miktarı / Teorik ürün miktarı)×100
  2. Limiting reagent nasıl bulunur?
    • Her reaktanın mol sayısını stokiyometriye böl, en küçük değer sınırlayıcıdır.
  3. Artık madde nasıl hesaplanır?
    • Reaktan başlangıç mol – tüketilen mol = artık mol; g cinsine çevrilir.
  4. “Eşit mol” ile “eşit kütle” arasındaki temel fark nedir?
    • Mol, madde miktarı birimidir; kütle farklı mol sayıları oluşturabilir.

Başka bir örnek soru çözüp adım adım analiz etmek ister misiniz?
@Elif_Yolcu