Cümlelerdeki Boşlukları Noktalama İşaretleri ile Tamamlama
Görselde yer alan 6. sınıf Türkçe ödevi için cümlelerde boş bırakılan yerlere gelmesi gereken en uygun noktalama işaretlerini adım adım inceleyelim.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Cümlelerin Analizi ve Tamamlanması
- İki büyük nimetim var (
biri anam (,) biri yârim (.) - Doktora 10 (.) 30 (’) da gideceğiz.
- En sevdiğim söz şudur (
(“) Sabırsız kişi iki kez bekler (.)” - Dede Korkut Hikâyeleri 14 (.) yy (’) da yazıya geçirilmiş (.)
- Metin (,) Ali ve Faruk evin bahçesinde oynuyorlar (.)
- Tevfik Fikret (,) oğlu için yazdığı şiirleri (“) Haluk (’) un Defteri (”) adlı kitapta topladı.
- Öğretmen Almanca (-) Türkçe sözlük almamızı istedi.
- Hayvanat bahçesinde birçok hayvan gördüm (
maymun (,) aslan (,) kurt (…) - Selim (
(“) Yaptığım her hatadan ders çıkarırım (,”) dedi (.) - Tembellik insanı esir eder (.)
- Osman Gazi Cad (.) Han Apt (.) No (
7 (/) 13 Bursa - Sert ünsüzler şunlardır (
ç (,) f (,) h (,) k (,) p (,) s (,) ş (,) t (.) - Yunus Emre, varlıklara olan sevgisini ne güzel özetliyor (
(“) Yaratılanı hoş gör, yaradandan ötürü. (”) - Dilimizde kullanılan bazı noktalama işaretlerini sıralayalım (
virgül (,) noktalı virgül (,) iki nokta (…) - Şimdi nasıl resimler yapıyorsun (?)
- Bu şehri o kadar çok seviyorum ki (…)
- Kel ölür (,) sırma saçlı olur (
kör ölür (,) badem gözlü olur. - Artık köyüme (,) Ardıç (,) a ( ) dönmek istiyorum. (Not: “Ardıç’a” şeklinde kesme işareti de kullanılabilir ancak ara söz ise virgül tercih edilir.)
- Esprileriyle ünlü İngiliz yazar Bernard Shaw’ın hayranlarından bir bayan (
(“) Bu kadar bilgiyi nereden öğreniyorsunuz ve nasıl unutmuyorsunuz (?)” diye sorunca Shaw (
(“) Ben ilkokul kitaplarımı her gün okurum (.”) diye yanıt vermiş (.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] Yukarıdaki listede tüm boşluklar, Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına uygun şekilde doldurulmuştur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. İki Nokta (![]()
- [Tanım:] Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur.
- [Bu ödevde:] 1, 3, 8, 12, 13, 14 ve 19. sorularda açıklama ve alıntılardan önce kullanılmıştır.
2. Kesme İşareti (')
- [Tanım:] Özel adlara, sayılara ve kısaltmalara getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır.
- [Bu ödevde:] 2, 4 ve 6. sorularda ekleri ayırmak için kullanılmıştır.
3. Üç Nokta (…)
- [Tanım:] Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna veya örneklerin devam ettiğini göstermek için konur.
- [Bu ödevde:] 8, 14 ve 16. sorularda kullanılmıştır.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Saat ve Dakika Arasına İki Nokta Koymak
- [Yanlış:] 10:30
- [Doğru:] 10.30
- [Neden yanlış:] Türkçede saat ve dakika arasına sadece nokta (.) konur. İki nokta kullanımı dijital saatlerden geçen bir yanlış alışkanlıktır.
Sıralı Cümlelerde Virgül ve Noktalı Virgül Karıştırmak
- [Yanlış:] Kel ölür, sırma saçlı olur, kör ölür, badem gözlü olur.
- [Doğru:] Kel ölür, sırma saçlı olur; kör ölür, badem gözlü olur.
- [Neden yanlış:] Kendi içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (
kullanılır.
Noktalama işaretlerinin hangi kuralıyla ilgili daha detaylı örnekler istersin?
