CÜMLE BİLGİSI I
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru nesneyi
buldurmaya yöneliktir?
A) Bugünkü konuyu kim anlatacak?
B) Dün pazardan neler aldınız?
C) Öyle süzgün süzgün ne bakıyorsun?
D) Bu dolmuş Ulus’a uğrar mi?
E) Niçin baktin bana öyle?
Cümlede Sorunun Nesneyi Buldurmaya Yönelik Olduğu Seçeneğin Belirlenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
“Bugünkü konuyu kim anlatacak?” cümlesinde soru anlamı “kim” soru zamiriyle sağlanmıştır. Soruya “Ali anlatacak.” şeklinde cevap verildiğinde “Ali” sözcüğü cümlenin öznesi olur. Dolayısıyla bu soru özneyi buldurmaya yöneliktir.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
“Dün pazardan neler aldınız?” cümlesinde soru anlamı “neler” soru zamiriyle sağlanmıştır. Cümleye “Dün pazardan meyve aldık.” şeklinde bir cevap verildiğinde “meyve” sözcüğü eylemden etkilenen öge yani belirtisiz nesne görevindedir. Dolayısıyla soru nesneyi buldurmaya yöneliktir.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
“Öyle süzgün süzgün ne bakıyorsun?” cümlesindeki “ne” sözcüğü “neden / niçin” anlamında kullanılmış bir soru zarfıdır. Cevap verildiğinde eylemin gerekçesini bildireceğinden zarf tümlecini buldurmaya yöneliktir.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
“Bu dolmuş Ulus’a uğrar mı?” cümlesinde soru eki “-mı” doğrudan yüklemden sonra gelmiştir. Soru eki hangi ögeden sonra gelirse o ögeyi buldurur; burada doğrudan yüklemi onaylatmaya/buldurmaya yöneliktir.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
“Niçin baktın bana öyle?” cümlesindeki “niçin” sözcüğü bir soru zarfıdır ve eylemin sebebini sorgular. Bu soru da zarf tümlecini buldurmaya yöneliktir.
Step 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Bugünkü konuyu kim anlatacak? — Soru özneyi buldurur.
B. Dün pazardan neler aldınız? — Soru belirtisiz nesneyi buldurur.
C. Öyle süzgün süzgün ne bakıyorsun? — Soru zarf tümlecini buldurur (“ne = niçin”).
D. Bu dolmuş Ulus’a uğrar mı? — Soru eki yüklemi vurgulamaktadır.
E. Niçin baktın bana öyle? — Soru zarf tümlecini buldurur.
Step 7 — Son Doğrulama
Cümledeki soru sözcüğünün yerine getirilen yanıt (“elma aldık”, “kitap aldık”) cümlede nesne görevini üstlendiği için doğru yanıt kesin olarak B seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Dün pazardan neler aldınız?
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
- soruda yer alan tamlama türleri ve nesne bulma pratiğini de birlikte incelememizi ister misin?